III SA/Kr 103/06

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzony na skutek zgłoszonego żądania. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi 151 metrowy podpiwniczony dom w którym powierzchnia mieszkalna zajmuje 55 metry a także garaż i nieruchomość rolną o areale 0,0890 ha. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wyjaśnił, że w połowie dom ten należy do żony. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 489,44 zł renty. Podniósł, że korzysta z pomocy rodziny. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie ma środków na pokrycie żadnych kosztów w kwocie 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem gdyż jest na rencie, nie pracuje zawodowo, nie może podjąć pracy i jest po wypadku. Ma na utrzymaniu dwoje dzieci a żona nie pracuje zawodowo. Do wniosku dołączył ostatni odcinek renty. Z wcześniej przedłożonych do akt kopii dokumentów wynika, że w okresie od 30 kwietnia 2008 do 25 maja 2008 skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim z uwagi na stwierdzoną w tym okresie niezdolność do pracy (dowód: kopia zaświadczenia lekarskiego wcześniej zaś w styczniu bieżącego roku był w szpitalu z uwagi na doznanie złamania górnej gałęzi kości łonowej prawej w związku z przygnieceniem go przez furgonetkę (dowód: kopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że skoro rubryce 5 formularza PPF skarżący podał, iż "nie posiada środków finansowych na pokrycie żadnych kosztów w kwocie 100,00 zł za odpis wyroku i uzasadnienie" tym samym skonkretyzował zakres swego wniosku. Z tego względu choć w rubryce 4 widnieje zakreślenie "zwolnienie od kosztów sądowych" (k. 99) i tak należy przyjąć, że rzeczywista treść wniosku ogranicza się do żądania przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczony odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na skutek zgłoszonego żądania. Odnosząc się do tak rozumianego wniosku należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 § 1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie, którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa), lecz owa "dokładność" stopniowana jest przekonaniem sądu. Zgodnie bowiem z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względni wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, czy stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów a przy tym oświadczenie to nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie jeśli tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony lub jej sytuacji rodzinnej to tym samym nie ma obowiązku prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat (art. 246 § pkt. 1 ppsa) albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) (por. także orz. SN z 9 marca 1936 r., C III 869/35, Zb.Urz. 1936, poz. 465 także orz. SN z 3 listopada 1936 r., C II 1435/36, PPiA 1937, nr 2, s. 185) to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie prawa pomocy bez prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia, bo jak to wyjaśnił swego czasu Sąd Najwyższy dochodzenie takie sąd ma obowiązek zarządzić w wypadku, gdy ma wątpliwości, czy starający się o prawo ubogich pomimo przedstawionego zaświadczenia jest ubogim (orz. SN z 25 stycznia 1937 r., C II 2301/36, PPiA 37/2/104). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa a dla wykazania wysokości osiąganych dochodów przedłożył odcinek renty z ostatniego miesiąca, wcześniej zaś kopie zaświadczeń lekarskich i karty informacyjnej leczenia szpitalnego. Wyjaśnienia skarżącego obrazują, iż sytuacja rodziny jest tego rodzaju, że choć nie należy ona do ubogich w potocznym tego słowa znaczeniu to jednak jej sytuacja nie jest najłatwiejsza. Dochody gospodarstwa domowego są bowiem niższe od przeciętnych zarobków w gospodarce. Nadto muszą starczyć na opędzenie potrzeb czterech osób. Do tego dochodzą jeszcze aktualne problemy związane z leczeniem skarżącego po wypadku jakiemu uległ. Okoliczność, że rodzina posiada majątek nieruchomy w postaci domu i nieruchomości nie może być w realiach tego przypadku rozstrzygająca. Sprzedaż tego majątku w celu zdobycia środków na pokrycie opłaty kancelaryjnej stanowiłoby w istocie pozbawienie skarżącego koniecznego utrzymania (por. orzeczen. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Możliwość jego obciążenia może być zaś iluzoryczna z uwagi na wątpliwości co do aktualnej zdolności kredytowej skarżącego. Z tych względów należało skarżącemu pomóc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z akt sprawy wynika zarazem, że pomocy tej nie nadużywa albowiem gdy mógł to ponosił koszty związane ze sprawą (vide. k.16) Z tych względów orzeczono jak sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 § 3 ppsa.