II SO/Kr 52/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia "[...]" w przedmiocie wymierzenia grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w [...] w związku z nie przekazaniem Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na nią postanawia: wniosek odrzucić P O S T A N O W I E N I E Dnia 28 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Stowarzyszenia "[...]" na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z wniosku Stowarzyszenia "[...]" o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w [...] za niewykonanie obowiązków postanawia: zażalenie odrzucić W dniu [...] sierpnia 2007 r. Stowarzyszenie "[...]" złożyło wniosek o wymierzenie, w trybie art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Prokuratorowi Okręgowemu w [...] grzywny w wysokości [...] zł w związku z brakiem przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie skargi wniesionej przez to Stowarzyszenie oraz z pozostałymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Jednocześnie w tym wniosku zawarto prośbę o udzielenie Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości ponad 1 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 zwolnił stronę skarżącą od wpisu sądowego w wysokości ponad 1 zł, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (akta sprawy, karta nr 17). Od tego postanowienia wniesiono sprzeciw i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 zwolnił Stowarzyszenie "[...]" od uiszczenia połowy wpisu sądowego oraz oddalił w pozostałym zakresie wniosek Stowarzyszenia o zwolnienie od innych kosztów sądowych (akta sprawy, karta nr 34). Na to postanowienie Prokurator Okręgowy w [...] wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 142/08 oddalił zażalenie. Po otrzymaniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2008 r. wezwał skarżące Stowarzyszenie do uiszczenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku, kwoty 50 zł tytułem uiszczenia wymaganego w tej sprawie od strony skarżącej części wpisu sądowego. Wezwanie to doręczono Stowarzyszeniu w dniu 14 lipca 2008 r. (akta sądowe, karta nr 90). W niepodpisanym piśmie przesłanym przez stronę skarżącą za pomocą poczty elektronicznej z dnia 21 lipca 2008 r. wyjaśniono, że Stowarzyszenie "[...]" w tej sprawie zostało zwolnione od obowiązku uiszczenia wpisu. Wymagana kwota wpisu nie została przez stronę skarżącą uiszczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem wszczynającym postępowanie jest - między innymi – wniosek o wymierzenie grzywny organowi i do takiego wniosku stosuje się, zgodnie z art. 64 § 3 P.p.s.a. przepisy o skardze w zakresie właściwych wymagań formalnych i fiskalnych. Jak wynika z powołanego art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd ma obowiązek pobrania należnej opłaty sądowej (obejmującej również wpis), ponieważ bez uiszczenia takiej opłaty nie ma podstaw prawnych do podjęcia czynności wynikającej z wniesionego pisma (wniosku). Skarżący składając wniosek z dnia 30 sierpnia 2007 r. o wymierzenie grzywny nie uiścił wymaganego wpisu sądowego. W związku ze zwolnieniem, na podstawie postanowienia z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 Stowarzyszenia "[...]" od uiszczenia połowy wpisu sądowego, Stowarzyszenie to powinno uiścić pozostałą część wpisu sądowego w wysokości 50 zł. Postanowienie to stało się prawomocne, bowiem wniesione na nie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało - postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 142/08 - oddalone. Stąd w niniejszej sprawie Sąd zasadnie wezwał, po uprawomocnieniu się postanowienia tego Sądu z 28 listopada 2007 r., stronę skarżącą do uiszczenia połowy wpisu w wysokości 50 złotych w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia wniosku. Nie ulega przy tym najmniejszej wątpliwości, że strona skarżąca nie uiściła wymaganej części wpisu w zakreślonym terminie 7 dni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyjaśnia również, iż kwestia wymagania odrębnego wpisu od wniosku wszczynającego postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 P.p.s.a. była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, opub. w ONSAiWSA 2008/3/42, zawarł tezę zgodnie z którą "wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 P.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. pobiera się wpis sądowy". Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca wniosek (analogicznie jak skargę), jeżeli pomimo wezwania nie została uiszczona kwota wymaganego wpisu. . UZASADNIENIE Stowarzyszenie "[...]" w dniu [...].08.2007 r. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w [...] za nie przekazanie wcześniej złożonej za pośrednictwem tego prokuratora skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Po złożeniu przez Stowarzyszenie "[...]" wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w wysokości ponad 1 zł, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 zwolnił Stowarzyszenie "[...]" od uiszczenia połowy wpisu sądowego w tej sprawie, a w pozostałych zakresie wniosek oddalił. Na to postanowienie wniesiono zażalenie i Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 142/08 zażalenie oddalił. W tym stanie sprawy, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 wezwał Stowarzyszenie "[...]" do uiszczenia w terminie 7 dni połowy kwoty wpisu w wysokości 50 zł od złożonego wniosku o ukaranie Prokuratora Okręgowego w [...] grzywną za nie wykonanie obowiązków. W zarządzeniu tym wskazano, że nie uiszczenie wymaganej w tej sprawie kwoty stanowiącej połowę wpisu będzie skutkowało odrzuceniem wniosku. Zarządzenie to doręczono Stowarzyszeniu w dniu 14.07.2008 r. i dnia 21 lipca 2008 r. Stowarzyszenie to wniosło od tego zarządzenia zażalenie podnosząc, iż jest ono zwolnione w całości od wymaganego w tej sprawie wpisu. W związku z przesłaniem tego zażalenia drogą poczty elektronicznej i wskazaniem, iż podpisuje je Przewodniczący Stowarzyszenia P. B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zarządzeniem z dnia [...].10.2008 r. wezwał Przewodniczącego Stowarzyszenia do popisania zażalenia pod rygorem jego odrzucenia. Zarządzenie to otrzymał Przewodniczący Stowarzyszenia w dniu 22.10.2008 r. (stwierdzając to własnoręcznym podpisem) i dnia 29.10.2008 r. złożył - drogą poczty elektronicznej – obszerne wyjaśnienia o zastosowaniu do wysyłania pism do sądu administracyjnego formy elektrycznego przekazywania danych wraz z kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W piśmie tym wyjaśniono, że zgodnie z art. 65 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pisma o sądu mogą być składane drogą elektroniczną. Zastosowanie podpisu elektronicznego wynika nie tylko z ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ale przede wszystkim z art. 78 Kodeksu cywilnego. Do dnia 28 listopada 2008 r. zażalenie nie zostało podpisane własnoręcznym podpisem osoby uprawnionej do reprezentowania Stowarzyszenia "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stowarzyszenie "[...]" wniosło zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia połowy kwoty wpisu, które nie było podpisane. Na zarządzenie sędziego wzywające do podpisania tego zażalenia, Stowarzyszenie "[...]" wyjaśniło, że zażalenie to zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym i taki podpis jest skuteczny. Nie dokonało własnoręcznego podpisania zażalenia. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. oraz art. 198 P.p.s.a. i art. 193 P.p.s.a., każde zażalenie musi zawierać podpis strony albo podpis przedstawiciela ustawowego strony lub jej pełnomocnika. Mając na uwadze powyższy brak formalny skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał składające zażalenie Stowarzyszenie "[...]" do podpisania zażalenia pod rygorem jego odrzucenia. Wezwanie to nie zostało wykonane przez Stowarzyszenie i tym samym nie został przez stronę skarżącą uzupełniony brak formalny w postaci podpisania zażalenia. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanym odpowiednio do zażaleń na podstawie art. 176 i 178 P.p.s.a. oraz art. 194 § 3 i art. 197 § 2 P.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca zażalenie, jeżeli nie uzupełniono jego braków formalnych w wyznaczonym terminie, a takim brakiem jest w tej sprawie nie podpisanie zażalenia. Należy również wyjaśnić, że art. 65 § 3 P.p.s.a. dotyczy tylko doręczania pism przez sąd administracyjny innym podmiotom, a nie – jak wskazuje na to Stowarzyszenie – zawiera upoważnienie dla stron do dostarczania pism w drodze elektronicznej sądowi. Stąd powołany artykuł nie może stanowić skutecznej podstawy do powoływania się przez Stowarzyszenie "[...]" jako uprawniający do doręczania w drodze Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. Nr z 2001 r. 130, poz. 1450 z późn. zm.) bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. W rozdziale IX cytowanej ustawy znajdują się przepisy zmieniające m.in. przepisy Kodeksu cywilnego art. 60, art. 78 § 1 i § 2 dopuszczające możliwość wyrażenia woli osoby w stosunkach cywilnoprawnych przez ujawnienie jej w postaci elektronicznej. Ponadto ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 656 z późn. zm.) w art. 36 pkt 3 i pkt 5 dokonano zmiany przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tzn. art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 3a dopuszczając możliwość wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego. Wskazane wyżej przepisy dotyczą wyłącznie zakresu jaki reguluje dana ustawa. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma odpowiednika wyżej wskazanych przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, a pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.), przepisów tej ustawy nie stosuje się do sądów administracyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji w tym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uznać, że wystarczającym jest opatrzenie danego dokumentu elektronicznym podpisem. W ocenie Sądu warunkiem uznania za dopuszczalne podpisywanie pism kierowanych do sądu administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym byłaby zmiana regulacji ustawowej. Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a Wobec nie umieszczenia na zażaleniu z dnia 21 lipca 2008 r. własnoręcznego podpisu osoby mogącej skutecznie reprezentować Stowarzyszenie "[...]", a w istocie nie umieszczenie żadnego podpisu, pismo to należało uznać za obarczone brakiem formalnym. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt I OPP 25/08. Nie jest również trafnym argumentacja Stowarzyszenia, jakoby dopuszczalność korzystania z podpisu elektronicznego w zakresie składanych zażaleń mogła wynikać również z art. 78 K.c. Kodeks cywilny zawiera regulację składania oświadczeń woli, a więc takich czynności prawnych, które zmierzają do wywołania (nawiązania, zmiany, rozwiązania) skutków prawnych prawa materialnego. Nie jest zaś oświadczeniem woli wniesienie w tej sprawie zażalenia. Zażalenie jest bowiem czynnością procesową, która może wywołać skutki procesowe, a nie skutki w zakresie prawa materialnego. W tej sprawie w związku ze złożonym zażaleniem nie może nastąpić wywołanie jakiegokolwiek skutku w zakresie prawa materialnego. Nie można również zapominać i tego, że sprawy rozpoznawane przed sądami administracyjnymi generalnie dotyczą sfery prawa publicznego (prawa administracyjnego), Kodeks cywilny reguluje zaś materię prawa prywatnego. Ta uwaga dotyczy również sprawy z wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Wprawdzie ewentualny wyrok zasądzający grzywnę dotyczy sfery majątkowej zobowiązanego organu, ale taki wyrok nie jest oświadczeniem woli. Wyroki sądowe są bowiem odrębnym źródłem tworzenia stosunków prawnych, do których to wyroków nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego. W ocenie Sądu ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera odrębne – od ustawy o podpisie elektronicznych i ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne - zasady opatrywania podpisami dokumentów kierowanych do sądów administracyjnych. Zażalenia (skargi) dla swojej skuteczności musza być podpisanie własnoręcznie (ręcznie). W związku z powyższym należało, stosownie do treści art. 198, art. 197 § 2, art. 194 § 3 P.p.s.a. oraz art. 178 P.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzec jak w sentencji i zażalenie odrzucić.