III SA/Kr 1015/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2024 r. nr SKO.EA/418/26/2024 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie postępowanie egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2024 r wydanym w sprawie SKO.EA/418/26/20243 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7.02.2024 oddalające zarzut w sprawie toczącego się postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 4.12.2023 roku w zakresie nieistnienia obowiązku; Postanowienie to została wydane w następującym stanie faktycznym: na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia 4.12.2023 roku organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania opłaty dodatkowej w związku z nieopłaconym postojem samochodu, marki Daewoo o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 14.05.2022 roku, na ulicy S. w K., w obszarze płatnego parkowania, na drodze publicznej, bez potwierdzenia opłaty uiszczonej za postój tego pojazdu. Na czynności te P. K. (dalej jako Skarżący) złożył zarzuty, które zostały oddalone wskazanym wyżej postanowieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 lutego 2024 r. Na postanowienie to Skarżący złożył zażalenie w którym zakwestionował zasadność działań organu l instancji. W szczególności podnosi iż nie ma podstaw prawnych do uznania, że podanie nieprawidłowego numeru rejestracyjnego parkującego pojazdu jest równoznaczne z niezapłaceniem za postój i uzasadnia powstanie z mocy prawa obowiązku opłaty dodatkowej, nawet gdy zobowiązany wykaże, że zapłacił za postój, podczas gdy przepisy nie pozwalają na naliczenie opłaty dodatkowej w takiej sytuacji. Uzasadniając objęte skargą postanowienie z dnia 16 kwietnia 2024 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie powołało się na art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako u.p.e.a.) Oceniając zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku organ uznał go za bezpodstawny. W szczególności wskazał, że nie budzi wątpliwości, że samochód marki Daewoo o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 14.05.2022 roku, na ulicy S. w K., w obszarze płatnego parkowania, na drodze publicznej, bez prawidłowego potwierdzenia opłaty uiszczonej za postój tego pojazdu. Zgodnie bowiem z uchwałą nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa, "za postój w obszarze płatnego parkowania opłatę należy wnieść z góry za cały deklarowany czas postoju, nie później niż po upływie 5 minut od czasu zajęcia miejsca postojowego". Ponadto, zgodnie z § 3 ust. 2 przywołanej uchwały "Przed wniesieniem opłaty należy wprowadzić (wpisać) numer rejestracyjny pojazdu, dla którego postój jest opłacany. Obowiązek ten dotyczy wszystkich form płatności, które taką funkcję posiadają." Skarżący nie wprowadził natomiast prawidłowego numeru rejestracyjnego samochodu, lecz błędny. Podkreślono, że Skarżący otrzymał prawidłowe upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W skardze wniesiono o uchylenie postanowienia l i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, oraz orzeczenie, że wszystkie przepisy wskazane w uchwale RMK odnośnie strefy płatnego parkowania wymagające podania numeru rejestracyjnego pojazdu nie mają podstawy prawnej. Podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych (u.p.d.) w zw. z § 3 ust. 2 uchwały Rady Miasta Krakowa LXXXIX/2177/17 z dnia 22.11.2017, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że opłacenie postoju podczas parkowania w strefie płatnego parkowania lecz podanie nieprawidłowego numeru rejestracyjnego pojazdu w parkomacie skutkuje naliczeniem opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty, podczas gdy z obowiązujące przepisy nie pozwalają na naliczanie opłaty dodatkowej w takiej sytuacji. Ponadto podniesiono zarzut naruszeni przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego analizy całokształtu materiału dowodowego i ustalenie, że wobec skarżącego powstał obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, że zobowiązany opłacił postój zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt. 1 lit. b Skarżący zarzucił, że zapłacił za postój w strefie płatnego parkowania podając jedynie nieprawidłowy numer rejestracyjny pojazdu. Prawidłowy numer rejestracyjny nie powinien determinować rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem wielokrotnie zobowiązany nie wpisywał żadnego numeru rejestracyjnego i nie spotkał się z żadną sankcją z tego powodu. Ponadto powołano się na Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt II GSK 2467/21, w którym stwierdzono, że przesłankę ustawową do obciążania podmiotów opłatą dodatkową stanowi stwierdzenie obiektywnie istniejącego faktu parkowania pojazdu bez uiszczenia opłaty parkingowej, a nie domniemanie wysnute na podstawie okoliczności umieszczenia dowodu opłaty bez podania numeru rejestracyjnego lub bez prawidłowo podanego numeru rejestracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części. Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący opłacając postój w strefie płatnego parkowania bez podania prawidłowego numeru rejestracyjnego pojazdu spełnił obowiązek wynikający z art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia między innymi opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Zgodnie natomiast z art. 13f. ust 1 - 3 tej ustawy za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 10% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Opłatę dodatkową, o której mowa pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi. W judykaturze przyjmuje się, że opłata dodatkowa jest opłatą powstającą z mocy prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt P 6/02 (OTK-A Zb.Urz. 2002, Nr 7, poz. 91) wskazał, że opłata jest daniną publicznoprawną charakteryzującą się cechami podobnymi do podatku i cła, ale w przeciwieństwie do podatków i ceł, jest ona świadczeniem odpłatnym. Opłaty są świadczeniami pieniężnymi, powszechnymi, bezzwrotnymi, ustalanymi jednostronnie przez państwo i jako dochody publiczne, przymusowe, mogą być pobrane w drodze egzekucji administracyjnej. Jeżeli opłata pobierana jest za określoną usługę, może zawierać pewne cechy ceny, jeżeli zaś jest świadczeniem dodatkowym, pobieranym w wysokości wyższej niż faktycznie świadczona usługa, zawiera cechy podatku. Opłaty za parkowanie przewidziane są za korzystanie z obiektów publicznych, jakimi są niewątpliwie drogi publiczne, art. 13f u.d.p. reguluje natomiast rodzaj sankcji administracyjnej w postaci opłaty za uchylanie się od uiszczenia opłaty przewidzianej za parkowanie. Cechy podatku, które ma opłata dodatkowa pobierana w wysokości wyższej od wartości usługi, decydują o tym, że jest ona traktowana jako danina publiczna. Jest ona administracyjną karą pieniężną mającą na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa (por. postanowienie SN z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt l KZP 15/09, (OSNKW2009, Nr 10, póz. 85), orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r., sygn. akt U 7/93 (OTK Zb.Urz. 1994, Nr 1, poz. 5), wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt K 17/97 (OTK Zb.Urz. 1998, Nr 3, póz. 30) i z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 52/04 (OTK Zb.Urz. 2006, Nr 1, poz. 6)). Jak wskazano w uchwale Sądu Najwyższego z dniał 9 listopada 2010 r. sygn. akt III CZP 88/10 zdarzenie, z którym art. 13f u.d.p. łączy obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacenie postoju w strefie płatnego parkowania, nie powoduje skutków cywilnoprawnych, lecz obowiązek zapłacenia należności o charakterze daniny publicznej. Organy powołują się na § 3 ust 2 uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 22 listopada 2017 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat w którym stwierdzono, że przed wniesieniem opłaty należy wprowadzić (wpisać) numer rejestracyjny pojazdu, dla którego postój jest opłacany. Obowiązek ten dotyczy wszystkich form płatności, które taką funkcję posiadają. Sankcję za naruszenie tego przepisu zawarto w ust 7 tego przepisu zgodnie z którym postój przy użyciu nieważnego dowodu wniesienia opłaty lub postój pojazdu opłaconego w parkometrze, poprzez płatność mobilną lub inną formę płatności, którego numer rejestracyjny nie został podany lub prawidłowo podany, pomimo że podanie numeru rejestracyjnego było wymagane jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty. Jednakże wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2022 r wydanym w sprawie II GSK 2467/21 stwierdzono nieważność § 3 ust 7 powyższej uchwały uznano bowiem, że przesłankę ustawową do obciążania podmiotów opłatą dodatkową stanowi stwierdzenie obiektywnie istniejącego faktu parkowania pojazdu bez uiszczenia opłaty parkingowej, a nie domniemanie wysnute na podstawie okoliczności umieszczenia dowodu opłaty bez podania numeru rejestracyjnego lub bez prawidłowo podanego numeru rejestracyjnego. W związku z tym organ nie może uznać, że sam fakt błędnego wpisania numeru rejestracyjnego na dowodzie opłaty jest równoznaczny z jej nieuiszczeniem. Mechanizm taki został bowiem zakwestionowany w powołanym wyżej orzeczeniu. Samo pozostawienie w mocy § 3 ust 2 powołanej wyżej uchwały, który przewiduje konieczność wprowadzenia numeru pojazdu przed uiszczeniem opłaty, nie może wprowadzać domniemania nieuiszczenia opłaty skoro sankcja zawarta w ust 7 tego przepisu została uchylona. Zapis ten ma obecnie zatem tylko charakter instrukcyjny. Przeciwny pogląd prowadził by do wniosku, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2022 r wydanym w sprawie II GSK 2467/21 w którym stwierdzono nieważność § 3 ust 7 powyższej uchwały nie miał żadnego wpływu ma jej treść. Pogląd taki stoi w oczywistej sprzeczności z treścią sentencji i uzasadnienia tego orzeczenia. W dalszym toku postępowania organ ustali na podstawie zgromadzonej w aktach administracyjnych dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej czy opłata została faktycznie uiszczona biorąc pod uwagę, że Skarżący nie był zobowiązany do podania numeru rejestracyjnego pojazdu. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.