III SA/Kr 1021/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) SO del. Janusz Bociąga Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2012r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego skargę oddala wyroku WSA w Krakowie z dnia 26 lutego 2013r. Decyzją z dnia [...] 2012r. Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy odmówił przyznania J. Ł. zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego rodziny. Organ I instancji wyjaśnił, iż J. Ł. jest kawalerem i osobą długotrwale bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Mieszka z matką w domu rodzinnym, gdzie mają ustanowioną dożywotnią, nieodpłatną służebność mieszkania. Organ I instancji wskazał, iż J. Ł. od 1997r. jest klientem Ośrodka Pomocy Społecznej i od wielu lat regularnie składa wnioski o pomoc, nie wykazując przy tym jednak, zdaniem organu, aktywnej postawy wychodzenia z trudnej sytuacji życiowej, poszukiwania stałej pracy oraz chęci współpracy z pracownikiem socjalnym. Zdaniem organu I instancji, J. Ł. wraz z matką stanowią dwuosobową rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, gdyż wspólnie mieszkają w budynku nr [...] w G i wspólnie gospodarują, w sensie wspólnego czerpania korzyści z tego gospodarstwa. Organ I instancji ustalił, że jedynym źródłem dochodu rodziny J. Ł. jest renta matki, która wynosi 821,35zł. Zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi 410,68 zł. Natomiast kryterium dochodowe ustalone dla dwuosobowej rodziny wynosi 702,00 zł. Organ I instancji wyjaśnił, iż przesłankami przyznania zasiłku okresowego jest szczególna sytuacja życiowa, w jakiej znajduje się wnioskodawca oraz spełnienie ustawowego kryterium dochodowego. Udzielenie pomocy pieniężnej uzależnione jest również od możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ I instancji stwierdził, iż środki finansowe pozostające w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej są wysoce ograniczone i w pierwszej kolejności, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, są przeznaczane na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych jego klientów będących w trudnej sytuacji. Zdaniem organu I instancji, Ośrodek Pomocy Społecznej przy udzielaniu pomocy powinien mieć zatem na uwadze zarówno potrzeby innych osób korzystających z pomocy, jak też dokonywać realistycznej oceny możliwości samodzielnego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ I instancji podniósł, iż w związku z tym, że dochód rodziny J. Ł. przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a jednocześnie postawa wnioskodawcy nie wskazuje na to, aby podejmował on jakiekolwiek działania zmierzające do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, zachodzą podstawy do odmowy przyznania mu pomocy w formie zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J. Ł. stwierdził, iż została on wydana z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 77, 80, 107 § 3. Zdaniem odwołującego się, naruszenie prawa materialnego polega na błędnym przyjęciu przez organ, że nie prowadzi on gospodarstwa domowego z rodziną. J. Ł. podniósł, iż jego brat – jako właściciel sprawujący pieczę nad gospodarstwem domowym – ma obowiązek zaniechania pewnych czynności wobec osób uprawnionych do korzystania z budynku mieszkalnego i części składowych działki ewidencyjnej [...]. Odwołujący się stwierdził, iż nie odnosi się do majątku brata, a jedynie do działki, na której jest prowadzone gospodarstwo domowe z innymi członkami rodziny. Odwołujący się wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z matką i sześcioosobową rodziną jego brata. J. Ł. nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż na jego dochód składa się renta matki, gdyż nie ma on do niej dostępu. Decyzją z dnia 30 maja 2012r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 ust. 1, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 3 i art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2012r. Nr [...]. Kolegium stwierdziło, iż J. Ł. zamieszkuje i gospodaruje wspólnie ze swoją matką, a więc w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, stanowią oni dwuosobową rodzinę. Rodzina ta utrzymuje się z renty w wysokości 821,35 zł, którą otrzymuje matka J. Ł. Natomiast kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny, wyliczone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy, odpowiada kwocie 702,00 zł. Odnosząc się z kolei do kwestii prowadzenia przez J. Ł. gospodarstwa domowego wspólnie z matką i rodziną brata, organ II instancji stwierdził, iż odwołujący się błędnie utożsamia prowadzenie gospodarstwa domowego z pojęciem gospodarstwa jako składnika majątku, ponieważ prowadzenie gospodarstwa domowego polega na wspólnym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu, a nie na tym, kto jest właścicielem gospodarstwa rozumianego jako majątek. Tak więc zdaniem Kolegium, przekonanie J. Ł., że prowadzi on gospodarstwo domowe z matką i rodziną brata, jest całkowicie bezpodstawne, gdyż gospodarstwo domowe prowadzi tylko z matką, ponieważ wspólnie z nią zamieszkuje i gospodaruje w budynku nr [...] w G. Natomiast sześcioosobowa rodzina brata mieszka w oddzielnym budynku nr [...] w G i tam prowadzi własne gospodarstwo domowe. Zdaniem organu II instancji, J. Ł. nie jest też osobą samotnie gospodarującą, gdyż jak wyżej wskazano, zamieszkuje on i gospodaruje wspólnie z matką w budynku nr [...] w G. Kolegium uznało zatem, iż skoro dochód rodziny J. Ł. przekracza ustawowe kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny, to ze względu na treść art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, nie przysługuje mu prawo do zasiłku okresowego. Mając powyższe na względzie Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji. Pismem z dnia 25 czerwca 2012r. J. Ł. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania – art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3. Zdaniem skarżącego zostały naruszone zasady: praworządności, prawdy obiektywnej (materialnej), równouprawnienia stron występujących w procesie ustności oraz jawności i domniemania niewinności. Naruszono również terminy i dobra osobiste i wspólne. Skarżący stwierdził, iż umowa dożywocia ma charakter ściśle osobisty i służy zapewnieniu bieżących środków do życia. Jego zdaniem, organom nie wolno przeszkadzać w kontaktach między członkami rodziny. Dodał również, iż osoba sprawująca pieczę nad gospodarstwem domowym ma obowiązek zaniechać pewnych czynności wobec osób uprawnionych do korzystania z budynku mieszkalnego i części składowych działki [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi jako bezpodstawnej. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Kolegium stwierdziło, iż są one zbyt ogólnikowe bądź nie mają związku z zaskarżoną decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje, że uwzględniając skargę na decyzję, sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryteria sądowej kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw dla uznania zasadności zarzutów skargi. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie odmówiono skarżącemu udzielenia pomocy w postaci zasiłku okresowego. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do art. 2 ust. 1 cyt. ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby, możliwości. Pomoc ta ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób o nie się ubiegających, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy należy uwzględnić w przypadku, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Ponadto, w myśl art. 7 omawianej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Pomoc ta może przybrać postać świadczenia pieniężnego i niepieniężnego (art. 36 ustawy o pomocy społecznej). Jednym z wymienionych w art. 36 pkt 1b świadczeń pieniężnych jest zasiłek okresowy, o który wnosił skarżący. Zgodnie z art. 38 ust. 1 zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 6 pkt 10 rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny". Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z przytoczonych powyżej regulacji prawnych dotyczących zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności zaś zasiłku okresowego wynika, że jest ono przyznawane jedynie w przypadku spełnienia przewidzianych w ustawie kryteriów, o których mowa w art. 7 ustawy, czyli: nieprzekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 36 ustawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy, co pozwoliło należycie ocenić zasadność wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. Organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, czy też wspólnie z rodziną brata (wywiad środowiskowy z dnia 15 marca 2012r., zał. nr 3 akt adm. oraz poświadczenia zameldowania, zał. nr 16 i notatka służbowa z rozmowy z B. Ł., zał nr 15). Na podstawie przeprowadzonych dowodów prawidłowo ustalono, że J. Ł. prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Utrzymują się z renty matki J. Ł. w wysokości 821,35 zł. Z przytoczonego powyżej art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny, umożliwiające przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej, wynosi 702,00 zł. Ustalony zatem w toku postępowania dochód skarżącego J. Ł. przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Należy więc ocenić, że w tym zakresie w zaskarżonej decyzji prawidłowo uznano, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego J. Ł. nie przysługuje świadczenie z pomocy społecznej. Odnosząc się z kolei do kwestii prowadzenia przez J. Ł. gospodarstwa domowego wspólnie z matką i rodziną brata, organy prawidłowo uznały, iż odwołujący się błędnie utożsamia prowadzenie gospodarstwa domowego z pojęciem gospodarstwa jako składnika majątku, ponieważ prowadzenie gospodarstwa domowego polega na wspólnym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu, a nie na tym, kto jest właścicielem gospodarstwa rozumianego jako majątek. Tak więc nieuzasadnione jest przekonanie J. Ł., że prowadzi on gospodarstwo domowe z matką i rodziną brata. Sześcioosobowa rodzina brata mieszka w oddzielnym budynku nr [...] w G i tam prowadzi własne gospodarstwo domowe, natomiast J. Ł. zamieszkuje i gospodaruje wspólnie z matką w budynku nr [...] w G i nie jest osobą samotnie gospodarującą, gdyż zamieszkuje i wspólnie gospodaruje z matką. Prawidłowo zatem uznano, iż skoro dochód rodziny J. Ł. przekracza ustawowe kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny, to ze względu na treść art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, nie przysługuje mu prawo do zasiłku okresowego. W niniejszej sprawie organy nie kwestionowały trudnej sytuacji materialnej skarżącego, niemniej jednak zadecydowały o odmowie udzielenia wnioskowanej pomocy z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, co wnikliwie zbadano i wyczerpująco uzasadniono. Podsumowując, w niniejszej sprawie organy orzekające, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a., podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 K.p.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, a Sąd nie stwierdził takiego uchybienia prawa, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. W związku z tym skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.