III SA/Kr 1034/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wskazał na brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek uwidocznił, że nie ma nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 444 zł zasiłku stałego z GOPS. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie stać go ani na koszty sądowe ani na pełnomocnika z wyboru. Wyjaśnił, że jedynym źródłem jego dochodu jest zasiłek, który ledwie wystarczy na bieżące utrzymanie. Skarżący nie pracuje, ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Z uwagi na liczne, wymienione przez siebie schorzenia pozostaje w leczeniu. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżący legitymuje się orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (k. 23), w lipcu 2008 przeszedł specjalistyczny zabieg (k. 24), z uwagi na stan zdrowia pozostaje pod kontrolą lekarza specjalisty (k. 26), posiada zadłużenie (k. 9, 36) jest obarczony tytułami egzekucyjnymi (k. 52a; 53a). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym niniejszą sprawę opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 29.08.11 r. ) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co zgodnie z art. 241 ppsa oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Uwzględniając te okoliczności przyjąć należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. Skarżący korzysta bowiem w ramach art. 239 pkt. 1 lit. a) ppsa z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co – jeszcze raz wymaga podkreślenia - w myśl art. 241 ppsa oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych czyli wpisów i opłat kancelaryjnych (art. 212 §1 ppsa) jak i ponoszenia wydatków (vide: art. 213 ppsa). Sytuacja taka siłą rzeczy wymusza konieczność umorzenia postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych i z tych względów orzeczono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny sytuacji bytowej skarżącego a co za tym idzie i jego aktualnych możliwości płatniczych. Skarżący jest osobą biedną w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, utrzymującą się ze znikomych świadczeń wypłacanych ze środków pomocy społecznej, obarczoną długami, z problemami zdrowotnymi. Mając więc na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów lub radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało udzielić mu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z wnioskiem ustanowić radcę prawnego opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.