II SAB/Kr 90/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.G. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.G. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. w sprawie robót budowlanych p o s t a n a w i a I) zwolnić skarżącą od wpisu sądowego od złożonej skargi; II) ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby radców Prawnych w K. W dniu 25 czerwca 2015 roku do tut. sądu wpłynął wniosek J.G. o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od złożonej skargi oraz ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego z urzędu. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem S.G. oraz córką M. ur. 1993 r. Ich miesięczny dochód wynosi 1.957 zł i stanowi go renta skarżącej w wysokości [...] zł i renta jej męża w wysokości [...] zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi niewykończony dom o powierzchni 110 m², nieruchomość rolna o areale 2,9040 ha oraz las wielkości 1,25 ha. Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J.G. podniosła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Na utrzymaniu skarżącej i jej męża pozostaje córka, która pobiera naukę na studiach. Na skutek zasypania zabudowań gospodarczych i inwentarskich wysoką warstwą żwiru i zablokowania wjazdu do zabudowań z płodami rolnymi małżonkowie G. zostali zmuszeni do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Aktualnie jedynym źródłem utrzymania skarżącej i jej męża są niskie świadczenia rentowe. Koszty utrzymania rodziny przedstawiają się następująco: energia elektryczna 65 zł, gaz 60 zł, żywność 750 zł, wydatki związane ze studiami córki 650 zł, opał i inne ok. 100 zł. Skarżąca i jej mąż żyją na granicy minimum socjalnego. Po opłaceniu wszystkich koniecznych wydatków nie pozostają im żadne wolne środki. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarżąca domagając się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego z urzędu, wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, mimo iż konstatacja ta nie znajduje potwierdzenia w treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) odczytywanej dosłownie. Przytaczając treść tego artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje bowiem zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zatem obowiązujące przepisy nie przewidują takiej konfiguracji prawa pomocy w zakresie częściowym, w której częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika występowałyby jednocześnie. Nie oznacza to jednak, że skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. na prawo pomocy w tym zakresie składa się całościowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W konsekwencji prawo pomocy przyznające stronie nawet minimalnie mniejszy zakres uprawnień musi być uznane za prawo pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym we wskazanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jedynym źródłem utrzymania skarżącej i jej męża są świadczenie rentowe w łącznej wysokości 1.957 zł. Dochody te przypadają na trzy osoby, bowiem na utrzymaniu małżonków G. pozostaje studiująca córka, co oznacza, że na osobę w rodzinie przypada kwota 652,33 zł. Środki finansowe w takiej wysokości z trudem wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych członków rodziny skarżącej i skromne utrzymanie. Wnioskodawczyni nie ma zatem możliwości, aby z dochodów tych poczynić oszczędności. Ze względu na wskazane przeszkody skarżąca nie ma możliwości uzyskania dodatkowego dochodu z prowadzonego wcześniej gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji wygospodarowanie przez nią środków na uiszczenie wpisu sądowego oraz wynagrodzenie pełnomocnika jest bardzo utrudnione. Przedstawiona sytuacja materialna J.G. uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.