II SO/Kr 51/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" w przedmiocie wymierzenia grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w [...] w związku z nie przekazaniem Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na nią postanawia: wniosek odrzucić P O S T A N O W I E N I E Dnia 28 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 października 2007 r. sygn. akt II SO/Kr 51/07 o zwolnieniu Stowarzyszenia "[...]" od wpisu sądowego ponad 1 zł i oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie postanawia: oddalić sprzeciw W dniu 30 sierpnia 2007 r. Stowarzyszenie "[...]" złożyło wniosek o wymierzenie Prokuratorowi Okręgowemu w [...] grzywny w wysokości [...] zł w związku z nie przekazaniem przez Prokuratora skargi skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] sierpnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Na skardze podpisał się P. B. jako przewodniczący Stowarzyszenia. Wezwaniem z dnia [...] września 2007 r. Stowarzyszenie "[...]" zostało zobowiązane do złożenia w terminie 7 dni dokumentu określającego umocowanie wnioskodawcy do reprezentowania Stowarzyszenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W wykonaniu tego wezwania Stowarzyszenie "[...]" w dniu [...].09.2007 r. przedłożyło Sądowi uchwałę walnego zebrania Stowarzyszenia z dnia [...] maja 2006 r., protokół z zebrania zarządu z dnia [...] maja 2006 r. oraz protokół z walnego zebrania z dnia [...] maja 2006 r. Z treści protokołu zebrania zarządu wynika, że przewodniczącym [...] wybrano P. B. Stowarzyszenie przedłożyło również fragment swojego statutu. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 5.10.2007 r. zwolnił Stowarzyszenie "[...]" od wpisu sądowego ponad 1 zł, a w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Na to postanowienie sprzeciw wniósł Prokurator Okręgowy i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 51/07 umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz zwrócił stronie skarżącej wniesiony przez nią wpis w kwocie 1 zł. Postanowienie to doręczono Stowarzyszeniu "[...]" w dniu 19.12.2007 r. i dnia 27.12.2007 r. Stowarzyszenie to wniosło od tego postanowienia zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że Sąd błędnie przyjął, iż wniosek o wymierzenie grzywny organowi wszczyna postępowanie sądowe podlegające odrębnej opłacie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 80/08 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pierwszą czynnością, jaką należało w tej sprawie podjąć, powinno być zbadanie umocowania osoby reprezentującej Stowarzyszenie "[...]" do skutecznego jej reprezentowania na zewnątrz. Sąd ten wyjaśnił, że stosownie do art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy, albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Natomiast w myśl art. 29 P.p.s.a., przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 ww. ustawy, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Osoba prawna, zgodnie z art. 35 K.c. i 38 K. c. działa poprzez swoje organy w sposób określony w statucie. Art. 10 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz. 104 z późn. zm.) określa podstawowe zasady działalności takiej organizacji. Stosownie do art. 14 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186), podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru. Ponadto przy zmianie statutu stowarzyszenia występuje taka sama sytuacja, jak przy zakładaniu stowarzyszenia i rejestracji jego pierwszego statutu, na co wskazuje treść art. 21 powołanej ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach, stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Zatem uchwała o zmianie statutu staje się skuteczna z chwilą wpisania zmiany statutu do Krajowego Rejestru Sądowego. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wywodzi, że należy podzielić pogląd, iż rejestracja danych dotyczących sposobu reprezentacji podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym należy do czynności o charakterze deklaratoryjnym. Tego rodzaju zmiana jest skuteczna od chwili podjęcia uchwały (z ograniczeniami wobec osób dokonujących czynności w dobrej wierze i w zaufaniu do rejestru stowarzyszeń). W przypadku, gdy zmiana sposobu reprezentacji nie została jeszcze ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym, dla stanowczego ustalenia sposobu prawidłowej reprezentacji wystarczy, gdy osoba prawna legitymuje się w postępowaniu przed Sądem uchwałą o zmianie statutu, bądź znowelizowanym, ujednoliconym tekstem statutu, albo tekstem nowo przyjętego statutu. W tej zaś sprawie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach kadencja władz Stowarzyszenia "[...]" upłynęła w dniu [...] czerwca 2003 r., w związku z czym uznać należy, że były przewodniczący [...] nie był uprawniony do zwołania walnego zebrania na dzień [...] maja 2006 r., bowiem Stowarzyszenie to nie miało już ani zarządu, ani komisji rewizyjnej. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że walne zgromadzenie wyznaczone na dzień [...] maja 2006 r. zostało zwołane nieprawidłowo, niezgodnie z zapisami statutu, a zatem nie było władne do podejmowania skutecznych uchwał w żadnym zakresie; a w konsekwencji powyższego P. B. składając w imieniu Stowarzyszenia zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 51/07, o umorzeniu postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i zwrocie wniesionego wpisu, nie miał należytego umocowania do działania w imieniu Stowarzyszenia. Tym samym złożenie zażalenia przez osobę, która nie była uprawniona do jednoosobowego reprezentowania Stowarzyszenia nastąpiło z uchybieniem przepisów o jej reprezentacji. Po przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, Sąd ten ponownie wezwał stronę skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentu pozwalającego na stwierdzenie skutecznej (prawidłowej) reprezentacji tego Stowarzyszenia przez P. B. w dniu złożenia wniosku. W odpowiedzi na to wezwanie Stowarzyszenie "[...]" przekazało fotokopie dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy, a to: odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...].08.2006 r., pełnomocnictwa z dnia [...].06.2001 r., uchwały Zarządu "[...]" Nr [...] z [...].06.2001 r. oraz fragment statutu "[...]" i wyjaśniło, że od kilu lat nie zmienił się zapis w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje Wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznając sprawy oceniają zgodność prawem zaskarżonego aktu lub podjętej czynności. W tej sprawie orzeka już Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 80/08 zawarł pogląd prawny dotyczący wykładni art. 21 i art. 17 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Zgodnie z tym poglądem w przypadku, gdy ma miejsce zmiana władz stowarzyszenia, skuteczność dokonania zmiany sposobu reprezentacji zależna jest od dokonania stosownego wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie P. B. składając w imieniu Stowarzyszenia wniosek o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. (tak, jak i zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2007 r.), nie miał należytego umocowania do działania w imieniu Stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie dlatego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie zbadał prawidłowości reprezentowania Stowarzyszenia "[...]" w zakresie wniesionego zażalenia na postanowienie sądu wojewódzkiego z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 51/07 i dokonując tego badania winien stwierdzić brak prawidłowej reprezentacji. Tak zaprezentowane stanowisko oznacza również obowiązek zbadania prawidłowej reprezentacji przy składaniu samego wniosku. Zarówno bowiem przy wnoszeniu wniosku, jak i zażalenia sposób reprezentacji Stowarzyszenia "[...]" był w tej sprawie identyczny. Na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach należy, za Naczelnym Sądem Administracyjnym stwierdzić, że kadencja władz Stowarzyszenia "[...]" upłynęła w dniu [...] czerwca 2003 r., w związku z tym były przewodniczący [...] nie był uprawniony do zwołania walnego zebrania na dzień [...] maja 2006 r., ponieważ Stowarzyszenie to nie miało już ani zarządu, ani komisji rewizyjnej. Walne zgromadzenie wyznaczone na dzień [...] maja 2006 r. zostało zwołane nieprawidłowo, niezgodnie z zapisami statutu, a zatem nie było władne do podejmowania skutecznych uchwał w żadnym zakresie; a w konsekwencji powyższego P. B. składając w imieniu Stowarzyszenia wniosek o wymierzenie grzywny w dniu [...] sierpnia 2007 r., nie miał należytego umocowania do działania w imieniu Stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał zarządzeniem z dnia [...] października 2008 r. P. B. do przedstawienia dokumentu określającego prawidłowość reprezentowania Stowarzyszenia przez tą osobę. W odpowiedzi na to wezwanie przekazano Sadowi dokumenty, które już są w aktach sprawy i niczego nie wnoszą jeśli chodzi o sposób i prawidłowość reprezentacji Stowarzyszenia "[...]". Jeszcze raz należy podkreślić, że jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż P. B. nie był uprawniony do jednoosobowego reprezentowania Stowarzyszenia "[...]" na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i pomimo wezwania pod rygorem dorzucenia wniosku, o przedłożenie takiego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, strona przedkłada odpis już znajdujący się w aktach sprawy i znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu; tym samym należy stwierdzić, że już wniesienie wniosku nastąpiło z uchybieniem przepisów określających zasady reprezentacji stowarzyszeń. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie może dokonać już w tym zakresie odmiennej interpretacji (wykładni) prawidłowości reprezentacji Stowarzyszenia. Nie uległy bowiem żadne zmiany stanu faktycznego, a stanowisko strony skarżącej dotyczy polemiki z poglądem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zasad reprezentacji. Kategoryczność stwierdzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego co do braku skutecznej reprezentacji Stowarzyszenia "[...]" przez P. B., z powołaniem się na analizę trybu zwoływania zebrań w tym Stowarzyszeniu i skuteczności tam podejmowanych uchwał prowadzi do uznania, że w zakresie wniesionego zażalenia Stowarzyszenie nie było skutecznie reprezentowane. Przed odrzuceniem wniosku z powodu braku należytej reprezentacji strony skarżącej Sąd wezwał tą stronę o usunięcie tego braku, zgodnie z art. 58 § 2 P.p.s.a. Tym samym w tej sprawie zastosowanie znajduje art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd zobowiązany jest odrzucić wniosek w przypadku, gdy brak formalny wniosku nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie. Jednocześnie jest to również sytuacja, w której w składzie organów strony skarżącej jako osoby prawnej występują braki uniemożliwiające jej działanie (art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.). W związku z tym, działając na zasadzie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. oraz art. 64 § 3 w związku z art. 55 § 1 P.p.s.a. w tej sprawie Sąd zobowiązany jest do odrzucenia wniosku, albowiem występuje ustawowa przesłanka nakazująca jego odrzucenie. W przypadku odrzucenia wniosku, Sąd nie może sprawy rozpoznać pod względem merytorycznym. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji postanowienia. UZASADNIENIE W dniu 30 sierpnia 2007 r. Stowarzyszenie "[...]" złożyło wniosek o wymierzenie Prokuratorowi Okręgowemu w [...] grzywny w wysokości [...] zł w związku z nie przekazaniem przez Prokuratora skargi skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] sierpnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Na skardze podpisał się P. B. jako przewodniczący Stowarzyszenia. Do wniosku o wymierzenie grzywny dołączono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości ponad 1 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 5.10.2007 r. zwolnił Stowarzyszenie "[...]" od wpisu sądowego ponad 1 zł, a w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Na to postanowienie z zachowaniem 7-dniowego terminu sprzeciw wniósł Prokurator Okręgowy domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając mu rażące naruszenie prawa procesowego, a w tym art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." w ten sposób, że pomimo nie spełnienia przez stronę skarżącą przesłanek do przyznania prawa pomocy, taka pomoc jest przyznawana. Składający sprzeciw podniósł, że Stowarzyszenie "[...]" notorycznie składa wnioski o przyznawanie prawa pomocy w szeregu sprawach i z dotychczasowych wniosków wynika, że Stowarzyszenie to zadłużone jest na kwotę około [...] zł i kwota zadłużenia od dłuższego czasu nie zmienia się. Zabezpieczone na potrzeby postępowania prokuratorskiego dokumenty księgowe są dostępne dla Stowarzyszenia. Stan środków na koncie Stowarzyszenia w 2003 r. wynosił 67,40 zł, a więc wątpliwym jest argumentacja o serowym stanie środków na koncie. Ponadto Stowarzyszenie powinno egzekwować składki od swoich członków i w ten sposób uzyskać środki niezbędne do prowadzenia postępowania sądowego. Nie powinno się przerzucać na podatników obowiązku ponoszenia kosztów w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 51/07 umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz zwrócił stronie skarżącej wniesiony przez nią wpis w kwocie 1 zł. Postanowienie to doręczono Stowarzyszeniu "[...]" w dniu [...].12.2007 r. i dnia [...].12.2007 r. Stowarzyszenie to wniosło od tego postanowienia zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że Sąd błędnie przyjął, iż wniosek o wymierzenie grzywny organowi wszczyna postępowanie sądowe podlegające odrębnej opłacie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 80/08 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje Wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznając sprawy oceniają zgodność prawem zaskarżonego aktu lub podjętej czynności. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 80/08 uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 51/07 i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. W związku z tym ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że od postanowienia referendarza w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 51/07 orzekającym o zwolnieniu strony skarżącej od wpisu sądowego ponad 1 zł i w pozostałym zakresie oddalającym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, sprzeciw wniósł Prokurator Okręgowy. W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy w ogóle Prokurator Okręgowy ma interes prawny we wniesieniu sprzeciwu w tej sprawie. Dopiero bowiem uznanie, że sprzeciw został prawidłowo i skutecznie wniesiony pozwala na rozpoznanie tej sprawy, a więc i przeprowadzenie badania samego wniosku o przyznanie prawa pomocy i zbadanie spełnienia warunków formalnych tego wniosku. W tej sprawie, dotyczącej prawa pomocy Sąd nie orzeka o skuteczności wniesienia wniosku o wymierzenie grzywny organowi. Z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi jest tylko ten, kto ma w tym interes prawny. Przepis ten ma zastosowanie również do sprzeciwu wnoszonego od postanowienia w sprawie prawa pomocy. Zgodnie z ustaloną linia orzecznictwa (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt I OZ 751/07; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 140/08; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 142/08) w sprawach dotyczących przyznania prawa pomocy stroną jest jedynie osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa, a tym samym interes prawny wyrażający się w możliwości wniesienia sprzeciwu jako środka zaskarżenia od postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy posiada jedynie ten podmiot, który ubiega się o przyznanie jej konkretnego uprawnienia z zakresu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy pozwala stronie na poniesienie mniejszych lub nie poniesienie żadnych obciążeń fiskalnych związanych z wniesionym środkiem zaskarżenia bądź przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Tym samym orzekanie w zakresie prawa pomocy nie ma żadnego wpływu ani na treść rozstrzygnięcia sprawy "głównej", ani na prawa bądź obowiązki pozostałych stron i uczestników na prawach stron. Prokurator Okręgowy w tym zakresie sprawy nie legitymuje się interesem prawnym w zaskarżeniu w trybie sprzeciwu postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Tym samym uznanie braku skutecznego wniesienia sprzeciwu uniemożliwia przez Sąd podjecie merytorycznego orzeczenia w zakresie zasadności przyznania samego prawa pomocy. Sąd jednak nie odrzucił sprzeciwu, a to dlatego, że art. 259 § 2 P.p.s.a. reguluje przesłanki odrzucenia sprzeciwu i są nimi: wniesienie sprzeciwu po terminie, nie uzupełnienie braków formalnych sprzeciwu oraz wniesienie sprzeciwu przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego niezawierającego uzasadnienia. W tej zaś sprawie warunkiem nie rozpoznania sprzeciwu Prokuratora Okręgowego był brak interesu prawnego po stronie wnoszącego ten sprzeciw. Brak interesu prawnego nie został również zakwalifikowany jako przesłanka odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a.). Tym samym po ustaleniu, że podmiot wnoszący sprzeciw nie posiada interesu prawnego, sprzeciw należało oddalić.