III SA/Kr 1016/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie NSA Wiesław Kisiel AWSA Kazimierz Bandarzewski spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 lipca 2005r. nr: [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Po skierowaniu na badania, Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] 2004 r. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u B. U. Z orzeczenia tego wynika, że strona pracowała w latach 1958-1992 jako nauczyciel i była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. W uzasadnieniu wyjaśniono również, że badanie laryngologiczne i stroboskopowe nie wykazało takich zmian chorobowych w strunach głosowych strony, które mogłyby być uznane za chorobę zawodową. Z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, sporządzonej po przeprowadzeniu w dniu [...] 2004 r. badań wynika, że strona pracowała w szkole w warunkach, które stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej, jednakże na strunach głosowych nie nastąpiły zmiany, które zgodnie z wykazem chorób zawodowych mogłyby być spowodowane przez nadmierny wysiłek głosowy. B. U. odwołała się od orzeczenia lekarskiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy do jednostki orzeczniczej II stopnia. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (jako jednostka orzecznicza II stopnia) orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] 2005 r., po przeprowadzeniu badań stwierdził brak podstaw do rozpoznania u strony przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. W uzasadnieniu tego orzeczenia wyjaśniono, że B.U. w latach 1958-1992 pracowała jako nauczycielka nauczania początkowego i historii w szkołach podstawowych. W tym okresie korzystała z rocznego urlopu dla poratowania zdrowia z przyczyn internistycznych i laryngologicznych. U badanej pacjentki stwierdzono częste infekcje górnych dróg oddechowych. W trakcie obserwacji w badaniu foniatrycznym i laryngostroboskopowym stwierdzono u pacjentki jedynie cechy przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej krtani oraz objawy nieprawidłowego sposobu tworzenia głosu w postaci zwierania fałdów przedsionka krtani w czasie fonacji. W ocenie jednostki orzeczniczej II stopnia dolegliwości u pacjentki związane są z przewlekłym nieżytem błony śluzowej krtani o podłożu infekcyjnym oraz zaburzeniami czynnościowymi związanymi z nieprawidłowym sposobem tworzenia głosu. Mając na uwadze okres 12 lat, jaki upłynął od zakończenia pracy zawodowej, nie stwierdzono obecności przerostu fałdów głosowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdów głosowych oraz guzków głosowych i tym samym nie ma podstaw do rozpoznania u badanej pacjentki choroby zawodowej narządu głosu. Orzeczenie lekarskie nr [...] wydano na podstawie karty wypisowej z badań przeprowadzonych podczas pobytu w Klinice Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Na tej podstawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia [...] 2005 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie choroby zawodowej B.U. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2005 r., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzekł o braku stwierdzenia u B.U. choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że B.U. była zatrudniona w latach 1958-1962 w Szkole Podstawowej nr [...] w A. oraz w latach 1962-1992 w Zespole Szkół Samorządowych w I. W okresie pracy zawodowej strona była narażona na nadmierny wysiłek głosowy, który mógł ewentualnie spowodować powstanie choroby zawodowej. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w orzeczeniach lekarskich nie stwierdziły u strony występowania choroby zawodowej narządu głosu. Wskazano, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie może nie uwzględnić treści orzeczeń lekarskich wydanych w tej sprawie wobec B.U. Decyzje tą doręczono B.U. w dniu [...]2005 r. i strona dnia [...] 2005 r. wniosła na nią odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. W odwołaniu podniesiono, że orzeczenia lekarskie wydane w tej sprawie są pobieżne i tendencyjne oraz że zostały wydane zgodnie z interesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odwołująca wskazała, że w Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy poinformowano ją o braku konieczności głośnego mówienia w przypadku bólu gardła, zaś w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego zgubiono kartę leczenia sanatoryjnego na schorzenia krtani z okresu pracy jej zawodowej. Do odwołania dołączono dokumentację lekarską z lat 2001-2005 oraz kilka zaświadczeń lekarskich z wcześniejszego okresu celem wykazania istnienia choroby. Doręczona dokumentacja historii choroby obejmuje okres od [...] 2001 r. do [...] 2005 r. Dodatkowo dołączono kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] 1996 r. wskazujące na bóle gardła odwołującej (akta sprawy, karta nr 19), mało czytelne zaświadczenie lekarskie z [...] 1980 r. wskazujące na bóle gardła (akta sprawy, karta nr 20) oraz zaświadczenie lekarskie z dni [...] 1983 r. zaświadczające o bólu gardła i mię podgorączkowym (akta sprawy, karta nr 21). Odwołująca wyjaśniła również, że w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego była badana tylko 2 razy w ciągu 2 dni, a nie w ciągu 4 dni. Nie zgodzono się na jej dalsze badania. Wskazała również, że po powrocie do domu rozchorowała się na zapalenie krtani. Lekarze mijają się z prawdą twierdząc, że dolegliwości strony maja charakter infekcyjny, podczas gdy badania wykazały istnienie saprofitów, a nie innych złośliwych bakterii. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego odwołującej stwierdzono brak podstaw do uznania choroby zawodowej. Wskazano na miejsce i charakter pracy B.U. Wyjaśniono, że w tej sprawie orzekały dwie jednostki I i II stopnia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych (Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego). W ten sposób wyczerpano tryb postępowania określony w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Analiza dołączonej do odwołania dokumentacji chorobowej nie wskazuje, aby odwołująca była leczona ze schorzeń będących chorobami zawodowymi. Z dokumentacji tej wynika jedynie, że B. U. była leczona z bólu gardła, kaszlu, zapalenia gardła i krtani, chrypki, suchego kaszlu, złego samopoczucia, itd. Sam fakt pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ponieważ z uwagi na różnorodną wrażliwość osobniczą niezbędnym jest jej rozpoznanie kliniczne. Ponieważ w tej sprawie właściwe jednostki służby zdrowia nie rozpoznały występowania u odwołującej choroby zawodowej, stąd Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie miał podstaw do stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Decyzję organu odwoławczego doręczono B. U. w dniu [...]2005 r., która w dniu [...] 2005 r. wniosła na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z żądaniem rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie można zgodzić, że dolegliwości skarżącej począwszy od 1980 r. mają charakter nieżytu infekcyjnego. Złe warunki 30-letniej pracy w szkole wiejskiej w I. miały wpływ na istnienie choroby. Wskazano, że badania wymazu z gardła wykazały obecność tylko łagodnych saprofitów, a niski odczyn Biernackiego nie wskazuje na obecność infekcji. Skarżąca podniosła, że nie może głośniej mówić bądź krzyczeć, ponieważ powoduje to zaostrzenie stanu zapalnego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze podniesiono, że sama skarżąca przyznała w wywiadzie przeprowadzonym w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, iż często chorowała na infekcje górnych dróg oddechowych. Stąd dolegliwości strony mają charakter nieżytu infekcyjnego. W piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r., skierowanym przez skarżącą do Sądu wskazano na przebyte leczenie sanatoryjne. Skarżąca wyjaśniła, ze dwukrotnie przebywała w sanatorium w 1968 r. Zwrócono uwagę, że skarżącą jest obecnie poddana stałemu leczeniu laryngologicznemu, na dowód czego dołączono kopię zaświadczenia lekarskiego z [...] 2006 r. o pozostawaniu B.U. w stałym leczeniu. Przedłożona kopia pobytu w sanatorium wskazuje na pobyt ten jako wykorzystane wczasy oraz na leczenie w P. Na rozprawie skarżąca podtrzymała swoje stanowisko oraz zgłosiła żądanie zwrotu kosztów postępowania w wysokości [...] złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarżąca w dniu [...] 2005 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 lipca 2005 r., doręczoną jej 13 lipca 2005 r. Skarga została zatem wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w Krakowie. Zgodnie z art. 13 § 2 P.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Miasto Kraków znajduje się w obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwane dalej w skrócie "rozporządzeniem", choroba ma charakter choroby zawodowej, jeżeli została umieszczona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, a w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym dalej "narażeniem zawodowym". W myśl § 2 ust. 2 tego rozporządzenia zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został ustalony w wykazie chorób zawodowych. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, wynosi dla chorób określanych jako przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (pkt 15 załącznika do rozporządzenia) - 2 lata. Zgodnie z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia i wykazu chorób zawodowych zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz sama choroba zawodowa i jej udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej muszą nastąpić w czasie trwania narażenia zawodowego lub w ściśle określonym czasie po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia. Mając na uwadze powołane przepisy należy wskazać, iż jedną z najważniejszych przesłanek pozwalających na zaliczenie danego schorzenia za chorobę zawodową jest jej uznanie za jedną z chorób ujętych w załączniku do rozporządzenia. Nie wszystkie bowiem choroby zostały przez prawodawcę uznane dodatkowo za choroby zawodowe. Wobec skarżącej nie stwierdzono występowania schorzenia zakwalifikowanego jako choroba zawodowa. Zgodnie z pkt 15 załącznika do ww. rozporządzenia pod pojęciem choroby zawodowej obejmującej przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, zalicza się: 1) guzki głosowe twarde; 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych; 3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjna głośni i trwałą dysfonią. Są to wszystkie przypadki schorzeń zaliczonych do grupy chorób zawodowych związanych wszystkich przewlekłą chorobą narządu głosu. Choroba, której istnienie wszystkich skarżącej potwierdziły jednostki służby zdrowia nie zalicza się do ww. chorób zawodowych. We wszystkich tych trzech przypadkach okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, wynosi 2 lata. Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych. Stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; 2) katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych; 3) przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych; 4) jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia są zaś: 1) od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ww, pkt 1 2 i 4 - przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy; 2) od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ww. pkt 3 - katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w odniesieniu do gruźlicy także jednostki badawczo-rozwojowe prowadzące rozpoznawanie i leczenie gruźlicy. W tej sprawie orzekały jednostki orzecznicze I stopnia i II stopnia. Obie te jednostki nie stwierdziły wysterowanie u skarżącej choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w swoim orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] 2005 r., stwierdził (po przeprowadzeniu badań lekarskich) brak podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, co nie oznacza, że skarżąca w ogóle nie choruje na choroby związane z narządem głosu. U skarżącej stwierdzono częste infekcje górnych dróg oddechowych i cechy przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej krtani, a także objawy nieprawidłowego sposobu tworzenia głosu w postaci zwierania fałdów przedsionka krtani w czasie fonacji. Te jednak schorzenia nie zostały zaliczone do chorób zawodowych. Ponadto samo zgłoszenie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej i jej rozpoznanie powinno nastąpić w okresie zatrudnienia danej osoby jako pracownika lub najpóźniej w przypadku objętym niniejszą sprawą, okresie 2 lat po zakończeniu zatrudnienia. Skarżąca zakończyła pracę zawodową jako nauczyciel w roku 1992. Tak za okres obejmujący lata 1958-1992, jak i okres od 1992 do 1994 r. skarżąca nie posiada dokumentacji lekarskiej wskazującej na pojawienie się choroby zawodowej obejmującej przewlekłą chorobę narządu głosu. Wprawdzie skarżąca przedłożyła dokumentację lekarską, ale obejmuje ona okres od 2001 r., a dwa zaświadczenia lekarskie z dnia [...] 1983 r. wskazujące na ból gardła i stan podgorączkowy pacjentki (akta sprawy, karta nr 21) oraz mało czytelne zaświadczenie lekarskie z [...] 1980 r., z którego również wynika, że skarżąca chorowała na ból gardła (akta sprawy, karta nr 20) nie pozwala na przyjęcie, że w tym okresie czasu miało miejsce zgłoszenie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej. Bóle gardła nie zostały uznane za chorobę zawodową. Ponadto zaświadczenia te są sporadyczne i nie wskazują na ciągłość jakiejkolwiek choroby. Nie można uznać za zasadnym twierdzenia skarżącej, iż w 1968 r. była ona leczona na choroby związane z narządem głosu. Z dołączonej przez skarżącą kopii (akta sprawy, karta nr 16) wynika, że okres pobytu w sanatorium w P. stanowił wykorzystanie wczasów. Z przedłożonego przez skarżącą potwierdzenia pobytu w sanatorium nie wynika, aby skarżąca w tym czasie chorowała na przewlekłą chorobę narządu głosu, ujętą w pkt 15 ww. rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że w tej sprawie organy administracyjne nie naruszyły obowiązujących przepisów. Ze zgromadzonej w aktach dokumentacji, w tym dokumentacji lekarskiej w sposób jednoznaczny wynika że skarżąca, niewątpliwie pracując w trudnych warunkach, nie chorowała i nie zachorowała na jedną z chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu jako przewlekłą chorobę narządu głosu. Subiektywne przekonanie skarżącej, że cierpi ona na jedną z chorób uznanych za przewlekłą chorobę narządu głosu i zaliczonych do grupy chorób zawodowych pozostaje w oczywistej sprzeczności ze zgromadzoną dokumentacją lekarską i nie jest poparte żadnym dowodem poza samymi twierdzeniami skarżącej. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku i oddalił skargę. W przypadku oddalenia skargi, Sąd nie zasądza na rzecz skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania.