II SO/Kr 4/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. i Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla strony skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 10 marca 2009r. skarżący J. i Z. K. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata lub radcy. Skarżący wskazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy również kwestie dotyczącej meritum ich skargi na działania Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Zdaniem Sądu, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Rodzina utrzymuje się z renty J. K. w wysokości 566,35 zł oraz renty okresowej z tytułu niezdolności do pracy Z. K. ( wyznaczonej do dnia 31.03.2009r. ) w wysokości 734,84 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają dom o pow. 77 m2 oraz nieruchomość gruntowej o pow. 5,03 ara, na której stoi ich dom. Nie wykazują natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący wykazali skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów rodziny ( 1301,19 zł ), koszty utrzymania, koszty zakupu leków - nie są oni w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący dołączyli bowiem do swego wniosku o przyznanie prawa pomocy - na wezwanie Sądu - szereg dokumentów uwiarygodniających ich trudną sytuację majątkową. I tak przedstawili szereg zaświadczeń od lekarzy specjalistów, kart leczenia szpitalnego dotyczących obydwojga małżonków poświadczających o złym ich stanie zdrowia. Przedstawili wyciąg z konta bankowego Z. K. ( J. K. konta nie posiada ) z Banku "A" SA wg. stanu na dzień [...].03.2009r. wykazujący saldo ujemne w wysokości 1 089,29 zł. Skarżący dołączyli także rachunki za telefon ( 166,14 zł ), za wodę ( 281,15 zł ) rachunki za gaz ( około 81,00 zł ) za energię elektryczną ( 102,55 zł ). Przedstawiono także decyzję dotyczącą łącznego zobowiązania podatkowego na rok 2009 w podatku rolnym i podatku od nieruchomości - 87,00 zł, a także 20 faktur VAT z aptek opiewających na różne sumy wahające się od 10,00 zł do 126,81 zł. W związku z powyższym, uznano, iż na podstawie tychże przedstawionych dokumentów - skarżący uwiarygodnili - biorąc pod uwagę ich stałe dochody w kontekście wykazanych wydatków - iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika, uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno - rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawcy posiadają bowiem bardzo niski dochód w przeliczeniu na liczbę członków rodziny, i zdaniem orzekającego, nie są aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia adwokata czy radcy prawnego z wyboru. Dochody osiągane przez wnioskodawców z tytułu rent są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania, nie są w stanie poczynić oszczędności. W obecnej sytuacji nie są oni zatem w stanie, zdaniem orzekającego, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać pełnomocnika z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno - bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należą. Dlatego przyznanie im prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla nich adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżących. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).