III SA/Kr 1012/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie Sędzia WSA Maria Zawadzka Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2025 r., znak SKO.ŚR/4111/143/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 12 czerwca 2025 r., nr SKO.ŚR/4111/143/2025 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 15 kwietnia 2025 r. odmawiającą przyznania I. C. świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 17 ust. 1 i ust. 5, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., 390, dalej też jako u.ś.r.), w związku z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. 2023, 1429, t.j.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Ww. decyzją z 15 kwietnia 2025 r. organ I instancji odmówił przyznania I. C. (dalej "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M. C., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W toku ponownie prowadzonego postępowania ustalono, iż: - skarżąca związek małżeński z M. C. zawarła w dniu 27.11.2023 r. i w okresie od dnia zawarcia związku małżeńskiego do przyznania M. C. świadczenia wspierającego z ZUS nie pozostawała w zatrudnieniu, - do dnia 30.11.2023r. skarżąca była uprawniona do pobierania zasiłku stałego przyznanego z MOPS w Oświęcimiu, - od dnia 01.12.2023r. do 10.01.2024r. skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany w związku z opieką nad mężem (na mocy decyzji z 13.12.2023 r.), - decyzja przyznająca w/w specjalny zasiłek opiekuńczy (SZO) nr ŚRiA.5217.9.2023.BD3 z dnia 13.12.2023 r. została uchylona decyzją nr SRJA.5217.9.2.2023.BD3 z dnia 11.06.2024 r., w części dotyczącej przyznanego SZO za okres od dnia 01.05.2024 r. do dnia 30.06.2024 r., natomiast w odniesieniu do SZO wypłaconego za okres od dnia 11.01.2024 r. do dnia 30.04.2024 r. wydano w dniu 06.09.2024 r. decyzję nr ŚRiA.523.1.26.2024.BD3, na mocy której ustalono i zarządzono od skarżącej zwrot SZO jako świadczenia nienależnie pobranego. Organ I instancji odnosząc się z kolei do kwestii związku przyczynowo - skutkowego, jaki musi zaistnieć pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej i bezpośredniej opieki nad osobą niepełnosprawną ustalono (m.in. na podstawie informacji wynikających z wywiadu środowiskowego z dnia 29.01.2024r. oraz danych pozyskanych z bazy ZUS), że skarżąca w 2023 r. starała się wykonywać drobne prace dorywcze oraz przez krótki okres czasu, a przed zawarciem małżeństwa była w zatrudnieniu, tj. od 09.01.2023 r. do 26.01.2023 r. w firmie E. K. Firma R. i od 01.02.2023 r. do 31.03.2023 r. w firmie Usługi K. W. B. Powyższe ustalenia w ocenie organu nie pozwalają przyjąć, że zachodzi ścisły związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad M. C., z którym pozostaje ona w związku małżeńskim od dnia 27.11.2023r. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że brak jest podstaw, aby w świetle przywołanych regulacji ustawowych przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca działającą przez pełnomocnika adwokata M. Ż. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. SKO w Krakowie w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji wyjaśniło, że stosownie do art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wpierającym, skoro skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem w czasie, w którym obowiązywały wcześniejsze zasady przyznawania świadczenia, to należało dokonać oceny spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Organ odwoławczy wskazał, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy pozwala stwierdzić, że skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Przypominano, że skarżąca z wnioskiem o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła w dnu 21 grudnia 2023 r. Skarżąca związek małżeński z M. C. zawarła w dniu 27.11.2023 r. Od dnia 01.12.2023 r. do 10.01.2024 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany w związku z opieką nad mężem M. Decyzja przyznająca w/w specjalny zasiłek opiekuńczy (SZO) nr ŚRJA.5217.9.2023.BD3 z dnia 13.12.2023r. została uchylona decyzją nr SRJA.5217.9.2.2023.BD3 z dnia 11.06.2024r., w części dotyczącej przyznanego SZO za okres od dnia 01.05.2024r. do dnia 30.06.2024r., natomiast w odniesieniu do SZO wypłaconego za okres od dnia 11.01.2024r. do dnia 30.04.2024r. wydano w dniu 06.09.2024r. decyzję nr ŚRiA.523.1.26.2024.BD3, na mocy której ustalono i zarządzono od skarżącej zwrot SZO jako świadczenia nienależnie pobranego. Zdaniem organu z przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. Podkreślono, że skarżąca od 1 grudnia 2023 r. decyzją nr ŚFUA.5217.9.2023.BD3 z dnia 13.12.2023 r. miała przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Za okres od 1 grudnia 2023 r. zaszedł zbieg, który nie został skutecznie wyeliminowany. Powyższego zbiegu nie zmienia okoliczność, iż ww. decyzja została uchylona decyzją nr SFUA.5217.9.2.2023.BD3 z dnia 11.06.2024 r., w części dotyczącej przyznanego SZO za okres od dnia 01.05.2024 r. do dnia 30.06.2024 r. "Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna (analogicznie, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego -przypis Kolegium) warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek." W ocenie Kolegium, w realiach przedmiotowej sprawy dopiero uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego decyzją z dnia 11.06.2024 r. zlikwidowało określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. (posiadanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego) negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ale dopiero od 1 maja 2024r. Kolegium podzieliło wyrażane w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane stronie dopiero, gdy z obrotu prawnego zostanie wyeliminowana wcześniejsza decyzja, przyznająca tej osobie specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna (zob. wyroki INSA z: 3 II 2023 r., sygn. akt I OSK 630/22, 9 II 2023 r., sygn. akt I OSK 656/22, 22 II 2023 r., sygn. akt I OSK 703/22, 4 IV 2023 r., sygn. akt I OSK 805/22, 9 V 2023 r., sygn. akt I OSK 1024/22, 9 V 2023 r., sygn. akt I OSK 1054/22, 12 V 2023 r., sygn. akt I OSK 1017/22, 24 V 2023 r., sygn. akt I OSK 1206/22, 24 V 2023 r., sygn. akt I OSK 1207/22, 21 VII 2023 r., sygn. akt I OSK 1580/22, 4 VIII 2023 r., sygn. akt I OSK 1636/22, 14 IX 2023 r., sygn. akt I OSK 1714/22, 11 X 2023 r., sygn. akt I OSK 1865/22 oraz 20 XII 2023 r., sygn. akt I OSK 2349/22 - publ. CBOSA). Wskazano, że skarżąca jako żona, niewątpliwie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad mężem, ale przed zawarciem małżeństwa skarżąca, nie była w kręgu osób, uprawionych do wystąpienia z wnioskiem o przedmiotowe świadczenie. Oceniając stan przed 1.12.2023 r. nie można również pominąć, iż do dnia 30.11.2023r. skarżąca była uprawniona do pobierania zasiłku stałego przyznanego z MOPS w Oświęcimiu. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do zasiłku stałego. Skarżąca do 30.11.2023 r. była uprawniona do zasiłku stałego. Przysługiwanie stronie prawa do konkurencyjnego świadczenia wyklucza bowiem możliwość jednoczesnego przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres. Kolegium podzieliło również ustalenia organu I instancji, iż w sprawie nie zachodził związek przyczynowo - skutkowego, jaki musi zaistnieć pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej i bezpośredniej opieki nad osobą niepełnosprawną. Wobec powyższego, w realiach niniejszej sprawy, zdaniem organu odwoławczego brak jest możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2024 r. co - wobec treści ww. art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym - powoduje, iż na gruncie aktualnie obowiązującego prawa odwołująca nie ma możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie - mając na uwadze treść art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, a w szczególności okoliczność braku ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy uprzednio obowiązujących przepisów, a także aktualnie obowiązujący od dnia 1 stycznia 2024 r. przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych – Kolegium uznało, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej również w oparciu o aktualne brzmienie powyższej regulacji. Pismem z dnia 26 czerwca 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2025 r., oraz poprzedzającej ją decyzję organu i instancji w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie I. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniesiono o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie wniosło o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Na wstępie przypomnieć należy, że skarżąca: - z wnioskiem o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła w dnu 18 grudnia 2023 r. (k. 69 i n. a.a.); - związek małżeński z M. C. zawarła w dniu 27.11.2023 r.; - M. C. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 20.11.2023 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji ważnym do dnia 30.11.2024 r., a także orzeczeniem z 9.06.2021 r. zaliczającym ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano do do 30.06.2024 r. (k. 56 a.a.); - skarżąca legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (umiarkowanym) z 6.05.2024 r., osoba niezdolna do pracy; ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 24.03.2006 r.; - do 30.11.2023 r. skarżąca była uprawniona do zasiłku stałego; - od 01.12.2023 r. do 10.01.2024 r. skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany w związku z opieką nad mężem M., przyznany decyzją z 13.12.2023 r.; - w dniu 10.06.2024 r. oświadczyła, że mąż nabył uprawienia do świadczenia wspierającego z ZUS od 11.01.2024 r. - 30.11.2024 r. (k. 93 a.a.); - w dniu 10.06.2024 r. skarżąca oświadczyła, że w związku z nabyciem przez męża uprawnień do świadczenia wspierającego z ZUS od 11.01.2024r. rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wyraża zgodę na uchylenie decyzji (k. 94 a.a.); - decyzja przyznająca w/w specjalny zasiłek opiekuńczy (SZO) nr ŚRiA.5217.9.2023.BD3 z dnia 13.12.2023 r. została uchylona decyzją nr ŚRiA.5217.9.2.2023.BD3 z dnia 11.06.2024r., w części dotyczącej przyznanego SZO za okres od dnia 01.05.2024r. do dnia 30.06.2024r.; - w odniesieniu do SZO wypłaconego za okres od dnia 11.01.2024 r. do dnia 30.04.2024 r. wydano w dniu 06.09.2024 r. decyzję nr ŚRiA.523.1.26.2024.BD3, na mocy której ustalono i zarządzono od skarżącej zwrot SZO jako świadczenia nienależnie pobranego. Zasadniczą kwestią w sprawie jest sposób wykładni i zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., bowiem skarżąca starając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (wniosek z 18.11.2023 r.) pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie 1.12.2023 r. - 30.06.2024 r., przyznany jej decyzją z 13.12.2023 r. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy w okresie od 1.12.2023 r., a więc od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, do 11.01.2024 r. – nabycie uprawnień przez męża skarżącej do świadczenia wspierającego, skarżącej przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, w sytuacji gdy skarżąca miała przyznany, wcześniejszą decyzją, specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, przez co zachodził w tym okresie zbieg obu świadczeń, jako przyznanych z tego samego tytułu. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zatem z przepisów tych jasno wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m. in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń. Wyklucza to możliwość jednoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać wyłącznie jedno ze świadczeń. Skoro nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, co do którego w obrocie prawnym pozostaje rozstrzygnięcie przyznające np. specjalny zasiłek opiekuńczy – co wyklucza wprost art. 27 ust. 5 ustawy – to należy je przyznać od najwcześniejszego momentu, w którym wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia, w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. Odnosząc się do głównego argumentu skargi, należy podkreślić, że strona ma oczywiście prawo do wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia rodzinnego, ale wyboru tego dokonać musi poprzez złożenie oświadczenia definitywnego, nie zaś oświadczenia warunkowego, uzależnionego od okoliczności przyszłych i niepewnych. Takie niedefinitywne oświadczenie nie może stanowić dla organu podstawy do uchylenia przyznanego wcześniej świadczenia (por. wyrok NSA z 19 maja 2022 r. NSA I OSK 1390/21, wyrok WSA w Gliwicach z 1 marca 2024 r. II SA/Gl 1872/23, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 lutego 2023 r. II SA/Gd 637/22, we Wrocławiu z 27 stycznia 2023 r. IV SA/Wr 561/22, wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2022 r. II SA/Bd 929/22, wyrok WSA w Olsztynie z 20 września 2022 r. II SA/Ol 526/22, wyrok WSA w Łodzi z 30 sierpnia 2022 r. II SA/Łd 441/22). W aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej z 10.06.2024 r., w którym oświadczyła, że w związku z nabyciem przez męża uprawnień do świadczenia wspierającego z ZUS od 11.01.2024 r. rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wyraża zgodę na uchylenie decyzji (k. 94 a.a.). Wniosek ten nie mógł rodzić skutków prawnych w kwestii prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem nie jest możliwym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres miniony. Równocześnie byłoby to sprzeczne z zakazem jednoczesnego pobierania zasiłku i świadczenia pielęgnacyjnego. Zakaz jednoczesnego pobierania świadczeń, wynikających ze zbiegu uprawnień, uchyla wprawdzie oświadczenie beneficjenta o wyborze korzystniejszego świadczenia i jednoczesnej rezygnacji z mniej korzystnego zasiłku pielęgnacyjnego (co wynika z art. 27 ust. 5 u.ś.r.), jednakże oświadczenie to może wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość. Osoba uprawniona nie może zrezygnować z zasiłku z mocą wsteczną i tak samo nie jest możliwym przyznanie jej z taką samą mocą wsteczną świadczenia pielęgnacyjnego. Byłoby to sprzeczne z istotą świadczeń, przyznawanych zawsze na wniosek, a nie z urzędu, co wynika z art. 23 u.ś.r. (vide wyr. NSA z 21.01.2026 r., I OSK 20/25). Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest jednoznaczna rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. W aktach sprawy brak jest oświadczenia skarżącej spełniającego powyższe uwarunkowania. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że decyzja przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem (SZO), nr ŚRiA.5217.9.2023.BD3 z dnia 13.12.2023 r. przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy od 1.12.2023 r. do 30.06.2024 r. - została uchylona decyzją nr ŚRiA.5217.9.2.2023.BD3 z dnia 11.06.2024 r., w części dotyczącej przyznanego SZO za okres od dnia 01.05.2024r. do dnia 30.06.2024r. – z uwagi na nabycie przez niepełnosprawnego od 11.01.2024 r. uprawnień do świadczenia wspierającego z ZUS. W ocenie Sądu - mając na względzie ust. 2 art. 24 u.ś.r., jak i okoliczność, iż w decyzji z 11.06.2024 r. została wskazana data, z jaką wygasa decyzja przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy - należało uznać, że brak było prawnej możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od grudnia 2023 r. (zgodnie z jej żądaniem). Podkreślenia bowiem wymaga, że skarżąca w tym okresie wciąż miała prawo do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. stanowiło przeszkodę do równoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem od 1 grudnia 2023 r. istniał zbieg, który nie został wyeliminowany. Z powyższych przyczyn należało uznać, że zarzuty skargi odnośnie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 27 ust. 5 u.ś.r., okazały się niezasadne. Jak wynika z wyroku NSA z 10.9.2025 r. I OSK 1802/24: "Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. zasiłek dla opiekuna, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwracano uwagę, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wskazywano, że konflikt między wymienionymi wyżej przepisami należy wykładać w ten sposób, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnich orzeczeniach zwrócono jednak uwagę, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne, Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane). (...) Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia." W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.