III SA/Kr 1020/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) SO del. Janusz Bociąga Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2012r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala wyroku WSA z dnia 26 lutego 2013r. Pismem z dnia 8 marca 2012r. J. Ł. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie mu pomocy w formie biletu kredytowego w celu umożliwienia mu dojechania w dniu 17 kwietnia 2012r. na rozprawę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, w której jest stroną. Podał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie ma dochodów ani majątku. Decyzją z dnia [...] 2012r. Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy odmówił przyznania J. Ł. zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego na przejazd z miejsca jego zamieszkania do K. w celu uczestnictwa jako strona w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Organ I instancji wyjaśnił, iż Ośrodek Pomocy Społecznej nie dysponuje biletami kredytowanymi, ponieważ Gmina nie ma zawartej umowy z PKP ani z PKS, może natomiast przyznać zasiłek celowy w formie biletu kredytowanego na zasadach ogólnych. Organ I instancji stwierdził, iż według ustawy o pomocy społecznej podstawowym celem pomocy społecznej jest zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin. Organ I instancji zaznaczył, iż środki finansowe pozostające w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej są wysoce ograniczone i zgodnie z ustawą o pomocy społecznej w pierwszej kolejności są przeznaczane na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych klientów Ośrodka. Zdaniem organu I instancji, wyjazd J. Ł. na rozprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wiąże się z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zawiadomieniu informuje bowiem, że stawiennictwo J. Ł. na rozprawie jest nieobowiązkowe, a ewentualna nieobecność nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J. Ł. podniósł, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zarzucił organowi I instancji stronniczość, poprzez utrudnienie mu korzystania z uprawnień procesowych. Wyraził również niezadowolenie ze sposobu załatwiania jego spraw przez pracowników pomocy społecznej. Decyzją z dnia 17 maja 2012r. Nr [....], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 36 pkt 2 lit. b i art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [....] 2012r. Nr [....]. Kolegium stwierdziło, iż J. Ł. prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Utrzymują się z renty matki J. Ł. w wysokości 821,35 zł. Natomiast kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny, wyliczone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, odpowiada kwocie 702,00 zł. Kolegium uznało zatem, iż dochód rodziny J. Ł. przekracza ustawowe kryterium dochodowe i z tego względu nie przysługuje mu prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kolegium podzieliło również pogląd organu I instancji, że wyjazd J. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. nie był konieczny, ponieważ jego obecność na rozprawie nie była obowiązkowa i że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin. Zdaniem Kolegium, pokrycie kosztów niekoniecznego wyjazdu J. Ł. do K., prowadziłoby do pomniejszenia środków pozostających w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej, ze szkodą dla innych osób oczekujących na pomoc. Organ odwoławczy stwierdził, iż wyjazd J. Ł. do K. byłby wtedy konieczny, gdyby WSA w K., w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, na podstawie art. 91 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zarządził jego osobiste stawienie się na rozprawie jako strony. Tymczasem jak wynika z zawiadomienia o terminie rozprawy, stawiennictwo J. Ł. na rozprawie było nieobowiązkowe. W tej sytuacji Kolegium uznało, że organ I instancji słusznie odmówił przyznania J. Ł. zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego na pokrycie kosztów jego wyjazdu do K., ponieważ wyjazd ten nie był konieczny, gdyż zgodnie z ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nieobecność strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Odnosząc się z kolei do zarzutów J. Ł. kierowanych pod adresem pracowników Urzędu Miasta i Gminy oraz pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej, Kolegium stwierdziło, iż nie są one przekonywujące, ponieważ nie znajdują potwierdzenia w jakichkolwiek dowodach. W związku z tym Kolegium nie było w stanie się do nich odnieść, a poza tym nie jest organem właściwym do badania tego rodzaju oskarżeń. Mając powyższe na względzie, Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji. Pismem z dnia 25 czerwca 2012r. J. Ł. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania – art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3. Zdaniem skarżącego zostały naruszone zasady: praworządności, prawdy obiektywnej (materialnej), równouprawnienia stron występujących w procesie, ustności oraz jawności i domniemania niewinności. Naruszono również terminy i dobra osobiste i wspólne. Skarżący stwierdził, iż umowa dożywocia ma charakter ściśle osobisty i służy zapewnieniu bieżących środków do życia. Jego zdaniem, organom nie wolno przeszkadzać w kontaktach między członkami rodziny. Dodał również, iż osoba sprawująca pieczę nad gospodarstwem domowym ma obowiązek zaniechać pewnych czynności wobec osób uprawnionych do korzystania z budynku mieszkalnego i części składowych działki 659. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi jako bezpodstawnej. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Kolegium stwierdziło, iż są one ogólnikowe i nie mają związku z zaskarżoną decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje, że uwzględniając skargę na decyzję, sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryteria sadowej kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw dla uznania zasadności zarzutów skargi. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie odmówiono skarżącemu udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego na przejazd z miejsca jego zamieszkania do K. w celu uczestnictwa jako strona w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do art. 2 ust. 1 cyt. ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby, możliwości. Pomoc ta ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób o nie się ubiegających, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy należy uwzględnić w przypadku, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Ponadto, w myśl art. 7 omawianej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Pomoc ta może przybrać postać świadczenia pieniężnego i niepieniężnego (art. 36 ustawy o pomocy społecznej). Jednym z wymienionych w art. 36 świadczeń niepieniężnych jest bilet kredytowany, o który wnosił skarżący. Ponieważ jednak MOPS nie dysponuje takimi biletami z uwagi na brak umowy Gminy z PKP i PKS, wniosek J. Ł. był rozpoznawany na zasadach ogólnych, jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, może być przyznany zasiłek celowy, przeznaczony w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z przytoczonych powyżej regulacji prawnych dotyczących zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że w każdej sprawie zachodzi konieczność zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, czyli: nieprzekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 i art. 48 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy, co pozwoliło należycie ocenić zasadność wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Organ pierwszej instancji przeprowadził ze skarżącym wywiad środowiskowy, zbadał sytuację materialną rodziny uwzględniając złożone przez skarżącego oświadczenia (zał. nr 3 akt adm. z dnia 15 marca 2012r.). Ustalono, że J. Ł. prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Utrzymują się z renty matki J. Ł. w wysokości 821,35 zł. Z przytoczonego powyżej art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny, umożliwiające przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej, wynosi 702,00 zł. Ustalony zatem w toku postępowania dochód skarżącego J. Ł. przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Należy zatem ocenić że w tym zakresie w zaskarżonej decyzji prawidłowo uznano, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego J. Ł. nie przysługuje świadczenie z pomocy społecznej. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma zatem charakter uznaniowy. Tym samym nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek kryteriów przewidzianych w ustawie, nie oznaczałoby istnienia po jego stronie roszczenia o przyznanie świadczenia w określonej przez niego wysokości. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej (wyrok WSA w Warszawie 13. 04. 2006 r. I SA/Wa 440/05 opubl. LEX nr 209727). Uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Oceniając z tego punktu widzenia prawidłowość zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji należy uznać, że nie narusza ona granic przysługującego organowi uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego, została wydana po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, szczegółowym rozważeniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i została należycie uzasadniona. Organ wyczerpująco omówił przyczyny, z powodu których nie został uwzględniony wniosek J. Ł. o przyznanie mu zasiłku celowego. Powołano się nie tylko na fakt przekroczenia kryterium dochodowego, ale również oceniono wniosek z punktu widzenia celów pomocy społecznej uznając, że środki pomocowe przeznaczane są na zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, a takiego charakteru nie ma pokrycie kosztów nieobowiązkowego wyjazdu J. Ł. do sądu w K., które prowadziłoby do pomniejszenia środków pozostających w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej, ze szkodą dla innych osób oczekujących na pomoc. W niniejszej sprawie zatem organ nie kwestionował trudnej sytuacji materialnej skarżącego, niemniej jednak zadecydował o odmowie udzielenia wnioskowanej pomocy, szczegółowo argumentując swoje stanowisko. Podsumowując, w niniejszej sprawie organy orzekające, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a., podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 K.p.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, a Sąd nie stwierdził takiego uchybienia prawa, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. W związku z tym skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.