III SA/Kr 10/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpital [...] w K o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpital [...] w K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital [...] w K w treści złożonej skargi sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, załączając wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr". Pełnomocnik wnioskodawcy oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego szpitala stanowi fundusz własny ujemny tj. 112.068.104,34 zł (w tym fundusz założycielski – stan na 31.12.2016 r. 235.716.953,923 zł oraz wartość aktywów 442.762.992,95 zł; wartość środków trwałych wynosi 287.537.537,08 złotych. Natomiast strata z działalności za ostatni rok obrotowy wyniosła 14.188.098,73 zł. Ujawniła listę posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych oraz stany tych kont. Przedstawiając dane dotyczące majątku wnioskodawcy wykazała, że na dzień 30.04.2017 r.: stan aktywów wynosił 397.355.468,12 zł, strata finansowa wyniosła 34.353.708,61 zł, stan zobowiązań wynosił 351.816.628,06 zł (w tym zobowiązania wymagalne 54.633.075,52 zł) zaś poniesione koszty rodzajowe 254.308.831,81 zł. Uzasadniając wniosek podniosła, że z uwagi na sytuację finansową szpitala oraz rodzaj wykonywanych zadań w zakresie opieki zdrowotnej szpital nie jest w stanie ponieść niezbędnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Argumentowała, że przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja odmawiająca potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych. W związku z powyższym, gdy strona skarżąca jest zmuszona do ponoszenia dodatkowych kosztów celem uzyskania zapłaty za udzielone w trybie nagłym świadczenia opieki zdrowotnej, przedmiotowy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest niezbędny, bowiem umożliwi dochodzenie swoich praw na drodze sądowej. Dołączonym do wniosku dokumentem zatytułowanym "Sytuacja finansowa Szpitala [...] na dzień 30.09.2017 r." wskazywała, że pomimo starań w zakresie poprawy sytuacji finansowej pozyskiwane przychody nie pokrywają kosztów bieżącej działalności Szpitala. W okresie od stycznia do września 2017 r. szpital poniósł stratę w wysokości 24.338.795,11 zł. Brak dostatecznej ilości środków finansowych powoduje utrzymywanie się stanu zobowiązań na bardzo wysokim poziomie. Na dzień 30 września 2017 r. zobowiązania ogółem stanowiły kwotę 356.653.252,46 zł, w tym zobowiązania wymagalne na kwotę 71.018.308,84zł. W związku z tym w celu częściowej spłaty zobowiązań wobec wierzycieli szpital w ramach przeprowadzonych postępowań przetargowych pozyskał długoterminowe kredyty i pożyczki, których zobowiązania na dzień 30.09.2017 r. stanowiły kwotę 111.749.591,00 zł, przy czym miesięczne obciążenia z tytułu spłaty rat kredytu i pożyczek stanowią kwotę ok 2.370.000,00 zł. Ponadto strona skarżąca wskazała, że czyni starania, aby utrzymać płynność finansową. Oświadczyła, że środki finansowe na dzień 30.09.2017 r. stanowiły kwotę 17.794.612,41 zł, natomiast środki własne w wysokości 5.605.161,79 zł przeznczone są na spłatę części zobowiązań wobec pracowników Szpitala z tytułu wynagrodzenia za miesiąc wrzesień 2017 r. Pozostała kwota to środki celowe, które przeznaczane są na ściśle określone cele wynikające z ustaw: środki Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, środki wpłacone przez wykonawców z tytułu zabezpieczenia należytego wykonania umów (kaucje gwarancyjne), środki z tytułu wadium, środki na realizację projektów unijnych. Dalej podniosła, że miesięczne obowiązkowe zobowiązania z tytułu: wynagrodzenia pracowników, składek ZUS, podatku dochodowego od osób fizycznych to kwota ok 23.600.000,00 zł. Wydatki te szpital musi ponosić regularnie gdyż nieterminowa wypłata wynagrodzenia za pracę stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika a nieterminowe uiszczanie składek ZUS i podatku dochodowego od osob fizycznych stanowi wykroczenie karno-skarbowe. Ponadto powyższa kwota nie obejmuje wynagrodzenia za dyżury lekarskie. W związku z powyższym są to kwoty, które znacznie przewyższają środki, którymi dysponuje szpital. Do wniosku dołączono oświadczenie o stanie środków finansowych szpitala na dzień 30.09.2017 r., bilans szpitala wraz z rachunkiem zysków i strat za okres od 1.01.2016 r. do 31.12.2016 r., za 2016 r., stan rachunków bankowych na dzień 01.12.2017 r. Z urzędu stwierdza się, że niniejszy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest pierwszym ani jedynym jaki Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital [...] w K złożył w tutejszym sądzie. Z urzędu stwierdza się, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej Szpitalowi [...] w K przy podobnie opisywanej sytuacji materialnej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w 119 sprawach (vide: dane z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach) argumentując, że Szpital [...] w K jako jednostka sektora finansów publicznych związana jest dyscypliną finansową. Ta okoliczność zdaniem Sądu odróżnia go od "zwykłych" podmiotów gospodarczych, które mogą swobodnie dysponować własnymi środkami. W konsekwencji niezaplanowane wydatki w postaci opłat sądowych nie mogą być traktowane na równi z wydatkami zaplanowanymi i związanymi z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, działalnością dydaktyczną i badawczą. Wszystkie składy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie konsekwentnie i zgodnie podkreślały, że posiadane przez szpital na rachunkach środki, nie mogą decydować o kondycji finansowej szpitala, albowiem są to środki przeznaczone m.in. na zaspokojenie bieżącej działalności szpitala, spłatę zobowiązań wobec kontrahentów, wynagrodzenia dla pracowników i że na uwadze należy mieć wskazywane informacje, co do aktualnego zadłużenia Szpitala oraz stratę i niewątpliwie słabą kondycję finansów. Z urzędu stwierdza się, że we wszystkich sprawach Szpitala mających za przedmiot odmowę potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie konsekwentnie stał na stanowisku, iż nie są one sprawami z zakresu świadczeń leczniczych w związku z czym nie podlegają zwolnieniu przedmiotowemu o jakim mowa w art. 239 §1 pkt. 1 lit. c ppsa lecz ogólnemu obowiązkowi uiszczenia kosztów sądowych wynikającemu z art. 199 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści art. 246 §2 pkt. 2 ppsa osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W realiach niniejszej sprawy oświadczenia zawarte we wniosku szpitala należy uznać za wystarczające. Korespondują ze składanymi w innych sprawach (przykładowo sygn. akt III SA/Kr 1445/17, sygn. akt III SA/Kr 1575/17; sygn. akt 1563/17). Znajdują odzwierciedlenie w przedstawionych dokumentach źródłowych. Biorąc pod uwagę postulat względnej jednolitości orzecznictwa oraz to, że orzeczenia wychodzące z jednego sądu powinny być przynajmniej w jakiejś części przewidywalne dla stron podzielić należy dotychczasową argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Tym bardziej że jest ona przekonująca. Prawdą jest, że Szpital [...] w K jako jednostka sektora finansów publicznych związana jest dyscypliną finansową i że ta okoliczność odróżnia go od "zwykłych" podmiotów gospodarczych, które mogą swobodnie dysponować własnymi środkami. Zgodzić należy się również z tym, że niezaplanowane wydatki w postaci opłat sądowych nie mogą być traktowane na równi z wydatkami zaplanowanymi i związanymi z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, działalnością dydaktyczną i badawczą. Wreszcie przyznać rację trzeba i temu, że posiadane przez szpital na rachunkach środki, nie mogą decydować ex machina o kondycji finansowej szpitala, albowiem są to środki przeznaczone m.in. na zaspokojenie bieżącej działalności szpitala, spłatę zobowiązań wobec kontrahentów, wynagrodzenia dla pracowników i że na uwadze należy mieć wskazywane informacje, co do aktualnego zadłużenia Szpitala, wykazaną stratę oraz słabą kondycję finansów. Wszystko to razem wzięte prowadzi zaś do konkluzji, że Szpital [...] w K nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając to na uwadze postanowiono więc jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §2 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.