III SA/Kr 100/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 29 października 2009 r. znak: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: I. zwolnić skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych; II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznacza Okręgowa Rada Adwokacka. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu "PPF" skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego sytuacja materialna i zdrowotna jest bardzo ciężka. Zaciągnięty w 2002 r. kredyt studencki spowodował dodatkowe obciążenie. Skarżący wskazał, że nie ukończył studiów, a z powodu choroby nie może podjąć pracy. Wskazał też, że nie posiada żadnych środków finansowych. W utrzymaniu pomaga mu rodzina. Skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Nie posiada żadnego dochodu. Zamieszkuje u brata. Celem uzyskania dodatkowych wyjaśnień na temat sytuacji materialnej, referendarz sądowy wezwał skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez m.in. określenie wysokości dochodu miesięcznego uzyskiwanego przez osoby na utrzymaniu których pozostaje, wymienienie składników majątku ruchomego i nieruchomości stanowiących własność jego i jego rodziców, przedłożenie zeznania podatkowego za rok 2009, przedstawienie miesięcznych wydatków rodziny związanych z utrzymaniem, wyjaśnienie co uniemożliwia mu podjęcie stałej pracy, wyjaśnienie czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że nie pozostaje na utrzymaniu rodziców. Utrzymuje się ze zbierania złomu. Z tego co mu wiadomo ojciec przeszedł trzy zawały serca i utrzymuje się z renty w wysokości 500 zł. Matka jest pielęgniarką, uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1 700 zł. Na ich utrzymaniu pozostają dwie uczące się córki. Skarżący wyjaśnił, że na skutek niepowodzeń osobistych (nie ukończenie studiów) zachorował i choroba ta uniemożliwia mu podjęcie pracy. Nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Do pisma dołączył zaświadczenie wystawione przez lekarza psychiatrę, z którego wynika, że skarżący do dnia dzisiejszego postaje pod opieką lekarza. Postanowieniem dnia 17 lutego 2011 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, że nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego odnośnie jego trudnej sytuacji finansowej i osobistej. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, że referendarz sądowy błędnie ocenił stan faktyczny. Skarżący podkreślił, że nie pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wcześniej był zarejestrowany w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. W Urzędzie Pracy nie przedstawiono mu jednak żadnej oferty pracy. Skarżący wskazał, że sam się jakoś utrzymuje, nie chce być ciężarem dla rodziców ani pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do odrzucenia sprzeciwu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć należy także, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, skarżący wykazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy zgodnie z wnioskiem. Z uzyskanych informacji wynika, że R. F. pozostaje bez pracy, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny i zamieszkuje u brata. Skarżący nie posiada obecnie żadnego źródła dochodu, ani oszczędności. Utrzymuje się ze zbierania złomu. Wnioskodawca wskazał, że zamieszkuje u brata, natomiast dochody uzyskiwane przez ojca i matkę są przeznaczane na ich potrzeby. Wskazać w tym miejscu należy, że sąd administracyjny badając uwarunkowania materialne osoby ubiegającej się o udzielenie prawa pomocy, analizuje okoliczności podane we wniosku oraz ewentualnie w dodatkowych oświadczeniach, uznając je za wiarygodne, bądź nie. Przedmiotem badania Sądu jest realna sytuacja materialna wnioskodawcy i w konsekwencji stwierdzenie, czy pozwala ona na ponoszenie kosztów prowadzenia sprawy sądowoadministracyjnej. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że sytuacja materialna skarżącego jest ciężka i pozwala na zaliczenie go do grona osób najuboższych. Tym samym stwierdzić należy, że skarżący wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie pokryć z własnych środków kosztów sądowych jak również wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jak wynika z załączonego do akt zaświadczenia lekarskiego skarżący pozostaje pod opieką lekarza psychiatry, co również uzasadnia przyznanie mu pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznać zatem należy za zasadny. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.