II SAB/Kr 87/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postanawia: 1. zwolnić skarżącego T.P. z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych , 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. postanowienia z dnia 21 grudnia 2007 r. W dniu .....2007 r. T.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Skarga zawierała wniosek o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, ani przedmiotów majątkowych. Nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zajmuje mieszkanie komunalne o pow. 17,03 m2. Podał, że od ..... 199..... r. do .......2007 r. był bezrobotny, okresowo z prawem do zasiłku. Podejmowane w międzyczasie prace były niskopłatne. W dniu .......... 2007 r. podjął zatrudnienie w ramach umowy o pracę na okres próbny, z wynagrodzeniem około [....]. Uzyskiwane w ostatnich latach dochody nie pozwalały mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i zmusiły do zaciągnięcia pożyczek u osób prywatnych. Nadto korzysta ze stałego bankowego kredytu odnawialnego do wysokości [....] miesięcznie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 października 2007 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika został oddalony. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Zdaniem orzekającego dochód w wysokości [....] zł. pozwala na poczynienie stosownych oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych. Podkreślił, że spłata kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, a sam fakt ich zaciągnięcia świadczy o tym, że skarżący czuł się na siłach je spłacać, a także że zdaniem banku posiadał zdolność kredytową. Od postanowienia w wymaganym terminie skarżący T.P. wniósł sprzeciw. Podniósł w nim, że został zobowiązany przez Urząd Miasta K. do wykonania na własny koszt prac budowlano-instalacyjnych wynajmowanego przez siebie lokalu. W tym celu konieczne było zaciągnięcie kredytów. Podkreślił, iż pozostawanie przez taki długi okres bez pracy nastąpiło w wyniku likwidacji przedsiębiorstwa w którym pracował i wysokiego wskaźnika bezrobocia, szczególnie dotykającego jego grupę wiekową. Z uwagi na długie okresy pozostawania bez środków do życia, zmuszony był do zaciągania kolejnych pożyczek i kredytów, które do chwili obecnej nie zostały spłacone. Podał, że od .........2007 r. znowu jest bez pracy. Wskazał, że brak środków finansowych nie może stać na przeszkodzie domagania się usunięcia wady mieszkania w postaci nieprawidłowej wentylacji, która zagraża jego zdrowiu. Na wezwanie Sądu, skarżący w piśmie z dnia .......2007 r. potwierdził, iż w dalszym ciągu jest bezrobotny i nie posiada innych źródeł dochodu poza zasiłkiem dla bezrobotnych. Podał, że na dzień .......2007 r. jego zadłużenie w banku z tytułu zaciągniętego kredytu wynosiło ,,[.....]" zł. Jednocześnie posiada zobowiązania z tytułu pożyczek zaciągniętych u znajomych w wysokości około ,,[....]" zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Rozpoznając wniosek T.P. o przyznanie prawa pomocy, w oparciu o dodatkowe informacje, Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Art. 245 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania osobie fizycznej prawa pomocy uregulowane są w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ppsa, i tak przyznanie jej w zakresie całkowitym, następuje gdy ubiegający się o nią wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy dowiedzie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w faktycznym ubóstwie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r.,GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Zatem wymaga się, aby ubiegający się o pomoc prawną w pierwszej kolejności poczynił oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie Sądu sytuacja materialna wnioskodawcy uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Uzyskiwany dochód tj. zasiłek dla bezrobotnych nie jest wystarczający dla poczynienia stosownych oszczędności celem przeznaczenia ich na potrzeby postępowania sądowego. Fakt, że przez dwa miesiące tj. ,,[....]" wnioskodawca uzyskiwał wynagrodzenie około [...] , nie pozwala na stwierdzenie, że możliwym było poczynienie w związku z tym stosownych oszczędności. Trudności wnioskodawcy w znalezieniu pracy istniejące od 199.... roku spowodowały konieczność zaciągania zobowiązań finansowych zarówno u osób prywatnych jak i w banku. Tym samym podane przez niego zadłużenie, brak majątku czy oszczędności i utrzymywanie się jedynie z zasiłku dla bezrobotnych pozwala na stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nałożenie w takiej sytuacji na wnioskodawcę obowiązku poniesienia kosztów postępowania sądowego prowadziłoby do pozbawienia go środków pieniężnych, które z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji.