II SO/Kr 16/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącego M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych II) oddalić wniosek skarżącego M.K. o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego W dniu 27 kwietnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, uzupełniony pismem z dnia 28 maja 2012 r., w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, dopytany na tę okoliczność sprecyzował, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną J.K. . Ich wspólny miesięczny dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych i rentowych wynosi 2.119,5 zł netto. W skład posiadanego majątku wchodzi według oświadczenia dom o pow. 90 m2 oraz mieszkanie o pow. 37 m2. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla sytuacji finansowej a z uwagi na fakt, iż nie za przepisów prawa nie może się należycie reprezentować, więc wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 17 maja 2012 r.. wezwano go do jego uzupełnienia. W piśmie z dnia 28 maja 2012 r. uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż wraz żoną J. jest właścicielem domu o pow. 90 m2 i mieszkania o pow. 37 m2. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej .Dom o pow. 90 m2 jest stary ma już 70 lat i wymaga licznych remontów. Roczny koszt jego utrzymania to kwota 1.153 zł. Skład się na nią stała opłata za wodę w wysokości 100zł, za energię elektryczną - 100zł, podatek od nieruchomości 146 zł, ubezpieczenie – 107 zł, zakup opału 700 zł. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania o pow. 37 m2 to opłaty za czynsz w wysokości 264 zł miesięcznie, za gaz około 25 zł miesięcznie, energię elektryczną 43 zł miesięcznie, podatek od nieruchomości 40 zł rocznie. Ponadto skarżący oświadczył, iż wspólnie z żoną na leki wydaje miesięcznie około 240 zł. Resztę pieniędzy przeznacza na zakup żywności, środków czystości, ubrań i kosztów przejazdu. Do pisma dołączone zostały następujące dokumenty: kserokopie przekazów pocztowych dot. Świadczeń z ZUS na rzecz skarżącego i jego żony, kserokopię faktury za energię elektryczną z kwietnia 2012 r., i stycznia 2012 r., kserokopie decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości w sprawie domu i mieszkania, kserokopie polisy z PZU, pismo spółdzielni określające wysokość czynszu za mieszkanie, fakturę za dostawę gazu. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawego, wiec wniosek ten należy rozpatrywać w kontekście przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy tym zakresie stanowi instytucje wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych i dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem, w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób i ich rodzin. Przepis ten również wskazuje, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu a w szczególności obowiązek wskazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. W wyniku analizy informacji wynikających zarówno z oświadczeń skarżącego jaki i przekazanych przez niego dokumentów referendarz sądowy uznał, iż w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Skarżący dysponuje majątkiem znacznych rozmiarów (dom, mieszkanie), posiada wraz żoną stały miesięcznych dochód, bez obciążeń. Udokumentowane koszty utrzymania wskazują, iż koszt stałych miesięcznych obciążeń zamyka się kwotą 428,14 zł, na którą składają się- opłaty za mieszkanie i dom- w rozbiciu na 12 miesięcy. Pozostaje więc do dyspozycji kwota 1.691,36 zł netto, a także możliwość uzyskania dochodu z którejś z nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącego np. poprzez odpłatny najem. Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów postępowania oraz kosztów ustanowienie pełnomocnika z wyboru oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa i majątkowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawoo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).