III SA/Kr 1010/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie WSA Maria Zawadzka, ASR WSA Ewelina Dziuban, , po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 maja 2025 r. znak 010070/680/311446/2024 w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2024/2025 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 marca 2025 r. znak 010070/680/311446/2024. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 13 maja 2025 r. znak 010070/680/311446/2024 po rozpatrzeniu odwołania S. S. (dalej jako Skarżąca) od decyzji ZUS z dnia 18 marca 2025 r., o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2024/2025 r, na dziecko L. S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe decyzje zapadały w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia 12 marca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin poinformował skarżącą, że po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 lutego 2024 r. przyznaje jej świadczenie wychowawcze na dziecko tj. L. S. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. w kwocie 800 zł miesięcznie. Następnie ZUS pismem z dnia 15 stycznia 2025 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze z dnia 01.02.2024 r. tj. o doręczenie ważnego dokumentu potwierdzającego jej legalny pobyt na terytorium RP oraz dostęp do rynku pracy w Polsce. Skarżąca nie odnosiła się do ww. wezwania ZUS oczekując na wezwanie z Wydziału Spraw Cudzoziemców Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie do usunięcia braków formalnych jej wniosku z dnia 8 października 2024 r. o przyznanie prawa stałego pobytu na terytorium RP (pobranie śladów linii papilarnych w siedzibie MUW w Krakowie) oraz opatrzenie paszportu stemplem Wojewody Małopolskiego, który by potwierdził legalność jej pobytu na terytorium RP od dnia 8 października 2024 r. Skarżąca wniosek o przyznanie prawa do stałego pobytu na terytorium RP złożyła w wymaganym ustawą terminie tj. przed upływem ważności dotychczasowej karty pobytu. W lutym br. po usunięciu braków formalnych uzyskała pieczęć Wojewody Małopolskiego w paszporcie potwierdzający legalny pobyt na terytorium RP. ZUS decyzją z dnia 18 marca 2025 r. uchylił przyznane uprzednio prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r., jako nienależnie pobrane świadczenie informując, że w odrębnej decyzji ustali kwotę nienależnie pobranego świadczenia. W związku z powyższym dnia 20 marca 2025 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnioskując o jej uchylenie w całości. W odpowiedzi Prezes ZUS decyzją z dnia 13 maja 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że nie przedstawiła ważnego dokumentu potwierdzającego legalny dostęp do rynku pracy na terytorium RP we wnioskowanym okresie świadczeniowym przedstawiając jedynie dokument potwierdzający legalny pobyt. Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia ww. decyzji ZUS, ponieważ Skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego dostęp do rynku pracy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (RP). Podkreślono, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom, m.in. posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. W przypadku braku powyższego dokumentu, który jednocześnie potwierdza dostęp do rynku pracy i legalny pobyt na terenie RP, świadczenie wychowawcze można przyznać również na podstawie innego dokumentu. Powyższe oznacza, że prawo do ww. świadczenia przysługuje cudzoziemcowi o ile posiada dokument potwierdzający legalny pobyt w Polsce oraz dokument potwierdzający dostęp do rynku pracy. Przedłożony przez skarżącą skan paszportu z czerwoną pieczątką Wojewody potwierdzającą, że wystąpiła z wnioskiem do Wojewody, potwierdza jedynie legalny pobyt na terytorium RP. Organ podniósł, że nie przedstawiła ważnego dokumentu, który potwierdza legalny dostęp do rynku pracy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej we wnioskowanym okresie świadczeniowym. Warunek legalności pobytu i dostępu do rynku pracy muszą być spełnione jednocześnie. Brak spełnienia jednego z ww. warunków jest podstawą do odmowy przyznania prawa do ww. świadczenia. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga S. S. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez nie działanie przez organ na podstawie przepisów prawa; naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia sprawy przy równoczesnym uwzględnieniu słusznego interesu skarżącej; naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie przez organ wątpliwości na korzyść strony w przypadku pozostawania ewentualnych wątpliwości co do treści normy prawnej - tutaj art. 206 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach tj. Dz.U. 2024.769 (dalej: uC); naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nie prowadzenie przez organ postępowania w sposób budzący zaufanie do jego uczestników; 5) naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania przez organ strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej prawa i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 6) naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stronie przez organ zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Skarżąca podkreśliła, że jej uprawnienie do otrzymania świadczenia wychowawczego poświadcza karta pobytu (zezwolenie na pobyt czasowy) opatrzona dopiskiem: "dostęp do rynku pracy" oraz posiadająca termin ważności do dnia 24.10.2024 r. Skarżąca podkreśliła, że karta stałego pobytu skutkuje brakiem konieczności występowania o zezwolenie na pracę i pozwala na natychmiastowe zatrudnienie bez dodatkowych wymagań. W ocenie skarżącej posiadanie wspomnianego wcześniej stempla/pieczęci wojewody, o którym traktuje art. 206 ust. 1 pkt 2 uC, uprawnia ją do zatrudniania się bez konieczności oddzielnego występowania o zezwolenie na pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 maja 2025 r. znak 010070/680/311446/2024 utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia 18 marca 2025 r., o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2024/2025 , na dziecko L. S. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2024.1576). Jak wynika z akt sprawy dnia 12 marca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin poinformował skarżącą, że po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 lutego 2024 r. przyznaje jej świadczenie wychowawcze na dziecko tj. L. S. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. w kwocie 800 zł miesięcznie. Następnie ZUS pismem z dnia 15 stycznia 2025 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze z dnia 01.02.2024 r. tj. o doręczenie ważnego dokumentu potwierdzającego jej legalny pobyt na terytorium RP oraz dostęp do rynku pracy w Polsce. ZUS decyzją z dnia 18 marca 2025 r. uchylił przyznane uprzednio prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r., jako nienależnie pobrane świadczenie informując, że w odrębnej decyzji ustali kwotę nienależnie pobranego świadczenia. Należy wskazać, że w decyzji uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego z 13 maja 2025 r. ZUS przyjął, że nie przedstawiła skarżąca ważnego dokumentu, który potwierdza legalny dostęp do rynku pracy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej we wnioskowanym okresie świadczeniowym. Organ wskazał, że warunek legalności pobytu i dostępu do rynku pracy muszą być spełnione jednocześnie. Brak spełnienia jednego z ww. warunków jest podstawą do odmowy przyznania prawa do ww. świadczenia. Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 800 zł miesięcznie na dziecko. Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, dyrektora domu pomocy społecznej, rodziny zastępczej, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego (art. 13 ust. 1 u.p.p.w.d.). W sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ZUS wydaje decyzję (art. 13a ust. 4 u.p.p.w.d.). Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego (art. 18 ust. 1 u.p.p.w.d.). Stosownie do 25 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.w.d. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od ZUS; świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Stosownie do art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. ZUS może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Natomiast na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 i 1491), z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem wobec postępowania zakończonego materialnoprawną czynnością ustalenia prawa do tego świadczenia. Decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość, od daty wydania decyzji). W sytuacji gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności, że przyznane świadczenie jest nienależne, w pierwszej kolejności należy doprowadzić do wydania decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii), a dopiero później do orzekania (poprzez wydanie decyzji administracyjnej) o nienależnie pobranym świadczeniu za okres w jakim zostało ono wypłacone. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w Komentarzu do Ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pod red. J. Blicharz i inni (LEX/el. 2019 do art. 27) oraz orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2024 r. o sygn. II SA/Gd 140/24 i przywołane w nim orzeczenia; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2023 r. o sygn. akt I OSK 172/22; wyrok NSA z dnia 28 lipca 2023 r. o sygn. akt I OSK 1014/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 marca 2024 r. o sygn. IV SA/Po 137/24). Z literalnej wykładni art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy, na której oparły swoje rozstrzygnięcia organy orzekające obu instancji wynika, że przyznanie cudzoziemcowi świadczenia wychowawczego może nastąpić jedynie wówczas, gdy posiada on kartę pobytu wraz ze stosowną adnotacją "dostęp do rynku pracy", zezwalającą na podjęcie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego cudzoziemiec, który w danym momencie formalnie nie posiada karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", nie posiada prawa do przyznania świadczenia wychowawczego. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które tutejszy Sąd w pełni podziela, podkreśla się natomiast, że odkodowanie przesłanki posiadania przez cudzoziemca karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" wymaga dokonania pogłębionej analizy przepisów tej ustawy zgodnej z przyjętym przez ustawodawcę celem, przy uwzględnieniu wykładni systemowej pozostającej w zgodzie z konstytucyjnymi normami nadrzędnymi. Mianowicie, przy wykładni przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy nie sposób pominąć uregulowań art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2354) oraz art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1409) obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Według pierwszego z przywołanych unormowań w karcie pobytu umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy" - w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Natomiast drugi z przywołanych przepisów określa sytuacje, w których cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przypadki, gdy cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Wobec powyższego prawo do uzyskania świadczenia wychowawczego przez cudzoziemca, legitymującego się kartą pobytu, uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu "dostęp do rynku pracy", lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które to może wynikać bądź z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Oznacza to, że dla ustalenia wobec cudzoziemca istnienia po jego stronie prawa do uzyskania świadczenia wychowawczego wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków. Po pierwsze, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi być legalny. Po drugie, cudzoziemiec musi posiadać uprawnienie do wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pracy, w oparciu o stosowne pozwolenie na pracę lub wskutek zwolnienia ex lege cudzoziemca z obowiązku legitymowania się takim zezwoleniem (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z 7 października 2016 r., I SA/Wa 1197/16; z 12 września 2019, I SA/Wa 1050/19 i z 3 grudnia 2019 r., I SA/Wa 1890/19, w Olsztynie z 3 listopada 2016, II SA/Ol 995/16 i z 11 marca 2021 r., II SA/Ol 924/20; w Gliwicach z 17 marca 2021 r., II SA/Gl 1380/20; w Łodzi z 27 stycznia 2017 r., II SA/Łd 946/16, z 20 kwietnia 2017 r., II SA/Łd 23/17, z 22 kwietnia 2022 r., II SA/Łd 37/22, z 7 grudnia 2022 r., II SA/Łd 745/22; w Poznaniu z 26 maja 2021 r., II SA/Po 5/21, z 23 marca 2022 r., II SA/Po 931/21, z 25 marca 2022 r., II SA/Po 698/21; w Gdańsku z 21 lipca 2021 r., III SA/Gd 1113/21; w Szczecinie z 9 listopada 2022 r., II SA/Sz 601/22, z 22 grudnia 2022 r., II SA/Sz 867/22 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2017 r., I OSK 2337/17; z 20 lutego 2018 r., I OSK 2426/17 i z 10 sierpnia 2018 r., I OSK 535/18). Należy podkreślić, że cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jest to legalna praca. Jak przy tym wynika z przywołanego wyroku, jeżeli cudzoziemcowi przysługuje z mocy prawa uprawnienie do wykonywania pracy w Polsce, to adnotacja na karcie pobytu jako potwierdzająca to uprawnienie, ma charakter jedynie informacyjny. Ponadto karta pobytu jest jednym z dokumentów, które mogą być wydane cudzoziemcowi (art. 226 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, stan na dzień wydania karty pobytu: Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 z późn. zm. - dalej jako ustawa o cudzoziemcach). Karta pobytu w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy (art. 242). Zgodnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach w karcie pobytu umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy" - w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Zatem, uwzględniając przywołane wcześniej poglądy orzecznictwa, przedmiotem badania powinno być ustalenie czy skarżąca posiadała zezwolenie na pracę lub czy była zwolniona z obowiązku jego posiadania. Brak przedstawienia przy wniosku wszczynającym postępowanie karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" nie zwalnia organu z konieczności czynienia takich ustaleń, bowiem jak wskazano powyżej - powyższa adnotacja ma charakter informacyjny. Jej brak nie oznacza, że cudzoziemiec jest automatycznie wykluczony z rynku pracy. Warunki podjęcia pracy w RP przez cudzoziemca uregulowane zostały w art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 735 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia warunki określone w tym przepisie (pkt 1 -13). Jednocześnie też w art. 87 ust. 2 przewidziano, że z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec: 1) posiadający w Rzeczypospolitej Polskiej zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 144, art. 151 ust. 1, art. 151b ust. 1, art. 158 ust. 2 pkt 1 lub 2, art. 161 ust. 2, art. 176 lub art. 186 ust. 1 pkt 3, 4, lub 7-9 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub posiadający wizę krajową w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych lub przebywający na tym terytorium na podstawie art. 21 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2369); 2) będący małżonkiem obywatela polskiego lub cudzoziemca, o którym mowa w pkt 1 i ust. 1 pkt 1-6, posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone w związku z zawarciem związku małżeńskiego; 3) będący zstępnym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 8 lit. b, obywatela polskiego lub cudzoziemca, o którym mowa w pkt 1 i 2 oraz ust. 1 pkt 1-6, posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 4) posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone na podstawie art. 159 ust. 1 lub art. 161b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 5) przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na podstawie pkt 1-4; 6) posiadający ważną Kartę Polaka; 8) uprawniony do przebywania i wykonywania pracy na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależącego do Unii Europejskiej lub Konfederacji Szwajcarskiej, który jest zatrudniony przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium tego państwa oraz czasowo delegowany przez tego pracodawcę w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 9) w stosunku do którego umowy międzynarodowe lub odrębne przepisy dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia. Organ wydał swoje decyzje przedwcześnie, bez dokonania ustaleń w zakresie dotyczącym sprawdzenia posiadania przez skarżącą uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Kwestia spełnienia warunków podjęcia zatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynika z wyżej zacytowanego art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i w konsekwencji wymaga od organów skrupulatnej analizy, czy wnioskodawca będący cudzoziemcem spełnia którąś z przesłanek wymienionych w punktach od 1- 13 art. 87 ust. 1 ustawy lub też spełnia warunki z art. 87 ust. 2 lub 3 tej ustawy. Dopiero stwierdzenie, że cudzoziemiec nie spełnia żadnej z tych przesłanek lub też nie jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę umożliwia uznanie, że nie jest on uprawniony do dostępu do rynku pracy w Polsce. Z zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego oraz wydanych na jego podstawie decyzji wynika, że organy obu instancji w toku postępowania wyjaśniającego skupiły swoją uwagę wyłącznie na kwestii posiadania przez skarżącą dokumentu potwierdzającego legalność pobytu i dostęp do rynku pracy. Natomiast poza zakresem ich rozważań i ustaleń pozostawała ocena pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie spornego świadczenia. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji pismem z 15 stycznia 2025 r. wezwał skarżącą do dostarczenia jednego z wymienionych w wezwaniu dokumentów potwierdzającego legalność pobytu i dostęp do rynku pracy. Skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Jednakże w odwołaniu wskazał, że 8 października 2024 r. złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt stały. Dysponując powyższą informacją organ drugiej instancji nie podjął żadnych czynności wyjaśniających celem ustalenia czy ma ona dostęp do rynku pracy. Ostatecznie w obydwu zapadłych w sprawie decyzjach negatywne rozstrzygnięcie uzasadniono brakiem przedstawienia przez skarżącą wymienionych w decyzjach dokumentów. Pomimo, że wydając zaskarżoną do WSA decyzję organ powinien brać pod uwagę stan faktyczny istniejący na dzień jej wydania. Organy pominęły też, że skarżąca oświadczyła, że jej syn D. S. jest obywatelem polskim i zamieszkuje w Polsce, oraz że powołanych wyżej przepisów nie można rozpatrywać w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy i ich wzajemnej relacji. Ponadto organ nie wyjaśnił, jaki jest status męża skarżącej. W niniejszej sprawie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. bowiem organy nie ustaliły stanu faktycznego w sposób wyczerpujący, w konsekwencji również uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera prawidłowej analizy, ani wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, narusza zatem art. 107 § 3 k.p.a. Sąd ponadto wskazuje, że nawet jeżeli organ ustaliłby, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 1 ust 2 ustawy, to jednak osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka będącego obywatelem polskim i zamieszkałego w Polsce, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa, pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego, wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem będącym obywatelem polskim, ale jedynie pod warunkiem, że również są obywatelami polskimi, bądź przedstawią wąski katalog dokumentów. W takiej sytuacji prawo do świadczenia wychowawczego nie wynika bezpośrednio z art. 72 Konstytucji RP, natomiast prawo do świadczenia wychowawczego wywodzone jest w tym przypadku ze współstosowania omawianej ustawy i Konstytucji, czyli polega na ustaleniu właściwego sensu normy ustawy, za pomocą normy konstytucyjnej, z przyznaniem pierwszeństwa tej drugiej. Za taką interpretacją przemawiają także wyrażone w Konstytucji RP zasady: państwa prawnego (art. 2), równości wobec prawa (art. 32) i ochrony rodziny (art. 18). Formalne wyłączenie dziecka będącego obywatelem polskim i zamieszkałego w Polsce, z systemu pomocy państwa w wychowywaniu dzieci tylko z uwagi na to, że jeden z jej z rodziców, sprawujący faktyczną opiekę nad tym dzieckiem, jest cudzoziemcem niespełniającym wymogów ustawy, nie może być przyczyną odebrania w istocie stosownych praw obywatelowi polskiemu. Nie do przyjęcia jest interpretacja przepisów ustawy pozbawiająca dziecko, zamieszkałe w Polsce i będące obywatelem polskim, przewidzianej w ustawie pomocy finansowej ze wskazaniem, że wnioskodawcą jest rodzic będący cudzoziemcem, który nie przedłożył karty pobytu z adnotacją o dostępie do pracy. Stoi to w opozycji do elementarnego poczucia sprawiedliwości, skoro dziecko posiada obywatelstwo polskie i zamieszkuje w kraju. Organ nie mógł zatem oprzeć się na kryterium obywatelstwa rodzica, pomijając kwestię obywatelstwo dziecka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 września 2023 r., sygn. I SA/Wa 850/23, a także wyrok WSA w Warszawie z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1523/21, wyrok WSA w Gliwicach z 17 września 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 778/20, wyrok WSA w Warszawie z 7 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1205/17, wyrok WSA w Warszawie z 21 maja 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 76/20, wyrok NSA z 14 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1164/16). Sąd uznał, że ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego na podstawie ustawy, dla osoby sprawującej pieczę i faktyczną opiekę nad dzieckiem będącym obywatelem polskim i zamieszkałym w Polsce, godzą w interes dziecka, chroniony ustawą zasadniczą, co pozwala na wywiedzenie owego uprawnienia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Rozpoznając zatem ponownie sprawę organ uwzględni zaprezentowaną rozszerzającą i prokonstytucyjną wykładnię art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Na marginesie Sąd wskazuje na nieprawidłową podstawę prawną wskazana w decyzji organu II instancji. Organ wskazał jako podstawę ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. 2025 poz. 337) podczas gdy skarżąca jest obywatelka Rosji i posługuje się rosyjskim paszportem. W tym stanie sprawy uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.