II SO/Kr 48/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego ponad 1 zł, w pozostałej części oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] sierpnia 2007r. skarżący - Stowarzyszenie "[...]" działając przez swojego Przewodniczącego P. B. złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie przyznania prawa pomocy. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na brak wystarczających środków finansowych, umożliwiających uiszczenie należnych opłat. Skarżący wskazuje, iż Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, ani innej przynoszącej jakiekolwiek stałe dochody. Nie otrzymuje także od czterech lat dotacji i darowizn. Prowadzi ono swoją działalność tylko dzięki pracy społecznej członków Stowarzyszenia i finansowaniu działalności przez Przewodniczącego. Ponadto dodaje, iż skarżące Stowarzyszenie nie posiada żadnych nieruchomości, dłużników, rachunku bankowego, natomiast wykazuje długi w stosunku do Elektrowni i Telekomunikacji. Wskazuje, iż dokumentacja księgowa Stowarzyszenia była przechowywana w Prokuraturze Rejonowej K. jako dowód w sprawie, w której stowarzyszenie nie jest stroną. Stowarzyszenie - jak wskazuje skarżący - nie może od czterech lat prowadzić księgowości. W związku z powyższym nie posiada dokumentów księgowych ani bilansów. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący - Stowarzyszenie "[...]" ma na celu przygotowywanie wniosków i postulatów do organów samorządowych i państwowych, reprezentowanie interesów młodzieży wobec władz państwowych i samorządowych, dbanie o potrzeby mieszkańców ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb młodzieży, organizowanie dyskusji społecznych, wystąpień publicznych, prowadzenie działalności propagandowej, działania na rzecz bezpieczeństwa publicznego oraz obronności kraju itp. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie otrzymuje też żadnych dotacji ani darowizn - jak stwierdza wnioskodawca, wnioski o dotacje nie są rozpatrywane w związku z toczącym się śledztwem. Wskazuje, iż utrzymuje się z doraźnych wpłat Przewodniczącego Stowarzyszenia oraz pracy społecznej jego członków. Stowarzyszenie nie posiada konta bankowego, natomiast wykazuje zadłużenie w stosunku do Elektrociepłowni oraz Telekomunikacji ( łącznie około 6000,00 zł ). Skarżący podnosi ponadto, iż nie posiada żadnych nieruchomości, a jedyny majątek to dwa stare komputery, telewizor, ksero, 2 szafy, 4 stoły, barek, do których zresztą Stowarzyszenie nie ma dostępu, a sprawa toczy się w sądzie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób i instytucji, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić w całości lub w części kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z przepisem art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej czy też innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, która wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba ( prawna, fizyczna ) wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Zdaniem Sądu, skarżące Stowarzyszenie wykazało w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść jednorazowych kosztów sądowych związanych z uiszczeniem wpisu powyżej 1 zł od skargi w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, przy obecnym stanie finansowym skarżącego, biorąc pod uwagę brak stałych źródeł dochodu, nie jest ono w stanie ponieść kosztów związanych z uiszczeniem wpisu sądowego. Sąd pragnie jednakże podkreślić, iż Wnioskodawca winien się liczyć z tym, iż w trakcie swojej działalności będzie również, być może zmuszony dochodzić swoich praw przed sądem, a co za tym idzie, będzie musiał z tego tytułu ponieść stosowne koszty sądowe. Fakt bowiem, iż stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków - chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich - na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. Jeżeli zaś ze statutu stowarzyszenia wynika, że jego majątek powstaje m. innymi ze składek członkowskich, to uprawniona jest teza, iż stowarzyszenie ma możliwość pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Skoro zaś z takiej możliwości nie korzysta, to nie może skutecznie żądać przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru kosztów prowadzonej przez siebie działalności statutowej, w zakresie której mieści się również występowanie w sprawach dotyczących interesów innych osób i wynikających z nich sporów sądowych. Reasumując, zdaniem Sądu nie ma podstaw do pełnego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 173, art. 175 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).