III SA/Kr 1014/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jakub Makuch Sędziowie: SWSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 15 kwietnia 2024 r. znak SKO-GN-4160-28/24 w sprawie odmowy sprostowania błędu pisarskiego oddala skargę Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024 r. znak: SKO-GN-4160-28/24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia S. G. (dalej: skarżąca) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy C. z dnia 2 lutego 2024 r., nr IRG.0750.1.2024 w przedmiocie odmowy sprostowania błędu w akcie własności ziemi nr [...] z dnia 1 grudnia 1973 r. wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Targu, dotyczącej nabycia z mocy prawa przez M. B. c. J. i R. nieruchomości położonej w M., powiat N., stanowiącej działki oznaczone nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 3 stycznia 2024 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy C. z wnioskiem o sprostowanie w trybie art. 113 ust. 1 k.p.a. błędu pisarskiego w akcie własności ziemi nr [...] wydanym dnia 1 grudnia 1973 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Targu, poprzez sprostowanie numeru działki [...] na działkę nr [...]. Skarżąca wyjaśniła, że jest obecną właścicielką całej nieruchomości objętej aktem własności ziemi (dalej: AWZ) nr [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...], gdzie na podstawie tego aktu własności wpisana jest działka nr [...]. Z kolei z dołączonych do tego wniosku wypisu z rejestru gruntów i wykazu zmian, wynika, że matka skarżącej M. B. była właścicielką dz. [...]. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2024 r. Wójt Gminy C. odmówił sprostowania błędu w akcie własności ziemi nr [...] z dnia 1 grudnia 1973 r. wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Targu, dotyczącej nabycia z mocy prawa przez matkę skarżącej nieruchomości położonej w M., powiat N., stanowiącej działki oznaczone nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że sprostowanie w decyzji administracyjnej numeru działki, określającego w istocie której nieruchomości sprawa dotyczy, nie jest możliwe w drodze postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki na podstawie art. 113 k.p.a. Zdaniem organu I instancji, wniosek skarżącej należy uznać jako żądanie wzruszenia w trybie nadzwyczajnym aktu własności ziemi i dokonanie jego merytorycznej zmiany z powodu wydania z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca, zarzucając: 1. naruszenie art. 113 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że "sprostowanie w decyzji administracyjnej numeru działki, określającego w istocie, której nieruchomości sprawa dotyczy, nie jest możliwe w drodze postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki na podstawie art. 113 k.p.a., podczas gdy organ I instancji nie sprawdził protokołu oraz innych dokumentów stanowiących podstawę wydania aktu własności ziemi, takich jak np. szkice polowe; skarżąca uważa, że w ww. dokumentach jest ściśle określony i oznaczony numer ewidencyjny przedmiotowej działki – [...], zaś w akcie własności ziemi wpisano numer różniący się nieznacznie tj. [...]; 2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 124 § 1 oraz § 2 k.p.a., poprzez niewyczerpujące i nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego polegające na dowolnym przyjęciu, że sprostowanie AWZ nr [...] będzie rozstrzygnięciem merytorycznym, nie zaś zmianą o charakterze czysto formalnym; 3. naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie odmowy sprostowania spornego aktu. Organ I instancji zupełnie nie wskazał jakie czynności dowodowe przeprowadził w przedmiotowym postępowaniu, ograniczył się do lakonicznego powołania przepisów, które nie mają zastosowania w tym przypadku - skarżąca nie żądała aby organ I instancji dokonał wzruszenia w trybie nadzwyczajnym aktu własności ziemi, lecz aby sprawdził protokół sporządzony do AWZ nr [...] oraz inne dokumenty stanowiące podstawę wydania aktu własności ziemi, takich jak np. szkice polowe; 4. naruszenie art. art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: a) postawienie przez organ I instancji nielogicznej tezy, że dokonanie sprostowania byłoby ingerencją w prawo własności oraz wkraczałoby w uwłaszczenie, którego obecnie może dokonać sąd powszechny, podczas gdy działka wskazana w spornym akcie została uwłaszczona w sposób prawidłowy, a niezgodność zaistniała jedynie w oznaczeniu działki i pomyleniu numerów; b) nieprzeprowadzeniu dodatkowych dowodów, które potwierdziłyby brak sporu co do własności i posiadania przedmiotowej działki, co umożliwiałoby sprostowanie spornego aktu bez jakiegokolwiek wpływu na własność i uwłaszczenie. W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i dokonanie sprostowania AWZ nr [...] poprzez sprostowanie numeru działki [...] na działkę [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Swoje zarzuty żaląca się obszernie uzasadniła Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, uznało wniesione zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024 r. orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia organu i instancji. Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przywołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W motywach rozstrzygnięcia, SKO w Nowym Sączu uznało, że objęta wnioskiem skarżącej prośba o sprostowanie oczywistej omyłki, czy też błędu rachunkowego, poprzez zmianę numeru działki objętej uwłaszczeniem z numeru [...] na numer [...] nie może być uznana za okoliczność uzasadniającą zastosowanie trybu przewidzianego w ww. art. 113 § 1 k.p.a. W akcie własności ziemi AWZ nr [...] wydanym dnia 1 grudnia 1973 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Targu zostało stwierdzone, że matka skarżącej stała się z mocy prawa właścicielem nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni 0.5739 ha, położonych w M., pow. N. Kolegium wskazało, że określenie działek objętych uwłaszczeniem należy do istoty rozstrzygnięcia aktu własności ziemi, a zatem popełniony w tym zakresie przez organ błąd należy do błędów o charakterze merytorycznym. W tej sytuacji nie można uznać, że błędne określenie w akcie własności ziemi numeru działki stanowi błąd pisarski, który może podlegać sprostowaniu. Sprostowaniu nie mogą bowiem podlegać błędy i omyłki istotne, odnoszące się do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy, jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 1999 r. sygn. II SA 5661/99, w którym wskazano, że sprostowanie błędów i omyłek, a więc wad nieistotnych, odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc art. 113 § 1 k.p.a.. Zmiana granic i powierzchni działki nie dotyczy jednak spraw nieistotnych i pod żadnym pozorem nie może być dokonywana w tym trybie, gdyż dotyczy stanów własnościowych. Kwestie własnościowe z kolei, leżą w jurysdykcji sądów powszechnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. II SA 8631/00 wskazał z kolei, że nie podlegają sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej (..). Zmiana postanowienia wyrażonego w decyzji (akcie własności), chociażby nawet powziętego na skutek błędu, nawet wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym - nie podpada pod pojęcie błędu czy omyłki, których dotyczy art. 113 § 1 k.p.a. Reasumując, Kolegium podkreśliło, że niedopuszczalna jest wnioskowana przez skarżącą zmiana treści AWZ nr [...] wydanego w dniu 1 grudnia 1973 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Targu, poprzez sprostowanie numeru działki [...] na działkę nr [...], gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady trwałości ostatecznej decyzji i naruszałoby konstytucyjną zasadę państwa prawa. W trybie wskazanego przepisu nie jest możliwe takie ingerowanie w treść decyzji, które mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia oraz, które miałoby wpływ na zakres lub rodzaj przyznawanych stronie uprawnień, a z taką sytuacja mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 113 § 1 k.p.a., poprzez jego błędne niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie przez organ II instancji, że: "objęta wnioskiem strony prośba o sprostowanie oczywistej omyłki, czy też błędu rachunkowego, poprzez zmianę numeru działki objętej uwłaszczeniem z numeru [...] na numer [...] nie może być uznana za okoliczność uzasadniającą zastosowanie trybu przewidzianego w art. 113 § 1 k.p.a." podczas gdy organ I instancji, jak i organ II Instancji nie sprawdził protokołu oraz innych dokumentów stanowiących podstawę wydania aktu własności ziemi, takich jak np. szkice polowe; skarżąca ma pełne przekonanie, że w ww. dokumentach jest ściśle określony i akcie własności ziemi zarówno połowę; skarżąca ma pełne przekonanie, że w ww. dokumentach jest ściśle określony i oznaczony numer ewidencyjny przedmiotowej działki – [...], zaś w akcie własności ziemi wpisano numer różniący się nieznacznie tj. uznana za działki [...], 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art 144 k.p.a., art. 113 § 1 k.p.a, art 124 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie odmowy sprostowania Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia 1 grudnia 1973 r. wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Targu - organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powielił tylko uzasadnienie organu I instancji nie odnosząc się przy tym do zarzutów powołanych w zażaleniu, 3. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a poprzez: a) niewyczerpujące i nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego polegające na dowolnym przyjęciu, że sprostowanie AWZ nr [...] będzie rozstrzygnięciem merytorycznym, nie zaś zmianą o charakterze czysto formalnym; b) błędnej ocenie znajdujących się w aktach protokołu ustalenia potrzeb i uprawnień uwłaszczeniowych, którego sporządzenie poprzedzało wydanie AWZ nr [...], podczas gdy analiza tego dowodu, jako podstawy wydania aktu rozwiałaby wszelkie wątpliwości, bo, jeżeli jest tam wskazany jeden ściśle określony i oznaczony numer działki ewid. [...], zaś w akcie wpisany jest numer działki ewid. [...], a więc numer różniący się jedną cyfrą, wówczas istnieje podstawa do przyjęcia, że wpisanie do aktu własności ziemi numeru częściowo różniącego się od numeru wynikającego z zebranego w sprawie materiału dowodowego jest wynikiem błędu lub oczywistej omyłki pisarskiej; c) nielogicznej tezie, że nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, czyli takie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka i wymagają przeprowadzenia dodatkowych badań i ustaleń podczas gdy zarówno organ I Instancji, jak również organ II Instancji nie podjęli próby przejrzenia akt na podstawie, których wydano AWZ nr [...] więc ciężko tutaj przyjąć, iż nie jest to błąd czy oczywista omyłka pisarska widoczna na pierwszy rzut oka; d) nielogicznej tezie, że: "dokonanie sprostowania prowadziłoby do naruszenia zasady trwałości ostatecznej decyzji i naruszałoby konstytucyjną zasadę państwa prawa, w trybie wskazanego przepisu nie jest możliwe takie ingerowanie w treść decyzji, które mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego oraz które miałoby wpływ na zakres lub rodzaj przyznanych stronie uprawnień (...) Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z prostego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami przy czym o istnieniu błędu musi świadczyć już sam zapis" podczas gdy zarówno organ I Instancji, jak również organ II Instancji pominęli etap prostego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi dokumentami zgromadzonymi w aktach do AWZ nr [...]; e) nieprzeprowadzeniu dodatkowych dowodów, które potwierdziłyby brak sporu co do własności i posiadania przedmiotowej działki, co umożliwiałoby sprostowanie spornego aktu bez jakiegokolwiek wpływu na własność; organ II instancji zupełnie pominął, że do wniosku wieczystoksięgowego dot. kw [...], dołączony jest wypis z rejestru gruntów i wykazu zmian z którego wynika, iż matka skarżącej była właścicielką dz. ewid. [...]. W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga była niezasadna. Podstawą prawną zaskarżonego w tej sprawie postanowienia SKO w Nowym Sączu o odmowie sprostowania Aktu Własności Ziemi– był art. 113 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. "Błąd rachunkowy" oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za "błąd pisarski" uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Z kolei "inne oczywiste omyłki" – to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, a polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (tak: J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9. Wydanie, C.H. Beck, s. 551). Z analizowanego przepisu wynika zarazem, że istotną cechą błędu – warunkującego dopuszczalność sprostowania aktu nim dotkniętego – jest jego "oczywistość". Ta zaś oczywistość, może wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2022 r., sygn. III OSK 1232/21, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przesłanka ta występuje, gdy z treści decyzji wynika zamieszczenie wyrazów, liczb czy obliczeń jednoznacznie odmiennych od zamysłu sporządzającego akt (K. Klonowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 113). Oczywisty błąd (omyłka), jednoznacznie musi wynikać z zestawienia zabranego materiału dowodowego z treścią decyzji podlegającej sprostowaniu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2005 r. sygn. OSK 1333/04, z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 812/11, opubl. w CBOSA). Zaznaczyć przy tym trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Zwraca się przy tym uwagę, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1988 r., sygn. III SA 1466/87, opubl. w CBOSA). Oceniając kontrolowane postanowienie przez pryzmat przesłanek warunkujących dopuszczalność sprostowania aktu administracyjnego, Sąd uznał, że SKO w Nowym Sączu odmawiając w zaskarżonym postanowieniu sprostowania AWZ - nie naruszyło art. 113 par. 1 k.p.a. W realiach ocenianej sprawy i przy uwzględnieniu materiałów składających się na akta administracyjne – nie można stwierdzić oczywistego charakteru błędu, którego sprostowania domagała się skarżąca. Analiza treści przedmiotowego Aktu Własności Ziemi rzeczywiście wskazuje, że wpisano w nim nr działki [...]. Porównanie jednak Aktu Własności Ziemi z protokołem z dnia 28 września 1973 r. nie prowadzi do żadnego rezultatu, nie można bowiem stwierdzić czy w protokole tym nr działki [...] został poprawiony na nr [...] czy też nr [...] został poprawiony na nr [...], nie można też ustalić przez kogo i kiedy poprawka nastąpiła. Skarżąca tymczasem oczekiwała sprostowania w Akcie Własności Ziemi numeru działki, który nie wynika jednoznacznie z w/w protokołu. Z akt kontrolowanej sprawy nie wynika w niewątpliwy sposób to, że w Akcie Własności Ziemi występuje błąd, ani że stanowi on wynik omyłki pisarskiej popełnionej przez organ. W takich warunkach nie można było więc kategorycznie wykluczyć wniosku, że w protokole nr [...] został poprawiony na nr [...], albo że poprawka została dokonana przez podmiot nieuprawniony do ingerencji w treść protokołu. Każda przy tym zmiana nr działki – wpływa na zmianę zakresu prawa przypadającego uprawnionemu. Rozstrzygnięcie zaś o zakresie przynależnego właścicielowi prawa własności – stanowi element merytorycznego rozstrzygnięcia organu znajdującego wyraz w akcie własności ziemi. Przy braku danych wskazujących na popełnienie przez organ oczywistego (od razu rzucającego się w oczy) błędu przy określaniu nr działki – niedopuszczalnym było dokonanie sprostowania AWZ w sposób sugerowany przez skarżącą w złożonym w tej sprawie wniosku. Pewne i poprawne ustalenie nr działki, nie mogło więc nastąpić w trybie sprostowania występującego w tym względzie błędu w AWZ, a dostrzeżonego przez skarżącą. Weryfikacja zasadności żądania skarżącej wymagałaby poczynienia szeregu ustaleń i ocen, w tym odnoszących się do zasięgu prawa własności uzyskiwanego przez uprawnioną w oparciu o przedmiotowy Akt Własności Ziemi (wyznaczonego samoistnym posiadaniem przedmiotowej nieruchomości rolnej). Z uwagi na powyższe uznać należało, że przyjęty przez orzekające organy administracji publicznej sposób rozstrzygnięcia tej sprawy, odmownie załatwiający żądanie skarżącej, był prawidłowy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.