III SA/Kr 100/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 listopada 2023 r., znak NE.906.2.4.2023 w przedmiocie nakazu zapewnienia wymagań higienicznych i zdrowotnych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 23 listopada 2023 r., znak NE.906.2.4.2023 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. (dalej: PPIS w M. lub organ I instancji) nr 1/NEP/2023 z 25 września 2023 r., w zakresie nakazu zawartego w pkt 3, tj. w przedmiocie nakazania A. Ś. (dalej: skarżący), prowadzącemu gabinet ginekologiczny w M., zapewnienia połączonego bezpośrednio z gabinetem badań ginekologicznych pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego dodatkowo w bidet, z terminem realizacji do 30 czerwca 2024 r. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wskazaną wyżej decyzją z 25 września 2023 r. organ pierwszej instancji nakazał skarżącemu min. zapewnienie połączonego bezpośrednio z gabinetem badań ginekologicznych pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego dodatkowo w bidet, z terminem realizacji do 30 czerwca 2024 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, że gabinet ginekologiczny prowadzony przez skarżącego nie ma bezpośredniego połączenia z pomieszczeniem higieniczno-sanitarnym wyposażonym dodatkowo w bidet, co jest wymagane przez pkt 5 Załącznika nr 2 zdanie 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Jednocześnie stwierdzono, że w pomieszczeniu higieniczno-sanitarnym, które nie jest bezpośrednio połączone z gabinetem brak jest bidetu. Skarżący stanął na stanowisku, że skoro pierwotnie, ponad 20 lat temu gabinet został wyodrębniony z lokalu mieszkalnego (na okoliczność czego przedłożył dokumenty budowlane i prawo jazdy osoby zameldowanej kiedyś pod tym adresem), to wymóg bezpośredniego połączenia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego z gabinetem go nie dotyczy i może skorzystać z odstępstwa określonego w pkt 5 Załącznika nr 2 zdani 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Organ pierwszej instancji uznał, że istota sprawy sprowadzała się do ustalenia i oceny, czy przedmiotowy gabinet znajduje się w lokalu mieszkalnym gdyż od tego zależy rodzaj wymogów stawianych przez przepisy cyt. rozporządzenia. Skarżący stanął na stanowisku, że skoro pierwotnie, ponad 20 lat temu gabinet został wyodrębniony z lokalu mieszkalnego (na okoliczność czego przedłożył dokumenty budowlane i prawo jazdy osoby zameldowanej kiedyś pod tym adresem), to wymóg bezpośredniego połączenie pomieszczenia higieniczno-sanitarnego z gabinetem go nie dotyczy. Jednocześnie przyznał, że aktualnie nikt lokalu nie zamieszkuje. Na okoliczność ustalenia charakteru lokalu, w którym funkcjonuje gabinet, organ pierwszej instancji 5 września 2023 r. przeprowadził kontrolę sanitarną w budynku przy ul. [...] w M. W toku kontroli ustalono że: pomieszczenia zlokalizowane poniżej poziomu terenu budynku stanowi - [...] "V." pomieszczenia parteru stanowi [...] "R." oraz K. pomieszczenia pierwszego piętra stanowi K. A. "S.". Ponadto znajduje się 5 pomieszczeń oraz toaleta - aktualnie nie użytkowane. pomieszczenia drugiego piętra stanowi zespół gabinetów lekarskich (7 gabinetów oraz pomieszczenie do sterylizacji, pomieszczenie rejestracji, pomieszczenie na odpady, pomieszczenie higieniczno-sanitarne osobne dla pacjentów i dla personelu, pomieszczenie porządkowe). Na tej podstawie organ pierwszej instancji uznał, że aktualnie lokal, w którym funkcjonuje gabinet nie ma charakteru mieszkalnego i nie dotyczy go wyłączenie z Załącznika nr 2 pkt 5 zd. 2 do cyt. rozporządzenia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że gabinet ginekologiczny został otworzony ponad 20 lat temu w lokalu mieszkalnym, w budynku mieszkalnym z częścią handlową. Od początku jego działalności pomieszczenie higieniczno-sanitarne zlokalizowane jest po przeciwnej stronie gabinetu, co wynika również z protokołu kontroli. Pomieszczenia, w których prowadzony jest gabinet ginekologiczny, zawsze były wyodrębnione od pomieszczeń innych użytkowników lokalu. Powołując się na treść § 14 ust. 3 cyt. rozporządzenia skarżący stwierdził, że okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy. Skarżący stwierdził, że fakt, że kilka lat temu z lokalu wyprowadzili się mieszkańcy i nie jest on obecnie zamieszkiwany (pomimo, iż przez kilkanaście lat był), nie wyklucza prowadzenia praktyki lekarskiej w dotychczasowym układzie pomieszczeń. Przyjęcie poglądu przeciwnego prowadziłoby w ocenie skarżącego do zróżnicowania sytuacji prawnej w zależności od tego, czy lokal mieszkalny jest zamieszkiwany, czy nie. Skarżący nie zgodził się ze twierdzeniem organu pierwszej instancji, że brak bezpośredniego połączenia gabinetu z pomieszczeniem higieniczno-sanitarnym wpływa na wzrost ryzyka przenoszenia drobnoustrojów z jednego pacjenta na drugiego. Pacjentki nie są bowiem w żaden sposób zobowiązane do korzystania z sanitariatów przed wizytą, a urządzenia te służą wyłącznie poprawie komfortu pacjentek. Końcowo stwierdzono, że realizacja kwestionowanego obowiązku jest właściwie niemożliwa ze względów technicznych, ekonomicznych i ergonomicznych. Zaskarżoną decyzją z 23 listopada 2023 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w obrębie gabinetu, w którym przeprowadzane są badania ginekologiczne wymagane jest pomieszczenie higieniczno-sanitarne wyposażone dodatkowo w bidet, a umiejscowienie takiego pomieszczenia wymaga bezpośrednio połączenia z gabinetem. Jedyną formą odstępstwa od bezpośredniego połączenia gabinetu ginekologicznego z pomieszczeniem higieniczno-sanitarnym jest udzielanie świadczeń w ramach praktyki zawodowej wykonywanej w pomieszczeniach mieszkalnych. Jak wskazano, w gabinecie ginekologicznym prowadzonym przez skarżącego, ww. pomieszczenia nie spełniają wymogu określonego w Załączniku nr 2 pkt 5 ww. rozporządzenia albowiem w pomieszczeniu higieniczno-sanitarnym dla pacjentów, zlokalizowanym po przeciwnej stronie gabinetu ginekologicznego brak bidetu. Odnośnie wymogu umiejscowienia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego w bezpośrednim połączeniu z gabinetem organ odwoławczy podniósł, że okoliczność, że według oświadczenia skarżącego, w chwili rozpoczęcia działalności leczniczej gabinet ginekologiczny został przekształcony z pomieszczeń mieszkalnych nie zmienia faktu, że w dniu kontroli gabinet ginekologiczny jest lokalem w całości użytkowym i jest to podmiot leczniczy, do którego mają zastosowanie wymagania określone w Załączniku nr 2 pkt 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Podkreślono, że podmioty lecznicze funkcjonujące w ramach obowiązującego prawodawstwa, mają obowiązek dostosowywać się do obowiązujących przepisów wraz ze zmianą istniejącego stanu rzeczy. Jak wskazano, z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż przedmiotowy lokal był uprzednio lokalem mieszkalnym, jednakże na dzień wydania zaskarżonej decyzji jak i niniejszej decyzji nie jest on lokalem mieszkalnym. Okoliczności tej skarżący nie kwestionuje. W związku z powyższym wskazano, że w przedmiotowym gabinecie nie spełniono de facto dwóch wymogów określonych w Załączniku nr 2 pkt 5, tj. bezpośredniego połączenia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego z gabinetem oraz wyposażenia go dodatkowo w bidet. Na powyższą decyzją skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2022 r. poz. 402) w zw. z Załącznikiem nr 2 pkt 5 do ww. rozporządzenia i przyjęcie, że okoliczność, iż lokal, w którym prowadzony jest gabinet, w momencie jego założenia był lokalem mieszkalnym, a w chwili obecnej nie jest, nie pozwala na zwolnienie od obowiązku zapewnienia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego dodatkowo w bidet połączonego bezpośrednio z gabinetem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialną podstawą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2022 r., poz. 402). Zgodnie z treścią Załącznika nr 2 pkt 5 do ww. rozporządzenia gabinet badań ginekologicznych oraz ambulatoria, w których są udzielane świadczenia zdrowotne w dziedzinie urologii lub o charakterze inwazyjnym w zakresie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, mają bezpośrednie połączenie z pomieszczeniem higieniczno-sanitarnym wyposażonym dodatkowo w bidet. W przypadku wykonywania praktyki zawodowej w pomieszczeniu, o którym mowa w § 14 ust. 3, dopuszcza się możliwość zapewnienia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego niepołączonego bezpośrednio z gabinetem. Z kolei § 14 ust. 3 ww. rozporządzenia prawodawca dopuścił możliwość zlokalizowania pomieszczeń, w których jest wykonywana praktyka zawodowa w lokalu mieszkalnym, pod warunkiem wyodrębnienia tego pomieszczenia od pomieszczeń innych użytkowników lokalu. Stan faktyczny sprawy nie był między stronami sporny. Lokal, w którym funkcjonuje gabinet w momencie rozpoczęcia działalności gabinetu (20 lat temu) był lokalem mieszkalnym ale na dzień kontroli i na dzień wydania rozstrzygnięć nie jest lokalem mieszkalnym. Natomiast pomieszczenie higieniczno-sanitarne nie jest bezpośrednio połączone z gabinetem lekarskim i nie jest wyposażone w bidet. Istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy organy zasadnie nałożyły na skarżącego nakaz zawarty w pkt 3 decyzji organu pierwszej instancji, tj. zapewnienia połączonego bezpośrednio z gabinetem badań ginekologicznych pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego dodatkowo w bidet. Zdaniem skarżącego, wobec tego, że przedmiotowy gabinet w chwili rozpoczęcia działalności leczniczej 20 lat temu, został otworzony w lokalu mieszkalnym i od początku jego działalności pomieszczenie higieniczno-sanitarne zlokalizowane jest po przeciwnej stronie gabinetu, daje podstawę do przyjęcia, że zastosowanie znajduje Załącznik nr 2 pkt 5 zd. 2 tj. pomieszczenie higieniczno-sanitarne może nie być bezpośrednio połączone z gabinetem. Zdaniem skarżącego nie ma znaczenia okoliczność, że kilka lat temu z lokalu wyprowadzili się mieszkańcy i nie jest on obecnie zamieszkiwany. Organy stanęły na stanowisku, że na dzień kontroli, tj. 27 czerwca 2023 r. i na dzień wydania zapadłych w sprawie decyzji, gabinet ginekologiczny skarżącego znajdował się w lokalu w całości użytkowym, jest to podmiot leczniczy, a więc mają do niego zastosowanie wymagania określone w Załączniku nr 2 pkt 5 do ww. rozporządzenia i brak jest podstaw do stosowania odstępstwa pozwalającego na umieszczenie pomieszczenia higieniczno-sanitarnego w sposób niepołączony bezpośrednio z gabinetem. W tym sporze rację należało przyznać organom inspekcji sanitarnej. Analiza powołanych wyżej przepisów rozporządzenia wskazuje, że możliwość usytuowania pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego dodatkowo w bidet, nie w bezpośrednim połączeniu z gabinetem jest uzależniona od tego, czy gabinet, w którym prowadzona jest działalność lecznicza znajduje się lokalu mieszkalnym, a pomieszczenie gabinetu jest wyodrębnione od pomieszczeń innych użytkowników lokalu. Z niekwestionowanych przez stronę skarżącą okoliczności faktycznych sprawy wynika, że przedmiotowy gabinet znajduje się na drugim piętrze budynku przy ul. M. w M. Pomieszczenia znajdujące się na drugim piętrze tego budynku to zespół 7 gabinetów lekarskich oraz pomieszczenie do sterylizacji, pomieszczenie rejestracji, pomieszczenie na odpady, pomieszczenie higieniczno-sanitarne osobne dla pacjentów i dla personelu, pomieszczenie porządkowe. Jak sam stwierdził skarżący lokal ten od kilku lat nie jest zamieszkiwany przez ludzi. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. W ocenie Sądu powyższe wskazuje, że gabinet lekarski skarżącego nie jest zlokalizowany w lokalu mieszkalnym, co z resztą skarżący przyznał w skardze (k. 3 akt sądowych). Za całkowicie chybioną należy uznać argumentację skarżącego, że pierwotne warunki, w których wiele lat temu funkcjonował gabinet, determinują jakie wymogi prawne mają zastosowanie do aktualnie istniejącego stanu rzeczy. Treść cyt. wyż. przepisów rozporządzenia jednoznacznie mówi o możliwości odstępstwa od bezpośredniego przylegania pomieszczenia higieniczno-sanitarnego do pomieszczenia gabinetu w sytuacji gdy gabinet jest zlokalizowany w pomieszczeniu znajdującym się w lokalu mieszkalnym. W ocenie Sądu właściwa wykładania zapisów Załącznika nr 2 pkt 5 zd. 2 do ww. rozporządzenia wskazuje, że w przypadku gdy gabinet funkcjonuje w lokalu mieszkalnym, urządzonym już w określony sposób, służącym zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych ludzi, a przez to z możliwymi ograniczeniami architektonicznymi czy technicznymi związanymi z mieszkalną funkcją lokalu, odstąpiono od wymogu bezpośredniego przylegania pomieszczenia higieniczno-sanitarnego do gabinetu. Ta sytuacja nie dotyczy jednak skarżącego, który prowadzi działalność w lokalu, na który składa się 7 gabinetów lekarskich oraz pomieszczeń pomocniczych i sanitarnych. Sąd podziela stanowisko organów, że konstrukcja prawna przewidziana w cyt. wyż. przepisach rozporządzenia daje możliwość funkcjonowania praktyki zawodowej w lokalu mieszkalnym, a nie jak sugeruje skarżący niespełnienia wymogów przez fakt, że lokal, w którym gabinet rozpoczął swoją działalność był wówczas lokalem mieszkalnym. Reasumując w ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie. Sąd nie dopatrzył się uchybień przepisom postepowania skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.