III SA/Kr 1034/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego A. R. – W. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2011r. znak: [...] - zobowiązał K. D. do zwrotu kwoty 4.061,96 zł jako należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.10.2009 r. do 31.07.2010 r. przyznanych na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] 2009 r. dla osoby uprawnionej D. D. - na podstawie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. K. D. odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie o braku obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za okres wskazany w zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 8 lipca 2011r. sygn. akt: [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania- na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego . W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja została odebrana w dniu 7 czerwca 2011 r. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. "odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (...)", o czym K. D. został pouczony w decyzji. Zatem termin do złożenia odwołania od zaskarżonej decyzji upłynął 21 czerwca 2011 r., podczas gdy, odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 22 czerwca 2011 r., czyli po upływie ustawowego terminu. W związku z powyższym uchybieniem nie podlegają kontroli zarzuty związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy przez organ l instancji. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, iż odwołanie nie zostało złożone w prawem przepisanym terminie, a zatem, należało orzec jak w na wstępie. Na powyższe postanowienie K. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił, iż Kolegium błędnie ustaliło datę obioru decyzji organu l instancji. Odwołanie złożył listem poleconym w placówce pocztowej w dniu 22 czerwca 2011 r., który był ostatnim dniem w którym mógł złożyć odwołanie. Kolegium błędnie twierdzi, iż termin ten upłynął w dniu 21 czerwca 2011 r. Błąd wynika z przyjęcia, iż decyzja odebrana została przez skarżącego w dniu 7 czerwca 2011 r. Decyzję odebrał w dniu 8 czerwca 2011 r. i nie wie dlaczego organ przyjął datę 7 czerwca 2011 r. Organ I instancji decyzję wysłał do skarżącego lisem poleconym, który skarżący odebrał w dniu 8 czerwca 2011 r. Potwierdzeniem tego jest adnotacja Placówki Urzędu Pocztowego, którą uzyskał. W załączeniu przedłożył kserokopię koperty z listu nadanego przez organ I instancji, którym wysłana została do skarżącego decyzja wraz ze znajdującą się na niej adnotacją Urzędu Pocztowego. Błędne jest twierdzenie organu, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ 14 dniowy termin należało liczyć od dnia 8 czerwca 2011r. i upływał w dniu 22 czerwca 2011 r. W tym też dniu wniósł odwołanie. Tym samym termin został przez skarżącego zachowany. Ustanowiony w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik z urzędu skarżącego, w uzupełnieniu skargi, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 46 § 1 k.p.a., przez oparcie się wyłącznie na dacie przybitej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru obok podpisu osoby odbierającej decyzję organu I instancji, pomimo okoliczności wskakujących na to, że rzeczywista data odbioru tej decyzji mogła być późniejsza, które to naruszenia miało wpływ na wynik sprawy, 2. art. 7, 77 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodnego, a przez to zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do daty odebrania decyzji organu I instancji oraz co do terminowości wniesienia odwołania od tej decyzji, które to naruszenia miało wpływ na wynik sprawy, 3. art. 80 k.p.a. przez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego co do daty odebrania decyzji organu I instancji oraz co do terminowości wniesienia odwołania od tej decyzji, które to naruszenia miało wpływ na wynik sprawy, 4. art. 134 k.p.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie pomimo braku podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, 5. art. 107 w zw. z art. 126 k.p.a. przez pominięcie w uzasadnieniu postanowienia wskazania dowodów, na których organ oparł się wydając zaskarżone postanowienie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Podniósł, że odwołanie zostało wniesione w dniu 22 czerwca 2011 r., co w sprawie jest bezsporne. W zaskarżonym postanowieniu Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że "jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja została odebrana w dniu 7 czerwca 2011 roku (...), termin do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji upłynął 21 czerwca 2011 roku (...)". Ze stanowiskiem tym nie zgadza się strona skarżąca. Organ II instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu, w oparciu o jakie dowody oparł się ustalając terminowość wniesienia odwołania, co stanowiło naruszenie art. 107 § 2 w zw. z art. 126 § 1 k.p.a. Ogólnikowe odwołanie do "akt sprawy" niewątpliwie nie czyni zadość wymaganiom tego przepisu. Przesyłka została odebrana w dniu 8 czerwca 2011r. Dowodzi tego załączona do skargi kserokopia koperty, w której została wysłana decyzja organu I instancji, z pisemną adnotacją i pieczątką placówki pocztowej w A potwierdzająca, że przesyłka o numerze R (oo) [...] została odebrana 8 czerwca 2011r. Dodatkowo przedłożył kserokopię urzędowego zaświadczenia wydanego przez Oddział Rejonowy Poczty Polskiej S.A. z dnia 10.11.2011r., z którego wynika, że datą odebrania przesyłki o wskazanym powyżej numerze jest 8 czerwca 2011r. Oznacza to, że organ II instancji błędnie ustalił stan faktyczny i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy uchybienie takie nie miało miejsca. W aktach znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki adresowanej do strony skarżącej o numerze R [...] w sprawie o sygnaturze tożsamej z sygnaturą decyzji organu I instancji ([...]). Data nadania przesyłki i sygnatura sprawy pozwalają stwierdzić, że przesyłka ta zawierała decyzję organu I instancji. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdują się dwie daty, jedna, znajdująca się obok podpisu osoby odbierającej przesyłkę, została przybita datownikiem i wskakuje dzień 7 czerwca 2011r. druga, nabita okrągła pieczęcią pod spodem, wskazuje datę 8 czerwca 2011r. Okoliczność, że na potwierdzeniu odbioru znajdują się dwie różne daty, może budzić wątpliwości co do rzeczywistej daty doręczenia przesyłki chociażby z tego powodu, że na wszystkich zwrotnych potwierdzeniach odbioru znajdujących się w aktach sprawy data przy podpisie osoby odbierającej pismo i data potwierdzenia dostarczenia przesyłki przez listonosza jest tożsama. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie w każdej sytuacji data wskazana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesądza o dacie doręczenia. Nie dotyczy to, bowiem sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że rzeczywista data doręczenia jest lub może być inna. Jest tak m.in. dlatego, że pokwitowanie odbioru przesyłki stwarza jedynie domniemanie doręczenia, które może być jednak obalone przeciwdowodem. Dokument doręczenia nie jest wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych. W razie wątpliwości, czy okoliczności zawarte w dowodzie doręczenia odpowiadają rzeczywistości, konieczne jest podjecie z urzędu właściwych czynności sprawdzających i przeprowadzenia wszelkich potrzebnych dowodów. Dodatkowym dokumentem, który wskazuje na datę odbioru przesyłki jest np. osobna lista przesyłek doręczonych w danym dniu, podpisywana przez odbiorcę przesyłki. Lista ta z reguły stanowi wydruk z komputera i zawiera datę dzienną. W świetle przedstawionych okoliczności oraz powołanych dodatkowych dokumentów, najprawdopodobniej data 7 czerwca 2011r. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru została przybita przez listonosza pomyłkowo, powinna być to data 8 czerwca 2011 r. Organ II instancji, bez szczegółowego badania stanu faktycznego przyjął jednak, że datą odbioru decyzji organu I instancji jest data 7 czerwca 2011r. pomimo, że przyjęcie takiej daty wiązało się z negatywnymi skutkami dla strony skarżącej - wniesione przez nią odwołanie nie zostało rozpoznane a strona skarżąca została obciążona negatywnymi konsekwencjami pomyłki, jaka prawdopodobnie miała miejsce w sprawie. W sprawie podjęcie przez organ działań z urzędu nakierowanych na wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w zakresie terminowości wniesienia odwołania było szczególnie istotne i uzasadnione, gdyż do czasu otrzymania zaskarżonego postanowienia, strona skarżąca nie miała możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających zachowanie terminu, gdyż nie wiedziała nawet, że taki problem zaistniał. Zaniechanie organu w powyższym zakresie stanowi naruszenie art. 7, 77 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Ponieważ zwrotne potwierdzenie odbioru nie ma charakteru dokumentu urzędowego, podlega ocenie przez organ jak każdy inny dowód, według zasad wskazanych w art. 80 k.p.a. na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W sytuacji, gdy materiał ten nie jest kompletny, brak podstaw do uznania, że ocena organu w sprawie była prawidłowa w świetle art. 80 k.p.a. W konsekwencji organ nie był uprawniony do oparcia się wyłącznie na jednej z dat wskazanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (art. 43 § 1 k.p.a.) i przyjęcia jako daty odbioru decyzji organu I instancji dnia 7 czerwca 2011r. w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynikało, że przyjęta data może nie być rzeczywistą datą odbioru przesyłki. Powyższa argumentacja a także załączone dokumenty (kserokopia koperty oraz kserokopia zaświadczenia urzędu pocztowego) wskazują, że wydanie przez organ II instancji postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. było bezpodstawne. Strona skarżąca nie miała możliwość odniesienia się do uchybienia terminu wcześniej niż w skardze, gdyż do czasu otrzymania zaskarżonego postanowienia nie miała wiedzy o błędnych ustaleniach organu II instancji. W przypadku braku uchybienia terminu, brak było podstaw do składania przez stronę skarżącą wniosku o przywrócenie terminu a jedyną formą kontroli prawidłowości zaskarżonego postanowienia było wniesienie skargi do Sądu. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Ponadto wskazało, że jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja została odebrana w dniu 7 czerwca 2011 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem przez osobę odbierającą a także z taką samą datą przez doręczającego. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. termin do złożenia odwołania od zaskarżonej decyzji upłynął 21 czerwca 2011 r., podczas gdy odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 22 czerwca 2011r., czyli po upływie ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub postanowienia może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawą faktyczną do wydania na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest okoliczność, że strona postępowania wniosła odwołanie po upływie określonego w art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia obliczanego od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ, aby stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, obowiązany jest z zachowaniem zasad określonych w art. 7, 77, 80 art. 107 w zw. z art. 126 k.p.a. ustalić datę doręczenia stronie aktu administracyjnego, od którego wnoszony jest ten środek oraz datę jego wniesienia. W sprawie organ wskazał, że decyzja organu I instancji została odebrana w dniu 7 czerwca 2011 r. przy czym już na wstępie należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wyjaśnił na podstawie jakich dowodów uznał tę okoliczność za udowodnioną. Dopiero w odpowiedzi na skargę wskazał, że decyzja została odebrana w dniu 7 czerwca 2011 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem przez osobę odbierającą a także z taką samą datą przez doręczającego, co stanowiło naruszenie art. 107 § 2 w zw. z art. 126 § 1 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie postanowienia powinno wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł. Ogólnikowe odwołanie do "akt sprawy" niewątpliwie nie czyni zadość wymaganiom tego przepisu. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 k.p.a.). Przepis ten określa zasadę oficjalności doręczeń. Zgodnie z treścią art. 46 § 1 k.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Doręczenia, o których mowa w art. 46 k.p.a., oparte są na domniemaniu, że pismo organu administracji publicznej dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo w terminie odnotowanym na odpowiednich dokumentach urzędowych przez adresata i doręczającego. Organ nie ma obowiązku badania w każdym wypadku z urzędu, czy poświadczona urzędowo relacja organu doręczającego względem odbiorcy przesyłki odpowiada rzeczywistości. Jednakże jak już wskazano powyżej organ, aby stwierdzić w trybie art. 134 k.p.a. uchybienie terminu do wniesienia odwołania, obowiązany jest z zachowaniem zasad określonych w art. 7, 77, 80 art. 107 w zw. z art. 126 k.p.a. ustalić datę doręczenia stronie aktu administracyjnego, od którego wnoszony jest ten środek oraz datę jego wniesienia. Powinien to uczynić z urzędu jeżeli istnieją wątpliwości co do rzeczywistej daty doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji. Trafnie skarżący zarzucił naruszenie wskazanych przepisów. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki adresowanej do strony skarżącej o numerze R [...] w sprawie o sygnaturze tożsamej z sygnaturą decyzji organu I instancji ([...]). Data nadania przesyłki i sygnatura sprawy pozwalają stwierdzić, że przesyłka ta zawierała decyzję organu I instancji. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdują się dwie daty, jedna, znajdująca się obok podpisu osoby odbierającej przesyłkę, została opatrzona datownikiem i wskakuje dzień 7 czerwca 2011r. druga, okrągła pieczęć, wskazuje datę 8 czerwca 2011r. Okoliczność, że na potwierdzeniu odbioru znajdują się dwie różne daty, może budzić wątpliwości co do rzeczywistej daty doręczenia przesyłki. Wątpliwości co do rzeczywistej daty doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji wskazujące, że przesyłka została odebrana w dniu 8 czerwca 2011r. wynikają z załączonej do skargi kserokopii koperty, w której została wysłana decyzja organu I instancji, z pisemną adnotacją i pieczątką placówki pocztowej w A potwierdzająca, że przesyłka o numerze R (oo) [...] została odebrana 8 czerwca 2011r. Dodatkowo wątpliwości te wynikają z przedłożonej przed Sądem kserokopii urzędowego zaświadczenia wydanego przez Oddział Rejonowy Poczty Polskiej S.A. z dnia 10.11.2011r., z którego wynika, że datą odebrania przesyłki o wskazanym powyżej numerze jest 8 czerwca 2011r. O dacie doręczenia nie przesądza wyłącznie data umieszczona na dowodzie doręczenia. Data ta istotnie ma znaczenie wówczas, gdy w sprawie nie istnieją dowody wskazujące na inną datę doręczenia decyzji. Zatem w sprawie istnieją dowody wskazujące na możliwość doręczenia decyzji organu I instancji w innej dacie aniżeli data znajdująca się obok podpisu osoby odbierającej przesyłkę. Organ II instancji, bez szczegółowego badania stanu faktycznego, przyjął jednak, że datą odbioru decyzji organu I instancji jest data 7 czerwca 2011r. Zaniechanie organu w powyższym zakresie stanowi naruszenie art. 7, 77 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższa argumentacja a także załączone do skargi i przedłożone przez skarżącego dokumenty (kserokopia koperty oraz kserokopia zaświadczenia urzędu pocztowego) wskazują, że wydanie przez organ II instancji postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. naruszało także ten przepis. Organ prowadząc ponownie postępowanie winien wyjaśnić datę doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organ uwzględni oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w ramach prawa pomocy, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a., określając ich wysokość na podstawie §15 pkt 1 i §14 ust. 2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.). Na marginesie należy zauważyć, że art. 54 § 1 p.p.s.a, regulując tryb wnoszenia skarg do sądu administracyjnego, nie bez powodu nakazuje dokonanie tego za pośrednictwem organu. Zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a, organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Ustawa nakłada, zatem na organ związane z tym obowiązki. Odpowiedź na skargę jest pismem procesowym organu jako strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym, które nie ma powielać czy uzupełniać treści zaskarżonego aktu, ale ma przedstawić stanowisko strony wobec zawartych w skardze zarzutów i wniosków. W sprawie organ II instancji nie tylko zaniedbał sprawdzenia daty odbioru przesyłki zawierającej decyzję I instancji, pomimo widniejących na potwierdzeniu odbioru dwóch różnych dat, ale całkowicie zignorował podniesione w skardze stanowisko co do przyjętej daty odbioru, udokumentowane dodatkowo adnotacją właściwego Urzędu Pocztowego. W odpowiedzi na skargę nie odniesiono się w żaden sposób do przedstawionej przez skarżącego argumentacji.