III SA/Kr 1008/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] 2020 roku znak: [...] Burmistrz odmówił A. K. (dalej, jako skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na córkę U. K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że niepełnosprawność córki skarżącej powstała po ukończeniu przez ww. 18 roku życia, co uniemożliwiało zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z decyzją tą nie zgodziła się skarżąca, która w odwołaniu zarzuciła, że niepełnosprawność jej córki powstała jeszcze na etapie nauki, przed ukończeniem przez nią 18 roku życia, na co jednak nie posiada stosownej dokumentacji. Jednocześnie skarżąca powołała się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. orzekającego, że zapis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jest niezgodny z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP. Decyzją z dnia [...] 2020 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliło decyzję Burmistrza w całości i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad córką, w okresie od dnia 1 czerwca 2020 roku do dnia 28 lutego 2021 roku w kwocie 1.830,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano między innymi na konieczność zastosowania dyrektyw płynących z powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz stwierdziło, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką nad córką. Pismem z dnia 7 grudnia 2020 roku Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w dniu 1 grudnia 2020 roku skarżąca oświadczyła, że w okresie od 13.08.2020 r. do 28.08.2020 r. odbyła kurs z zakresu marketingu i sprzedaży z obsługą kasy fiskalnej , a za udział we wskazanym kursie wypłacone jej zostało stypendium. W konsekwencji MOPS stwierdził, powyższe okoliczności mają istotny wpływ na ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. Dokumenty te istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2021 r. znak: [...] wznowiło postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i decyzją z dnia [...] 2021 roku znak: [...] uchyliło swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] 2020 roku znak: [...] orzekającą o uchyleniu w całości decyzji Burmistrza z dnia [...] 2020 roku znak: [...] i orzekającą w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką U. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i orzekło merytorycznie w ten sposób, że utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2020 r. znak: [...]. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji SKO wskazało między innymi, że skarżąca nie spełniła przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na fakt, że w okresie od 13.08.2020 r. do 28.08.2020 r. brała udział w kursie z zakresu marketingu i sprzedaży z obsługą kasy fiskalnej i za udział w tym kursie otrzymała stypendium szkoleniowe oraz podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i chorobowemu. Okoliczność ta nie była uprzednio znana organowi orzekającemu w przedmiotowej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne uznanie przez organ II instancji, że mimo spełnienia pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie została spełniona przez skarżącą przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżąca wniosła o uchylenie tej decyzji oraz utrzymanie w mocy decyzji SKO z dnia [...] 2020 r. znak: [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie argumentując, iż działania podejmowane przez skarżącą nosiły znamiona aktywnego poszukiwania pracy, co równocześnie przesądza o braku spełnienia jednego z ustawowych warunków nabycia prawa świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.) dalej jako - "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Odnosząc powyższe regulacje do realiów niniejszej sprawy oraz kontrolując w zakreślonych powyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 czerwca 2021 r. Sąd stwierdził, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego uznać należało, że przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje, art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111,), w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choćby w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być przy tym spełnione kumulatywnie. Bezpośrednią materialnoprawną podstawę wydania przez SKO zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią tego przepisu – spełniająca określone, pozostałe wymogi osoba opiekująca się niepełnosprawnym – może uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie podziela jednak dokonanej przez organ odwoławczy wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim uznano, że przez skarżącą nie została spełniona przesłanka warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a to niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, z uwagi na fakt, że skarżąca w okresie od 13.08.2020 r. do 28.08.2020 r. brała udział w kursie z zakresu marketingu i sprzedaży z obsługą kasy fiskalnej i za udział w tym kursie otrzymała stypendium szkoleniowe oraz podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i chorobowemu. Zasadniczą kwestią wymagającą wyjaśnienia na kanwie przedmiotowej sprawy jest ustalenie, czy udział przez skarżącą w kilkunastodniowym kursie organizowanym w ramach aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych przy jednoczesnym pobieraniu przez nią stypendium za udział w szkoleniu, realizuje przesłankę podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że legalna definicja "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" znajduje się w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie wskazano, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową – należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Analiza tego przepisu wskazuje, że wyliczenie to stanowi numerus clausus i nie może być interpretowane rozszerzająco. W konsekwencji uznać należy, że szkolenie odbyte przez skarżącą z całą pewnością nie stanowiło formy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi o "niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Mając zatem na uwadze powyższy przepis oraz definicję legalną zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej opisaną w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skonstatować należy, że szkolenie odbyte przez skarżącą nie realizuje negatywnej przesłanki do przyznania prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na marginesie podkreślić również należy, że samo SKO w sporządzonej odpowiedzi na skargę niejako przeczy treści uzasadnienia skarżonej decyzji, wskazując, że podejmowane przez skarżącą "działania nosiły znamiona aktywnego poszukiwania pracy". Jednak nawet aktywne poszukiwanie pracy nie jest jednoznaczne z podjęciem zatrudnienia i okoliczność a nie pozbawiała jej możliwości przyznania prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 czerwca 2021 roku, na mocy której uchylono decyzję tego Organu z dnia 22 września 2020 roku w trybie wznowieniowym, wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.