III SA/Kr 1034/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Wiesław Kisiel Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008r. na rozprawie sprawy ze skargi R. W. na orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] nr [...] w części orzekającej o braku związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia ze służbą wojskową postanawia skargę odrzucić. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Nr [...] z dnia [...], którym R. W. uznany został za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczony do II grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia przy stwierdzeniu, że rozpoznane schorzenie w postaci zaburzeń afektywnych dwubiegunowych powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej nie pozostaje w związku z czynną służbą wojskową. W podstawie prawnej orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej powołano m.in. przepisy § § 31 ust. 1 i 32 ust. 1 i 2, rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.05.2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybie postępowania Wojskowych Komisji Lekarskich w tych sprawach ( Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm. ) wydane na podstawie ustawy z dnia 11.09.2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), a także Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybie postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151 poz. 1595 z późn. zm.) oraz z dnia 2 grudnia 1994 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, emerytów i rencistów wojskowych ( Dz. U. Nr 131 poz. 665 z późn. zm.) Uzasadniając swoje orzeczenie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wskazała, że w następstwie skierowania dowódcy jednostki wojskowej do ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, Terenowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] uznała R. W. za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kat. N i zaliczyła go do II grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. Komisja stwierdziła w orzeczeniu, że rozpoznane schorzenie w postaci zaburzeń afektywnych dwubiegunowych powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej, uznając iż schorzenie to jak i inne rozpoznane schorzenie w postaci skrzywienia przegrody nosa nieupośledzającej drożności nosa - nie pozostają w związku z czynną służbą wojskową. Za pozostającą w związku z czynną służbą wojskową, uznała Terenowa Komisja Lekarska pourazowy okresowy zespół bólowy stopy lewej po przebytym dnia 11.03.2005 r. stłuczeniu. Orzeczeniem tym R. W. uznany został za częściowo niezdolnego do pracy, a termin badania kontrolnego wyznaczono na czerwiec 2010r. W odwołaniu od tej decyzji R. W. wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy i uznanie związku z czynną służbą wojskową rozpoznanego schorzenia w postaci zaburzeń afektywnych dwubiegunowych i zaliczenie do II grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową oraz uznanie, że jest trwale częściowo niezdolny do pracy. Nadto wnosił o ustalenie, że zostaje zaliczony do II grupy inwalidztwa w związku ze służbą wskutek choroby, z tytułu której przysługuje świadczenie odszkodowawcze. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wskazała, że w postępowaniu odwoławczym przeprowadzono badania psychologiczne oraz dokonano konsultacji z Kierownikiem Klinicznego Oddziału Psychiatrycznego, który potwierdził dokonane przez TWKL rozpoznanie w postaci zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz wskazał na endogenny charakter schorzenia, na którego powstanie i rozwój nie mają wpływu warunki zewnętrzne. Mogą one natomiast być czynnikiem wyzwalającym pojawienie się objawów schorzenia, które przebiega okresami nasileń. Organ odwoławczy opisał także, historię choroby obejmującej okres leczenia od 1996 r. Na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył R. W. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczeń obu instancji w całości względnie ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów art. 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3, 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa oraz § 25 ust. 1 i 2 powołanego wyżej Rozporządzenia MON z 10 maja 2004 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że liczne wskazane uchybienia proceduralne uniemożliwiają kontrolę poprawności decyzji, co do przyjęcia, że rozpoznane orzeczeniem schorzenia w postaci - powodującego niezdolność do służby wojskowej - zaburzenia afektywnego dwubiegunowego oraz schorzenia współistniejącego w postaci skrzywienia przegrody nosa nieupośledzającej drożności nosa, nie pozostają w związku z czynną służbą wojskową. Podkreślono, także sprzeczność przyjętego rozstrzygnięciem decyzji braku związku rozpoznanego schorzenia z jej uzasadnieniem. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie. Zaskarżona decyzja zapadła pod rządem ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 z późn.zm.). Przepis art. 5 tej ustawy, określa przypadki, w których żołnierza zawodowego kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej i stanowi, że wydane orzeczenie jest decyzją. Przedmiotem orzeczeń wojskowych komisji lekarskich wydanych na podstawie przepisów tej ustawy jest zdolność fizyczna i psychiczna do pełnienia wojskowej służby wojskowej, wyrażona w dwóch kategoriach: Z - zdolności do zawodowej służby lub w kategorii N - oznaczającej trwałą lub czasową niezdolność do służby wojskowej. Wydanie na podstawie art. 5 ust. 8 i 9 tej ustawy Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422) w § 21 ust. 1 przewiduje, że orzekając o zdolności lub niezdolności do zawodowej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza zawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka również o: 1) związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową 2) zaliczeniu lub niezaliczeniu żołnierza zawodowego do jednej z grup inwalidów oraz o związku lub braku związku inwalidztwa z zawodową służbą wojskową - kierując się kryteriami zdrowotnymi w wykazie chorób i schorzeń ustalonych na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin tj. (Dz.U. z 2004 r. Nr 8 poz. 66 z późn.zm). Wykaz taki zawiera Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. Nr 65, poz. 567). Powyższe przepisy służą zatem i regulują przede wszystkim przesłanki ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Kwestię zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w szczególności tryb i organy właściwe do orzekania w tym zakresie, kategorie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz przesłanki orzekania o kategoriach zdolności do zawodowej służby wojskowej, regulują tylko przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) i wydane na jej podstawie akty wykonawcze. W tym zakresie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 2005.03.09 OSK 1203/04), że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zaliczenia danej osoby do kategorii zdolności do służby wojskowej i w przedmiocie samej zdolności do tej służby są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu lub zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i podlegają kontroli sądowo administracyjnej, przez możliwość ich zaskarżenia do sądu administracyjnego. Podstawę natomiast do orzekania o związku choroby (inwalidztwa) żołnierza zawodowego z zawodową służbą wojskową dla celów zaopatrzenia stanowią przepisy wspomnianej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 z późn.zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze a w szczególności Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 grudnia 1994 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, emerytów i rencistów wojskowych (Dz.U. z 1994 r. Nr 131, poz. 665 z późn.zm.) Obecnie rozporządzenie to zastąpione jest Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75). Stosownie do przepisów art. 21 ust. 1 i 2 oraz 31 ust. 1 i 4 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy, o inwalidztwie żołnierzy (dla celów zaopatrzenia) i jego związku ze służbą wojskową orzekają również wojskowe komisje lekarskie doręczając orzeczenie zainteresowanemu oraz właściwemu organowi emerytalnemu, jednakże ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego i ustalenia wysokości świadczeń, dokonuje w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Od decyzji takiej przysługuje zainteresowanemu (art. 31 ust. 4) odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Regulacja taka oznacza, że stosownie do przepisów art. 1, 2 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego, sprawa której przedmiotem jest ustalenie prawa do zaopatrzenia emerytalnego np. w postaci wojskowej renty inwalidzkiej, ma charakter sprawy cywilnej i podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd powszechny. Z tych względów zawarty w powołanej ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 zm.), przepis art. 8 ust. 1, w myśl którego od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego i z zastrzeżeniem ust. 2, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), należy wykładać w ten sposób, iż skarga do sądu administracyjnego, przysługuje w sprawach określonych tylko w tej ustawie, a więc w sprawach związanych ze zdolnością do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczenia do określonej kategorii tej zdolności. Natomiast kwestie stwierdzenia u żołnierza zawodowego choroby lub ułomności, ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową, a także zaliczenia lub nie zaliczenia do jednej z grup inwalidów oraz związku lub braku związku inwalidztwa z zawodową służbą wojskową, mimo orzekania o nich także w decyzji w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej, nie należą do spraw wyłącznie określonych w tej ustawie. Przede wszystkim bowiem wydane w powyższym postępowaniu orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, stanowią tylko element materiału dowodowego w postępowaniu o ustalenie świadczeń w trybie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Podobnie ma się sprawa w odniesieniu do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, których przedmiotem jest ustalenie schorzenia danej osoby i ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych. Zgodnie z przepisem art. 20 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 83, poz. 760 z późn.zm.), o uszczerbku na zdrowiu żołnierza wskutek wypadku lub choroby orzekają wojskowe komisje lekarskie, a o uznaniu w odniesieniu do inwalidy - za całkowicie niezdolnego do pracy - lekarz orzecznik ZUS. Natomiast stosownie do art. 22 ust. 1 prawo do świadczenia odszkodowawczego i jego wysokość ustala w drodze decyzji szef właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego, przy czym zgodnie z ust. 4 tego artykułu, od decyzji takiej przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i terminach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Z tych względów Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27.10.1999 r. II ZP 9/99 (ONSP 2000/5/167), wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 2000.11.06 OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 2005.03.09 OSK 1203/04. Na tle powyższego stanu prawnego należy skonstatować, iż mimo wyartykułowania w skardze, iż przedmiotem zaskarżenia jest w całości decyzja Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, w istocie przedmiotem skargi są te decyzje w części orzekającej o barku związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia powodującego niezdolność do zawodowej służby wojskowej w postaci zaburzenia afektywnego dwubiegunowego z czynną służbą wojskową, oraz przyjęcie braku związku przyczynowego inwalidztwa II grupy ze służbą wojskową. Przedmiotem skargi jest także zawarte w orzeczeniu - decyzji - stwierdzenie o częściowej - czasowej - niezdolności do pracy, jako przesłance zaliczenia do II grupy inwalidztwa, a także zarzut nieobjęcia decyzją rozstrzygnięć dotyczących ustalenia, że rozpoznane schorzenie należy - zdaniem skarżącego - do chorób, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. W myśl przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany jednak zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga skupia się na zarzutach natury proceduralnej adresując je względem decyzji organów I i II instancji. Jednakże z uzasadnienia skargi, oraz z treści odwołania skarżącego wynika w sposób - zdaniem Sądu jednoznaczny - iż nie kwestionuje on trafności decyzji co do rozpoznanych schorzeń, a zwłaszcza zaburzenia afektywnego dwubiegunowego, nie kwestionuje decyzji w zakresie uznania go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej w związku z rozpoznanym schorzeniem i zaliczeniem do kategorii N, a nawet zaliczenia do II grupy inwalidztwa. W istocie zatem skarga nie dotyczy decyzji w tej części w jakiej przedmiotem rozstrzygnięcia jest zaliczenie skarżącego do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej i orzeczenie o niezdolności do tej służby. A zatem skarga nie dotyczy decyzji w tej części w jakiej, dopuszczalna jest droga postępowania sądowo administracyjnego. Z tych względów podniesiony w odpowiedzi na skargę zarzut strony przeciwnej niedopuszczalności skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej w części orzekającej o braku związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia powodującego niezdolność do służby, z czynną służbą wojskową, okazał się uzasadniony. Z tych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.