II SAB/Kr 87/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu [...] października 2007r. skarżący T. P. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu swego wniosku o przyznanie prawa pomocy odnosi się do merytorycznej treści swej skargi. Ponadto podnosi, iż nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania dla siebie ponieść kosztów sądowych, a także nie posiada wystarczającej wiedzy prawniczej, aby móc należycie reprezentować swe interesy przed sądem. Dodaje, iż w związku z licznymi okresami, kiedy pozostawał na bezrobociu, do dziś nie zdołał spłacić pożyczek zaciągniętych u dobrych ludzi. Zdaniem Sądu, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż od 1997roku skarżący przebywał 8 razy na bezrobociu, w ostatnim okresie od dnia [...].08.2007r. do [...].08.2007r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Aktualnie, na mocy umowy o pracę na okres próbny - od dnia 1.09.2007r. skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2000,00 zł i pensja ta stanowi jedyne źródło utrzymania. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada żadnych własnych nieruchomości, zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym po pow. 17,03 m2. Wnioskodawca nie wykazuje cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Zdaniem Sądu, w obecnej sytuacji majątkowej skarżącego, biorąc pod uwagę fakt, iż wnioskodawca posiada dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 2000,00 zł - jest on w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie koszty sądowe w niniejszej sprawie. Skarżący wnosząc skargę do Sądu musi się bowiem liczyć z tym, iż będzie zobligowany do uiszczania stosownych należnych kosztów sądowych, a zatem winien w planowaniu swojego budżetu domowego przewidzieć również środki finansowe na ten cel. Sąd też pragnie dodać, iż wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Ponadto fakt spłaty zaciągniętych kredytów, o jakich wspomina skarżący nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokajania przed należnościami publicznoprawnymi. Samo zaś korzystanie z odnawialnej pożyczki w ramach rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego sugeruje, że po pierwsze skarżący czuje się osobą zdolną do jej spłaty, a po drugie także w ocenie banku zdolność taką posiada. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd ocenił, iż skarżący również nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ewentualnego kwalifikowanego zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, iż zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W świetle dokumentów znajdujących się z aktach sprawy, zdaniem Sądu, okoliczności te nie zostały w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i uwiarygodnione, a w dniu orzekania o przyznaniu prawa pomocy skarżący pracuje i osiąga dochód, a zatem może partycypować w kosztach sądowych i nie pozbawi go to minimum środków socjalnych zapewniających konieczne utrzymanie. Ponadto skoro skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, to tym samym uniemożliwił ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych czy też kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Ponadto Sąd pragnie zaznaczyć, iż argument o braku wystarczającej wiedzy prawniczej dla prowadzenia swojej sprawy przed sądem nie stanowi przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu należy jednakże podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadająca wykształcenia prawniczego. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134, a także w art. 140 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - nie mają uzasadnienia obawy stron, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będą w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).