III SA/Kr 1021/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Z.L. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 7 lipca 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego -uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji- Funkcjonariusz służby więziennej por. Z.L. złożył w dniu 1 marca 2001 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup u developera mieszkania w K. składającego się z 3 izb o powierzchni użytkowej 55,7 m-, w którym zamieszkałby z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci. Dyrektor Aresztu Śledczego w K. Decyzją Nr [...] z dnia [...] 2005r. postanowił odmówić wnioskodawcy pomocy finansowej z przeznaczeniem na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Na uzasadnienie decyzji podano, że na dzień złożenia wniosku funkcjonariusz zajmował mieszkanie na podstawie umowy najmu, co wynika z wyroku Sądu z dnia [...] 1993r. stwierdzającego, że żona wnioskodawcy E.L. wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. S. w K. o powierzchni użytkowej [...] m-. Zdaniem organu l instancji uprawnienie wynikające z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej nie może być interpretowane w oderwaniu od treści art. 91 ust. 1 pkt 1 i 3 tej ustawy, a "w myśl tych przepisów funkcjonariuszowi nie przydziela się lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, jeżeli między innymi on lub jego małżonek, w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej zajmuje lokal na podstawie umowy najmu." Od decyzji tej odwołał się kpt. Z.L. (Z-ca KDP), który podniósł, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...]1993r. w stosunek najmu mieszkania przy ul. S. w K. weszła jego żona wespół z H.M. - teściową, która nie pozostawała na jego utrzymaniu, posiadała własne źródło utrzymania i prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe. Odwołujący się zarzucił, że zajmowany lokal znajdował się w prywatnej, bardzo zaniedbanej kamienicy (odłączono dopływ gazu z uwagi na zniszczone przewody kominowo-wentylacyjne, że właściciel groził drastycznym podniesieniem czynszu i eksmisją, a nadto, że lokal ten, w którym panowała wilgoć i grzyb, składał się z dwóch pokoi (z przynależnościami), z których jeden zajmowała H.M., a drugi on z żoną i dziećmi. Decyzją Nr [...] z dnia 7 lipca 2005r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Z.L. od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w K. z dnia [...] 2005r. odmawiającej udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie decyzji podano, że z dokumentów wynika, iż żona funkcjonariusza E.L. wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] 1993r., wstąpiła wraz z matką H.M. w stosunek najmu lokalu przy ul. S. w K. w miejsce zmarłej najemczyni S.L. Podniesiono, że lokal ten o powierzchni użytkowej 70,25m- i mieszkalnej 54m- "zajmowany był przez pięć osób, w tym wnioskodawcę uprawnionego do czterech norm powierzchni mieszkalnej (28 - 40m-) oraz osobę", której - według art. 86 ustawy o Służbie Więziennej - przy ustalaniu przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej, nie uwzględnia się jako członka rodziny. Zdaniem organu II instancji - "bezspornym jest, ze funkcjonariusz wraz z żoną i dziećmi zajmował lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu, nadto o powierzchni mieszkalnej większej niż mu przysługująca na podstawie art. 85 wyżej cytowanej ustawy." Z decyzją tą nie zgodził się Z.L., który w skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W szczególności skarżący zarzucił, że zajmowane przez niego wraz z najbliższą rodziną mieszkanie zajmowane było przez dwóch najemców. Obligowało to organy administracyjne - zdaniem skarżącego - do ustalenia stanu posiadania, czyli ustalenia zakresu korzystania przez każdego z najemców z tego mieszkania, albowiem drugi najemca H.M. nie mogła być uwzględniana jako członek rodziny funkcjonariusza przy ustaleniu przysługującej skarżącemu powierzchni mieszkalnej, zgodnie z treścią art. 86 ustawy o Służbie Więziennej. Skarga podnosi, że w łatach 1993 - 2001 lokal przy ul. S. w K. zajmowany był przez dwie rodziny, przy czym H.M. zajmowała pokój większy o powierzchni 24m-, a on z żoną E.L. i dwójką dzieci pokój mniejszy o powierzchni 18m-, co powoduje uznanie, że na jednego członka jego rodziny przypadała norma poniżej mu przysługujących. Na okoliczność tę skarżący przedstawił zaświadczenie administratora nieruchomości z dnia 24.06.2005r. i kserokopię pisma administracji domu z dnia 15.09.1984r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i podkreślił, że nie jest dopuszczalne dokonanie podziału według faktycznego zajmowania posiadanego lokalu (korzystania), gdyż - zdaniem tego organu - "każdemu ze współposiadaczy przysługuje prawo do lokalu jako takiego w całości z ograniczeniami wynikającymi z takiego samego prawa drugiego współposiadacza. Tym samym twierdzenie jakoby skarżący nie posiadał lokalu o powierzchni zgodnej z przysługującymi mu normami jest nietrafne." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p. p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest uzasadniona. Podstawę prawną przyznania funkcjonariuszowi służby więziennej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowi Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r., Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.). W szczególności: "Art. 85. 1. Funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. 2. Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszowi uwzględnia się jego stan rodzinny, stopień służbowy lub zajmowane stanowisko oraz normy dodatkowe przysługujące osobom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych, jednak nie więcej niż z dwóch tytułów. Jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej wynosi od 7 m- do 10 m-." "Art. 86. Członkami rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkalnej lokalu mieszkalnego, są: 1) małżonek; 2) dzieci (własne, małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) wspólnie zamieszkujące z funkcjonariuszem i pozostające na jego utrzymaniu do osiągnięcia pełnoletności, a jeżeli kształcą się w szkole, to do ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia, chyba że ze względu na inwalidztwo l lub II grupy(14) są niezdolne do wykonywania pracy; 3) rodzice funkcjonariusza lub jego małżonka wspólnie zamieszkujący z funkcjonariuszem i pozostający na jego utrzymaniu, nieposiadający własnych źródeł utrzymania albo ze względu na inwalidztwo l lub II grupy(15) wymagający opieki." "Art. 90. 1. Funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość, szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, o której mowa w ust.1, uwzględniając przypadki, w których pomoc ta jest przyznawana lub podlega zwrotowi, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy." W oparciu o delegację ustawową z art. 90 ust. 2 powołanej wyżej ustawy zostało wydane Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1235), które stanowi: "§ 2. 1. Pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał." Z tego względu słusznie organy administracyjne powoływały się w swych decyzjach na przepis art. 91 ust. 1 cyt. wyżej ustawy (chociaż przyjmowały jego błędną interpretację): Art. 91. 1. Lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1) zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom; 2) który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej; 3) którego małżonek spełnia warunki określone w pkt 1 lub 2; 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej." Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - organy administracyjne nie wzięły pod uwagę przytoczonego wyżej treści art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który wymienia wszystkie przypadki odmowy przydzielenia funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a tym samym wszystkie przypadki odmowy przyznania funkcjonariuszowi w służbie stałej prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W szczególności ustawodawca przewidział odmowę przyznania funkcjonariuszowi takiego prawa do pomocy finansowej, gdy tenże funkcjonariusz zajmuje w miejscowości pełnienia służby lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Na tejże podstawie organy administracyjne odmówiły Z.L. prawa do pomocy finansowej nie zauważając, że wymieniona wyżej przesłanka nie zaszła. Ustawodawca wykluczając prawo do pomocy finansowej nie przewidział przypadku, gdy do tego samego lokalu mają "prawo najmu" dwie rodziny, gdyż, co jest bezspornym i wynika z treści zalegającego w aktach wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] 1993r., sygn. akt [...] ustalającego wejście w stosunek najmu lokalu przy ul. S. w K. zarówno żony skarżącego E.L. jak i H.M. - osoby nie będącej członkiem rodziny funkcjonariusza w rozumieniu art. 86 ustawy o Służbie Więziennej. W tej konkretnej sytuacji nie sposób ustalić, że Z.L. zajmując z żoną i dziećmi, a także z nie będącą członkiem rodziny w rozumieniu art. 86 ustawy H.M. - lokal przy ulicy S. w K. zajmował lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Skoro warunkiem niezbędnym do odmowy przyznania pomocy finansowej funkcjonariuszowi jest stwierdzenie, że zajmował on na podstawie umowy najmu lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, a taka negatywna przesłanka nie została w niniejszej sprawie wykazana, to oznacza - zdaniem Sądu - że ustawodawca nie pozbawił skarżącego prawa do pomocy finansowej określonej art. 90 ustawy o Służbie Więziennej. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę jako w pełni uzasadnioną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji i na mocy powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. - orzekł jak w wyroku.