II SO/Kr 13/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku "T" sp. z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 stycznia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty rocznej postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych "T" Spółka z o.o. z siedzibą w K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od opłat sądowych. Spółka podała, że zamierza zaskarżyć decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 21 stycznia 2014 r. Wskazała też, że zakup prawa użytkowania wieczystego działki będącej przedmiotem postępowania nastąpił z pożyczek, które to pożyczki stanowią obciążenie majątku Spółki. Również z pożyczek Spółka pozyskuje środki pozwalające na podejmowanie prac na nieruchomości, jednakże dotychczasowi pożyczkodawcy nie posiadają aktualnie możliwości udzielenia spółce dalszych pożyczek. Spółka zaznaczyła, że podejmuje także działania zmierzające do pozyskania finansowania dla dalszego zagospodarowania nieruchomości. Ponadto Spółka podała, że w analogicznej sprawie toczącej się przed WSA w Krakowie poniosła opłatę sądową, co mocno obciążyło finanse Spółki. Skarżąca podkreśliła, że przed uzyskaniem dostępu do drogi publicznej nie jest w stanie uzyskać kredytu, natomiast w przypadku uzyskania tego dostępu, uzyskanie kredytu będzie możliwe wyłącznie na cele związane z zagospodarowaniem przedmiotowej nieruchomości, nie zaś na poniesienie opłat sądowych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że "T" Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność w zakresie realizacji projektów budowlanych i szeroko rozumianych pozostałych instalacji budowlanych. Spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł, zaś wartość środków trwałych Spółka oszacowała na kwotę: 3.360.000 zł. Jej strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 61.764,76 zł. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z 25 kwietnia 2014 r. oddalił wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. "T" Spółka z o.o. z siedzibą w K. wniosła sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego, zarzucając, że nie zostało uwzględnione, iż Spółka zaskarżyła do WSA w Krakowie trzy decyzje SKO w [...] i w sprawach tych suma opłat sądowych wyniosła 37.170 zł. Zatem razem z niniejszą sprawą obciążenia z tytułu opłat sądowych wynoszą 41.300 zł. Spółka podkreśliła, że nie była w stanie z wyprzedzeniem zgromadzić środków na pokrycie opłat sądowych, a akty administracyjne, które zaskarża do WSA w Krakowie, znacznie utrudniają jej uzyskiwanie zysków z nieruchomości, której prawo użytkowania wieczystego Spółka posiada. Spółka podkreśliła, że nie domaga się przyznania pełnomocnika z urzędu, lecz jedynie zwolnienia do opłat sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, str. 568, a także np. postanowienia NSA z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 191/11 oraz z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt II GZ 324/13). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych i dlatego zwolnienia od ich ponoszenia muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Sąd wskazuje, że znane są mu z urzędu postanowienia tut. Sądu z dnia 13 czerwca 2014 r., wydane do sygn. akt II SO/Kr 34/13 i sygn. akt II SO/Kr 31/13, w których odmówiono stronie skarżącej zwolnienia od kosztów sąd i w pełni podziela przedstawioną w nich argumentację co do konieczności zgromadzenia przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą środków potrzebnych na prowadzenie spraw sądowych. "T’ Spółka z o.o. z siedzibą w K., jak sama podaje, została zawiązana w celu nabycia prawa do użytkowania wieczystego i dokończenia zagospodarowania nieruchomości i od kilku lat funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Spółka zakupiła prawo użytkowania wieczystego działki o znacznej wartości (ponad trzy miliny złotych) i zmierza do jej zagospodarowania. Oznacza to, że Spółka była w stanie zgromadzić znaczne środki pieniężne i konstatacji tej nie zmienia fakt, że jej działalność jak wynika ze złożonego oświadczenia jest pokrywana z pożyczek. Skoro działalność spółki jest kontynuowana to świadczy to, że w ostatecznym rozrachunku jest jednak opłacalna. Na uznanie zasługuje również pogląd prezentowany w orzecznictwie, że posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04 oraz z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem NSA, wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04, podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ppsa. Z kolei wykazywana przez wnioskodawcę strata w danym roku obrotowym nie oznacza, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). W świetle przedstawionych okoliczności zdaniem Sądu niezasadne jest twierdzenie Spółki, że nie mogła w żaden sposób przygotować się do poniesienia kosztów sądowych czy opłat za użytkowanie wieczyste, a ponadto zwolnienie od kosztów sądowych podmiotu dysponującego majątkiem trwałym o wartości ponad trzy miliony złotych byłoby sprzeczne z celem instytucji prawa pomocy. W związku z tym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ppsa.