II SO/Kr 52/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 w przedmiocie odrzucenia wniosku w sprawie wymierzenia grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w K. za niewykonanie obowiązków postanawia: skargę kasacyjną odrzucić Sygn. akt II SO/Kr 52/07 POSTANOWIENIE Dnia 25 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z wniosku Stowarzyszenia "[...]" o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w K. za niewykonanie obowiązków postanawia: zażalenie odrzucić Stowarzyszenie ‘[...]" w dniu [...].08.2007 r. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w K. za nie przekazanie wcześniej złożonej za pośrednictwem tego prokuratora skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Po złożeniu przez Stowarzyszenie "[...]" wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w wysokości ponad 1 zł, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 zwolnił Stowarzyszenie "[...]" od uiszczenia połowy wpisu sądowego w tej sprawie, a w pozostałych zakresie wniosek oddalił. Na to postanowienie wniesiono zażalenie i Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt l OZ 142/08 zażalenie oddalił. W tym stanie sprawy, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 wezwał Stowarzyszenie "[...]" do uiszczenia w terminie 7 dni połowy kwoty wpisu w wysokości 50 zł od złożonego wniosku o ukaranie Prokuratora Okręgowego w K. grzywną za nie wykonanie obowiązków. W zarządzeniu tym wskazano, że nie uiszczenie wymaganej w tej sprawie kwoty stanowiącej połowę wpisu będzie skutkowało odrzuceniem wniosku. Zarządzenie to doręczono Stowarzyszeniu w dniu 14.07.2008 r. i dnia 21 lipca 2008 r. Stowarzyszenie to wniosło od tego zarządzenia zażalenie, które nie zostało podpisane również po wezwaniu Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r. zażalenie Stowarzyszenia "[...]" odrzucił. W tym stanie sprawy postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt II SO/Kr 52/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił również wniosek w przedmiocie wymierzenia grzywny Prokuratorowi Okręgowemu za nie przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na nią. l Sygn. akt II SO/Kr 52/07 W uzasadnieniu tego postanowienia podniesiono, że podstawą do odrzucenia wniosku było nie uiszczenie wymaganego w tej sprawie wpisu sądowego w wysokości 50 zł. Mimo wezwania strony skarżącej do uiszczenia kwoty wpisu, wpis ten nie został uiszczony co stanowi, w świetle art. 220 § 3 w związku z art. 63 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawę do odrzucenia wniosku. Postanowienie to doręczono stronie skarżącej 23.12.2008 r. i dnia 30 grudnia 2008 r. Stowarzyszenie "[...]" samodzielnie wniosło od tego postanowienia skargę kasacyjną (błędnie nazwaną zażaleniem) podnosząc, że od postanowienia sądu rejestrowego wniesiono apelację. Sądy dokonały błędnych ustaleń, jakoby przed zmianą statutu ww. Stowarzyszenia jego przewodniczący musiał być członkiem zarządu i wobec tego do przewodniczącego nie ma zastosowania zasada kadencyjności organów tej osoby prawnej. Podniesiono zarzuty dotyczące prawidłowości interpretacji treści statutu w zakresie sposobu reprezentacji tego Stowarzyszenia oraz stanowiska sądów powszechnych i Sądu Najwyższego podjęte w podobnych sytuacjach. Odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu innego zaskarżonego postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 65 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pisma o sądu mogą być składane drogą elektroniczną. Zastosowanie podpisu elektronicznego wynika nie tylko z ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ale przede wszystkim z art. 78 Kodeksu cywilnego. Sądy administracyjne błędnie zawężają stosowanie przepisów prawa w zakresie skuteczności czynności dokonanej w drodze elektronicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto do 1 maja 2008 r. wojewódzkie sądy administracyjne miały obowiązek umożliwić wnoszenie pism drogą elektroniczną i z takiej właśnie możliwości skorzystało skarżące Stowarzyszenie. Art. 46 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, ze podpis ma być podpisem własnoręcznym, a równoznacznym z takim podpisem jest podpis elektroniczny (bezpieczny podpis elektroniczny). Ponieważ wniesienie skargi kasacyjnej (zażalenia) jest czynnością prawną, stąd nie ma przeszkód przed stosowaniem do takich czynności przepisów Kodeksu cywilnego, który wprost dopuszcza podpis elektroniczny jako sposób podpisywania Sygn. akt II SO/Kr 52/07 pism. Również Kodeks postępowania administracyjnego pozwala na doręczanie pism drogą elektroniczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stowarzyszenie "[...]" wniosło samodzielnie sporządzoną skargę kasacyjną (błędnie nazwaną zażaleniem) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odrzucające wniosek o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w związku z brakiem uiszczenia wymaganego wpisu. Zgodnie z art. 175 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata, radcę prawnego, w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych dodatkowo przez doradcę podatkowego a w sprawach obejmujących własność przemysłową - przez rzecznika patentowego. Ponadto skargę kasacyjną może sporządzić sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, jeżeli jest stroną w danej sprawie, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem. Skargę kasacyjną może też wnieść prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Z akta sprawy wynika, że wraz z doręczeniem postanowienia z uzasadnieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku, strona skarżąca otrzymała również pouczenie o sposobie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej (akta sądowe sprawy, karta nr [...]) z którego wprost wynika, że skargę kasacyjną może sporządzić adwokat, radca prawny bądź doradca podatkowy. Z tego pouczenie nie wynika, aby skargę kasacyjną skutecznie mogła wnieść skarżące Stowarzyszenie działając osobiście. Skargę kasacyjną sporządziło samo Stowarzyszenie nawet nie podpisując tego pisma. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej minął z końcem dnia 22 stycznia 2009 r. ([...]) i do dnia 25 lutego 2009 r. żadna inna skarga kasacyjna w tej sprawie nie została wniesiona. Tym samym wniesioną w dniu 30 grudnia 2008 r. skargę kasacyjną należy traktować jako jedyny środek zaskarżenia w tej sprawie. Mając powyższe należy stwierdzić, że nie został dochowany obowiązek zastosowania przymusu adwokackiego w sporządzeniu skargi kasacyjnej na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi. Stosownie do art. 178 P.p.s.a. Sygn. akt II SO/Kr 52/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej, jeżeli jest ona niedopuszczalna. W tej sprawie odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu jego niedopuszczalności wynika ze sporządzenia jej przez stronę nie będącą sędzią, prokuratorem, profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych, prokuratorem, Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Skargę kasacyjną nie sporządził również pełnomocnik skarżącej będący adwokatem lub radcą prawnym, a sama strona - co oczywiste - nie jest adwokatem lub radcą prawnym. Tym samym Sąd nie może odnieść się do jakichkolwiek zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe, należało na podstawie art. 178 P.p.s.a. odrzucić skargę kasacyjną w drodze postanowienia na posiedzeniu niejawnym, ponieważ jest ona niedopuszczalna. Sygn. akt II SO/Kr 52/07 UZASADNIENIE Stowarzyszenie "[...]" w dniu [...].08.2007 r. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w K. za nie przekazanie wcześniej złożonej za pośrednictwem tego prokuratora skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Po złożeniu przez Stowarzyszenie "[...]" wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w wysokości ponad 1 zł, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 zwolnił Stowarzyszenie "[...]" od uiszczenia połowy wpisu sądowego w tej sprawie, a w pozostałych zakresie wniosek oddalił. Na to postanowienie wniesiono zażalenie i Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt l OZ 142/08 zażalenie oddalił. W tym stanie sprawy, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 wezwał Stowarzyszenie "[...]" do uiszczenia w terminie 7 dni połowy kwoty wpisu w wysokości 50 zł od złożonego wniosku o ukaranie Prokuratora Okręgowego grzywną za nie wykonanie obowiązków. W zarządzeniu tym wskazano, że nie uiszczenie wymaganej w tej sprawie kwoty stanowiącej połowę wpisu będzie skutkowało odrzuceniem wniosku. Zarządzenie to doręczono Stowarzyszeniu w dniu 14.07.2008 r. i dnia 21 lipca 2008 r. Stowarzyszenie to wniosło od tego zarządzenia zażalenie, które nie zostało podpisane również po wezwaniu Sądu. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r. zażalenie Stowarzyszenia "[...]" odrzucił. W uzasadnieniu tego postanowienia podniesiono, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na skuteczne wnoszenie przez strony pism do sądu administracyjnego w drodze elektronicznej. Tak ewentualnie wniesione pisma obarczone są przede wszystkim brakiem formalnym w postaci braku podpisu i nie usunięcie tego braku uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego biegu w ramach procedury sądowej. Sygn. akt II SO/Kr 52/07 Postanowienie to doręczono stronie skarżącej 23.12.2008 r. i dnia 30 grudnia 2008 r. Stowarzyszenie "[...]" wniosło od tego postanowienia zażalenie podnosząc, że od postanowienia sądu rejestrowego wniesiono apelację. Sądy dokonały błędnych ustaleń, jakoby przed zmianą statutu ww. Stowarzyszenia jego przewodniczący musiał być członkiem zarządu i wobec tego do przewodniczącego nie ma zastosowania zasada kadencyjności organów tej osoby prawnej. Podniesiono zarzuty dotyczące prawidłowości interpretacji treści statutu w zakresie sposobu reprezentacji tego Stowarzyszenia oraz stanowiska sądów powszechnych i Sądu Najwyższego podjęte w podobnych sytuacjach. Odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 65 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pisma o sądu mogą być składane drogą elektroniczną. Zastosowanie podpisu elektronicznego wynika nie tylko z ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ale przede wszystkim z art. 78 Kodeksu cywilnego. Sądy administracyjne błędnie zawężają stosowanie przepisów prawa w zakresie skuteczności czynności dokonanej w drodze elektronicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto do 1 maja 2008 r. wojewódzkie sądy administracyjne miały obowiązek umożliwić wnoszenie pism drogą elektroniczną i z takiej właśnie możliwości skorzystało skarżące Stowarzyszenie. Art. 46 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, ze podpis ma być podpisem własnoręcznym, a równoznacznym z takim podpisem jest podpis elektroniczny (bezpieczny podpis elektroniczny). Ponieważ wniesienie zażalenia jest czynnością prawną, stąd nie ma przeszkód przed stosowaniem do takich czynności przepisów Kodeksu cywilnego, który wprost dopuszcza podpis elektroniczny jako sposób podpisywania pism. Również Kodeks postępowania administracyjnego pozwala na doręczanie pism drogą elektroniczną. Do dnia 25 lutego 2009 r. zażalenie nie zostało podpisane własnoręcznym podpisem osoby uprawnionej do reprezentowania Stowarzyszenia "[...]". Sygn. akt II SO/Kr 52/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stowarzyszenie "[...]" wniosło zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odrzucające zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia połowy kwoty wpisu. Stowarzyszenie "[...]" wyjaśniło, że zażalenie to (tak jak i poprzednie) zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym i taki podpis jest skuteczny. Nie dokonało własnoręcznego podpisania zażalenia. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. oraz art. 198 P.p.s.a. i art. 193 P.p.s.a., każde zażalenie musi zawierać podpis strony albo podpis przedstawiciela ustawowego strony lub jej pełnomocnika. Mając na uwadze powyższy brak formalny skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał składające zażalenie Stowarzyszenie "[...]" do podpisania zażalenia pod rygorem jego odrzucenia. Wezwanie to nie zostało wykonane przez Stowarzyszenie i tym samym nie został przez stronę skarżącą uzupełniony brak formalny w postaci podpisania zażalenia. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanym odpowiednio do zażaleń na podstawie art. 176 i 178 P.p.s.a. oraz art. 194 § 3 i art. 197 § 2 P.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca zażalenie, jeżeli nie uzupełniono jego braków formalnych w wyznaczonym terminie, a takim brakiem jest w tej sprawie nie podpisanie zażalenia. Należy również wyjaśnić, że art. 65 § 3 P.p.s.a. dotyczy tylko doręczania pism przez sąd administracyjny innym podmiotom, a nie - jak wskazuje na to Stowarzyszenie - zawiera upoważnienie dla stron do dostarczania pism w drodze elektronicznej sądowi. Stąd powołany artykuł nie może stanowić skutecznej podstawy do powoływania się przez Stowarzyszenie "[...]" jako uprawniający do doręczania w drodze Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. Nr z 2001 r. 130, poz. 1450 z późn. zm.) bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. W rozdziale IX cytowanej ustawy znajdują się przepisy zmieniające m.in. przepisy Sygn. akt II SO/Kr 52/07 Kodeksu cywilnego art. 60, art. 78 § 1 i § 2 dopuszczające możliwość wyrażenia woli osoby w stosunkach cywilnoprawnych przez ujawnienie jej w postaci elektronicznej. Ponadto ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 656 z późn. zm.) w art. 36 pkt 3 i pkt 5 dokonano zmiany przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tzn. art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 3a dopuszczając możliwość wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego. Wskazane wyżej przepisy dotyczą wyłącznie zakresu jaki reguluje dana ustawa. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma odpowiednika wyżej wskazanych przepisów Kodeksu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.), przepisów tej ustawy nie stosuje się do sądów administracyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji w tym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uznać, że wystarczającym jest opatrzenie danego dokumentu elektronicznym podpisem. W ocenie Sądu warunkiem uznania za dopuszczalne podpisywanie pism kierowanych do sądu administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym byłaby zmiana regulacji ustawowej. Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a Wobec nie umieszczenia na zażaleniu z dnia [...] grudnia 2008 r. własnoręcznego podpisu osoby mogącej skutecznie reprezentować Stowarzyszenie "[...]", pismo to należało uznać za obarczone brakiem formalnym. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt l OPP 25/08. Nie jest również trafnym argumentacja Stowarzyszenia, jakoby dopuszczalność korzystania z podpisu elektronicznego w zakresie składanych zażaleń mogła wynikać również z art. 78 K.c. Kodeks cywilny zawiera regulację składania oświadczeń woli, a więc takich czynności prawnych, które zmierzają do wywołania (nawiązania, zmiany, rozwiązania) skutków prawnych prawa materialnego. Nie jest zaś oświadczeniem woli wniesienie w tej sprawie zażalenia. Zażalenie jest bowiem czynnością procesową, która może wywołać skutki procesowe, a nie skutki w zakresie prawa materialnego. W tej sprawie w związku ze złożonym zażaleniem nie może nastąpić wywołanie jakiegokolwiek skutku w zakresie prawa materialnego. Nie można również zapominać i tego, że sprawy rozpoznawane przed sądami administracyjnymi generalnie dotyczą sfery prawa publicznego (prawa administracyjnego), Kodeks cywilny reguluje zaś materię prawa prywatnego. Ta uwaga dotyczy również sprawy z wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Wprawdzie ewentualny wyrok zasądzający grzywnę dotyczy sfery majątkowej zobowiązanego organu, ale taki wyrok nie jest oświadczeniem woli. Wyroki sądowe są bowiem odrębnym źródłem tworzenia stosunków prawnych, do których to wyroków nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego. Również okoliczność, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dopuszczają stosowanie drogi elektronicznej do doręczania pism, nie stanowi przesłanki uzasadniającej żądanie strony skarżącej. Zasady doręczania pism sądowi administracyjnego reguluję odrębnie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a nie Kodeks postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera odrębne - od ustawy o podpisie elektronicznych i ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne - zasady opatrywania podpisami dokumentów kierowanych do sądów administracyjnych. Zażalenia (skargi) dla swojej skuteczności musza być podpisanie własnoręcznie (ręcznie). W związku z powyższym należało, stosownie do treści art. 198, art. 197 § 2, art. 194 § 3 P.p.s.a. oraz art. 178 P.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzec jak w sentencji i zażalenie odrzucić.