II SAB/Kr 85/07

Kraków dnia 10 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w K. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Na bezczynność Prokuratora Okręgowego w K. postanawia: 1. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia pozostawić bez rozpoznania. 2. odrzucić zażalenie na postanowienie z dnia 23 marca 2009 r. Zgodnie z dyspozycją art. 194 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a - zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: odrzucenie zażalenia. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia (art. 194 § 2 p.ps.a). Natomiast przepis art. 197§ 2 p.p.s.a. mówi, iż do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Z kolei art. 178 p.p.s.a. przesądza, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przytoczone wyżej przepisy oznaczają, iż zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia – spóźnione (złożone po upływie 7 dniu od daty otrzymania przez stronę postanowienia) jak również braków których strona nie uzupełniła w zakreślonym przez sąd terminie podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Z kolei przepis art. 46. § 1p.ps.a. stanowi, iż każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Przepis 49 p.p.s.a. przesądza natomiast, iż jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1). Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie (§ 2). . W przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie "[...]" w K. złożyło skargę na bezczynność Prokuratora Okręgowego w K.. Wobec wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu, złożył on wniosek o przyznania prawa pomocy częściowo, poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2007 r. referendarz sądowy Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek ten oddalił (k. 24). Sprzeciw od postanowienia złożyła strona skarżąca w dniu 15 stycznia 2008 r. (k. 33). Sprzeciw ten nie został rozpoznany przez sąd wobec wcześniejszego odrzucenia skargi postanowieniem z dnia 27 marca 2009 r. (k. 46) doręczonej stronie 15 kwietnia 2008 r. oraz złożenia w dniu 30 kwietnia 2008 r. przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 56). Referendarz sądowy Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2008 r. wniosek o przyznania prawa pomocy pozostawił bez rozpoznania, wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku. (k. 66). Sprzeciw od zarządzenia (drogą elektroniczną) złożył skarżący w dniu 7 lipca 2008 r. (k. 76). Sprzeciw ten jako spóźniony, sąd odrzucił postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. (k. 78). W dniu 9 września 2008 r. na postanowienie z 27 sierpnia 2008 r. - drogą elektroniczną zażalenie złożył skarżący (k. 88). Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 31 października 2008 r. odrzucił zażalenie skarżącego, po wcześniejszym bezskutecznym wezwaniu go do podpisania pisma (zażalenia) pod rygorem jego odrzucenia (k. 96). Na postanowienie to ponownie drogą elektroniczną zażalenie złożył skarżący w dniu 1 grudnia 2008 r. (k. 106). W związku z tym, został on ponownie wezwany przez sąd do popisania zażalenia pod rygorem jego odrzucenia. Wobec niepodpisania pisma, postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. sąd ponownie odrzucił zażalenie jako spóźnione i nieuzupełnione (k. 120). Postanowienie to zostało odebrane przez skarżącego w dniu 13 lutego 2009. Zażalenie na to postanowienie skarżący złożył w dniu 23 luty 2009 r. – ponownie drogą elektroniczną (k.130). Postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r. sąd zażalenie to odrzucił, jako spóźnione (k.135), a doręczone zostało ono skarżącemu 16 kwietnia 2009 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie złożenia środka odwoławczego. W dniu 30 kwietnia 2009 r. skarżący drogą elektroniczną złożył pismo zawierające zażalenie na postanowienie z dnia 23 marca 2009 r., oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia motywowane tym, iż organ (stowarzyszenia) został w dniach 23 - 24 kwietnia bezprawnie pozbawiony wolności. Na zarządzenie przewodniczącego, strona odwołująca została w dniu 3 lipca 2009 r. wezwana do uzupełnienia braków formalnych pisma z 30 kwietnia 2009 r. poprzez jego podpisanie w terminie do 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia i pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu – bez rozpoznania. Strona skarżąca zarządzenia przewodniczącego nie wykonała tj. nie podpisała pisma. W tym stanie, wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do dokonania czynności (złożenia zażalenia) należy pozostawi bez rozpoznania. Nie został bowiem uzupełniony brak formalny pisma, do czego strona skarżąca została prawidłowo wezwana w dniu 3 lipca 2009 r. Jak wynika to bowiem z przytoczonego wyżej przepisu art. 49 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Strona skarżąca konsekwentnie nie podpisuje składanych przez siebie środków zaskarżenia stojąc na stanowisku, iż wniesienie pisma drogą elektroniczną z powołaniem się na podpis elektroniczny, spełnia warunki złożenia pisma procesowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 10 września 2008 r. I OZ 673/08 wyraził pogląd, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie jest zobowiązany do posługiwania się w korespondencji elektronicznej certyfikatami, o których mowa w ustawie o podpisie elektronicznym. Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA podkreśla, iż po wejściu w życie ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 ze zm.) do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie został wprowadzony żaden przepis, który by nakazywał sądom administracyjnym posługiwania się certyfikatami weryfikującymi podpis elektroniczny. Złożenie podpisu w tej formie jest skuteczne jedynie w tych przypadkach (instytucjach) w których ustawa wyraźnie taką możliwość dopuściła. Wśród tych instytucji brak jest sądów administracyjnych. Z poglądem tym sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni się zgadza. Każde pismo składane w postępowaniu sądowoadministracyjnym zgodnie z wymogami przewidzianymi przepisem art. 46 § 1 p.p.s.a. musi być opatrzone podpisem strony lub jej pełnomocnika. Fakt, iż przepis art. 65 § 3 przewiduje możliwość doręczenia sądowi pisma telefaksem lub drogą elektroniczną odnosi się jedynie do sposobu doręczenia pisma sądowi a nie do warunków formalnych które to pismo musi spełniać. Oznacza to, iż faktycznie strona może pismo złożyć w formie elektronicznej – korespondencją internetową (a niekoniecznie osobiście lub przez Urząd Pocztowy czy konsulat), tym niemniej po przejęciu pisma przez sąd i na jego wezwanie winna pismo to podpisać w zakreślonym przez sąd terminie. Niezastosowanie się do tych reguł skutkuje tym, iż strona nie uzupełnia braków formalnych pisma, co ma ten skutek, iż w oparciu o przepis art. 49 § 2 p.p.s.a. pismo takie pozostawia się bez rozpoznania, a w przypadku skargi - na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. podlega ona odrzuceniu. Odrzuceniu podlega także zażalenie na podstawie art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 194 § 2 p.p.s.a. i art. 197 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie strona odwołująca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych pisma z 30 kwietnia 2009 r. poprzez podpisanie pisma w terminie do 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania (w zakresie wniosku o przywrócenia terminu do złożenia zażalenia) i odrzucenia zażalenia. Pismo to nie zostało przez stronę uzupełnione. Skutkuje to po pierwsze, pozostawieniem bez rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, a po drugie odrzuceniem zażalenia jako spóźnionego oraz braków formalnych którego strona nie uzupełniła tj. na podstawie art. podstawie art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 194 § 2 p.p.s.a. i art. 197 § 2 p.p.s.a. Na marginesie wskazać należy, iż nierozpoznanie przez sąd w odrębnym postanowieniu sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 16 listopada 2007 r. (sprzeciw wniesiony w dniu 10 stycznia 2008 r.) w przedmiocie częściowego przyznania prawa pomocy (w zakresie zwolnienia z kosztów) jest bez znaczenia procesowego, gdyż w okresie późniejszym tj. 30 kwietnia 2008 r. strona złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, który był przez sąd rozpoznany – sprzeciw od zaradzenia referendarza sądowego został odrzucony. Samo zaś złożenie sprzeciwu na postanowienia referendarza sądowego w sprawie o przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, iż postanowienie to traci moc. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 60 p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23.12.2004 r. (ONSAiWSA 2005/6/119) orzekł, iż skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarza sądowego z mocy ustawy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Pogląd wyrażony w cytowanym wyżej orzeczeniu, sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. A zatem sprzeciw złożony przez stronę od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2007 r. miał ten skutek, że postanowienie to utraciło moc. Późniejszy zaś wniosek strony o przyznania prawa pomocy był przedmiotem rozstrzygnięcia sądu. Zważywszy na powyższe okoliczności, na mocy wyżej przytoczonych przepisów sąd orzekł jak w sentencji.