III SA/Kr 1022/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: oddalić wniosek Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał, że jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 66 m 2 i działki rolnej o powierzchni 10 arów. Zadeklarował też brak zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych i dochodów. Uzasadnienie swoich starań ograniczył do wzmianki, że jest osobą bezrobotną, bez dochodów. Zarządzeniem z dnia 7.10.2015 r. wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżący podał, że w sytuacji gdy nie przebywa w K przez dłuższy czas podaje adres do korespondencji. Poprzestając na oświadczeniu, że dom w K przy ul. S nie należy do niego, nie wyjaśnił do kogo należy ten dom. Oświadczył, że miesięczne opłaty za mieszkanie, którego jest współwłaścicielem wynoszą ok. 235,07 zł a za media ok. 140 zł. Na potwierdzenie przedstawił kopię zawiadomienia ze spółdzielni o wysokości opłat za mieszkanie, kopię rachunków za prąd i kopie rachunku za gaz. Oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Wskazując zaś na przyczynę takiego stanu rzeczy podał, że opiekuje się chorymi rodzicami. Skarżący podniósł też, że żona nie osiąga dochodów w Polsce i nie posiada w Polsce żadnego majątku przewyższającego wartość 5 tyś. zł. Pytany o rachunki bankowe należące do skarżącego i małżonki poprzestał na odpowiedzi, że nie posiada z żoną żadnego wspólnego rachunku. Oświadczył, że on sam ma jeden rachunek w Alior Banku. Wbrew prośbie o przedstawienie wyciągów obrazujących historię operacji dokonywanych na takim rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy skarżący okazał ogólny wydruk obrazujący saldo w 3 ostatnich miesiącach. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego uznając, że nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania swojego i rodziny. Od postanowienia skarżący wniósł skutecznie sprzeciw, w którym podał min., że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. W dalszej kolejności odpowiadając na wezwanie Sądu o uzupełnienie danych dotyczących swojej sytuacji materialnej, skarżący wskazał, że pomoc otrzymywana od rodziców to pomoc w naturze i pieniężna na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania i należności za media. Podał też, że nie pobiera żadnych świadczeń rodzinnych, nie korzysta z pomocy społecznej i jest osobą nieubezpieczoną. Pytane o miesięczne koszty utrzymania podał, że są to opłaty za mieszkania i media w kwocie ok 500 zł, za co płacą rodzince, a pozostałe są zaspokajane przez rodziców skarżącego w naturze. Skarżący mimo wezwania nie podał nr księgi wieczystej nieruchomości gruntowej, której jest współwłaścicielem albowiem – jak stwierdził – nie miał w tym zakresie umocowania od pozostałych współwłaścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2 012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej zwanej "P.p.s.a." - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, a więc przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał wystarczająco wiarygodnie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że na obecnym etapie wynoszą one 200 zł. Skarżący mimo stosownego wezwania nie wskazał (poza należnościami za mieszkanie i media), jakie są jego miesięczne koszty utrzymania. Nie jest wiarygodne z ocenie Sądu stwierdzenie skarżącego, że całość jego potrzeb (poza należnościami za mieszkanie i media) zaspokajają jego rodzice w naturze, tym bardziej, że skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami. Skarżący ujawnia, że jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej, nie mniej jednak nie podaje numeru prowadzonej dla niej księgi wieczystej, zasłaniając się brakiem upoważnienia ze strony pozostałych współwłaścicieli. Sąd podkreśla w tym miejscu, że skarżący chcąc uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych zobowiązany jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brak udostępnienia powyższych danych uniemożliwia Sądowi sprawdzenie rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, a tym samym zasadności jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Na podstawie zebranych w sprawie materiałów, Sąd nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Okoliczności te w ocenie Sądu mają istotne znaczenie zarówno dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy jak i wiarygodności złożonych przez skarżącego oświadczeń. Biorąc powyższe pod uwagę należało przyjąć, że skarżący nie wykazał zasadności wniosku, wobec czego Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.