III SA/Kr 1035/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dowódcy [...] Korpusu Zmechanizowanego z dnia 15 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby woskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dowódcy [...] Korpusu Zmechanizowanego na rzecz skarżącego P. D. kwotę 257,00 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dowódca [...] Batalionu Dowodzenia [...] Korpusu Zmechanizowanego Wojsk [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] 2012r, wydanym na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010r. nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. nr 45, poz. 265), odmówił zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem pełniącym służbę kontraktową starszym szeregowym P. D. W uzasadnieniu rozkazu podano, że starszy szeregowy P. D. aktualnie pełni zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu zawartego na okres od 19 listopada 2010r. do 18 maja 2012r. W dniu 6 lutego 2012r. szeregowy wystąpił z wnioskiem do Dowódcy [...] batalionu dowodzenia o wyrażenie zgody na zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie służby kontraktowej. Jednakże Dowódca [...] batalionu dowodzenia, biorąc pod uwagę ocenę niedostateczną z ostatniego egzaminu z wychowania fizycznego i ocenę dostateczną z opinii służbowej z 2012r, nie rozpatrzył pozytywnie wniosku wniesionego przez żołnierza i nie wyraził zgody na zawarcie kolejnego kontraktu z P. D. Dowódca wyjaśnił, że z powołanych w podstawie prawnej rozkazu przepisów jednoznacznie wynika, że zawarcie kolejnego kontraktu lub powołanie do służby stałej z żołnierzem służby kontraktowej nie jest obligatoryjne, lecz fakultatywne, zaś w przypadku negatywnej decyzji organ nie ma obowiązku zawarcia z wnioskodawcą kolejnego kontraktu. Odwołanie od powyższego rozkazu wniósł P. D., zarzucając mu zarówno uchybienia formalne oraz to, że nie został uwzględniony dotychczasowy przebieg służby wojskowej P. D., jego opinia za dotychczasowy czasokres pełnienia służby oraz jego osiągnięcia w dotychczasowej służbie wojskowej. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że st. szer. zaw. P. D. nie był karany sądownie ani dyscyplinarnie, natomiast był wielokrotnie (18 razy) wyróżniany różnego rodzaju nagrodami (pochwały, nagrody pieniężne, urlopy nagrodowe). Ponadto w czasie swojej służby wojskowej w okresie od 30 sierpnia 2005r. do 18 lipca 2006 r. pełnił służbę poza granicami kraju w Misji [...] Bośnia - Hercegowina, ocenioną przez ówczesnego jego bezpośredniego przełożonego (kpt. M.) na ocenę "dobry". Również opinia służbowa za okres od 24 sierpnia 2009r. do 1 lipca 2010r. wystawiona przez ówczesnego bezpośredniego przełożonego zawiera ocenę "bardzo dobry", a opinia służbowa z dnia 23 stycznia 2012r. wystawiona przez dowódcę plutonu ppor. M. K. (opinia sporządzona na nieformalnym druku, nie uchylona ani w żaden inny sposób nie zakwestionowana, nie zmieniona przez wyższego przełożonego - Dowódcę [...] Batalionu Dowodzenia), ocenia st. szer. zaw. P. D. na ocenę "dobry". Odwołujący się zarzucił, że opinia służbowa wystawiona przez tego samego bezpośredniego przełożonego (ppor. M. K.) w dniu 25 stycznia 2012r., a więc w dwa dni po poprzedniej opinii służbowej, ocenia odwołującego się na ogólną ocenę "dostateczny". Ponadto w odwołaniu zarzucono, że z niewyjaśnionych przyczyn nie dopuszczono odwołującego się do ponownego sprawdzianu z WF, jak również nie wzięto pod uwagę jego wyników z WF z przeprowadzonego sprawdzianu z dnia 21 lipca 2010r., który miał miejsce na specjalistycznym kursie w O, a także zignorowano fakt, że odwołujący się dotknięty jest dyskopatią kręgu L5-S1 z minimalną tendencją do niestabilności na tym poziomie kręgosłupa. Odwołujący się zarzucił także, że uzasadnienie zaskarżonego rozkazu nie spełnia wymogów z art. 107 §3 kpa. Dowódca [...] Korpusu Zmechanizowanego decyzją nr [...] z dnia 15 maja 2012r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Zdaniem organu odwoławczego przywołana w uzasadnieniu odwołania opinia służbowa wystawiona przez dowódcę plutonu ppor. M. K. z dnia 23 stycznia 2012r. z oceną dobrą nie ma charakteru dokumentu zgodnego z trybem opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych szczegółowo uregulowanym w art. 26 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2008r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych. Natomiast od opinii służbowej za okres od 30 listopada 2010r. do 24 stycznia 2012r. doręczonej odwołującemu się w dniu 6 lutego 2012r. z oceną ogólną dostateczną nie zostało wniesione odwołanie i zgodnie z treścią art. 26 ust. 18 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jest ona ostateczna. Organ odwoławczy podkreślił, że opinia służbowa wystawiona przez dowódcę plutonu ppor. M. K. z dnia 23 stycznia 2012r. podlegała wyłącznie odrębnemu postępowaniu w sprawie szkody w mieniu wojskowym, prowadzonemu na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 listopada 2001 r. w sprawie odpowiedzialności majątkowej żołnierzy za wyrządzone przez nich szkody (Dz. U. nr 138, poz. 1557). Podkreślono też, że zawarcie kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej ma charakter fakultatywny, czynność ta ma charakter władczy, przy której uwzględnia się potrzeby Sił Zbrojnych i nie podlega ona kontroli w trybie administracyjno - prawnym. Skargę na powyższą decyzję wniósł P. D., który zarzucił, że została ona oparta na wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym, zaś jej uzasadnienie nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 kpa. W skardze podniesiono zarzuty zawarte w odwołaniu od rozkazu personalnego. W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Korpusu Zmechanizowanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Wniesienie przez P. D. skargi na decyzję Dowódcy [...] Korpusu Zmechanizowanego nr [...] z dnia 15 maja 2012r skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 15 stawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), dalej ustawa, żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu lub powołanie do służby stałej. Stosownie natomiast do przepisu § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz.U. Nr 45, poz. 265), dalej rozporządzenie, w przypadku wniesienia przez żołnierza zawodowego wniosku o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie służby kontraktowej lub o zawarcie kontraktu na pełnienie służby stałej, dowódca jednostki wojskowej opiniuje go i przesyła organowi właściwemu do wyznaczenia na stanowisko służbowe lub organowi właściwemu do powołania do służby stałej, jeżeli sam nie jest tym organem. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniesionego przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, właściwy organ zawiera z tym żołnierzem kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej lub wydaje rozkaz personalny o powołaniu żołnierza do służby stałej. Odmowa zawarcia kolejnego kontraktu lub powołania żołnierza do służby stałej następuje w formie rozkazu personalnego. Przepis § 15 rozporządzenia w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia nie ustanawia żadnych szczegółowych przesłanek, którymi powinien kierować się dowódca jednostki wojskowej przy rozstrzyganiu, czy udzielać zgody na zawarcie kontraktu, czy też jej odmówić. Zatem wydawany w tym przedmiocie rozkaz personalny ma charakter uznaniowy. Art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, że przez decyzję należy również rozumieć rozkaz personalny. Rozkaz zatem wydawany w przedmiocie wyrażanie zgody na zawarcie kontraktu jest decyzją administracyjna uznaniową, co w żadnej mierze nie oznacza, że decyzja taka może zostać podjętą w sposób dowolny. Decyzje wydane według uznania administracyjnego podlegają kontroli pod względem ich zgodności z prawem, bowiem zbadania wymaga, czy przy ich wydawaniu nie przekroczono granic uznania administracyjnego, jak również, czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy Niezrozumiałym jest więc stwierdzenie zawarte w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że odmowa zawarcia kolejnego kontraktu żołnierzem pełniącym służbę kontraktową "nie podlega kontroli w trybie administracyjno - prawnym". Art. 8 ust. 1 ustawy wyraźnie przewiduje tryb odwoławczy od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie i stanowi, że żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego Nie ulega więc wątpliwości, że do zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dowódcy [...] Korpusu Zmechanizowanego mają zastosowanie wszystkie wymogi ustanowione przepisami kodeksu postępowania administracyjnego jakie musi spełniać decyzja administracyjna, a więc także te przewidziane przepisem art. 107 kpa. Zgodnie z § 3 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji, a w takim charakterze działał Dowódca [...] Korpusu Zmechanizowanego wydający zaskarżoną decyzję, jest bowiem staranne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). Podsumowując zatem, prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dowódcy [...] Korpusu Zmechanizowanego nie zawiera prawidłowego uzasadnienia. Już w odwołaniu skarżący powoływał się na przebieg swojej dotychczasowej służby, uzyskiwane pozytywne opinie przełożonych, udzielane nagrody, a także brak kar dyscyplinarnych. Zakwestionował również tryb, w którym stwierdzono, że skarżący nie zaliczył egzaminu z wychowania fizycznego. Rozpatrując odwołanie, organ II instancji był zobowiązany do ustosunkowania się do podniesionych zarzutów, a następnie do przedstawienia w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia swojego stanowiska wobec tych zarzutów. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 kpa, ponieważ organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie przedstawił w jasny sposób dokonanych ustaleń faktycznych, a do zarzutów odwołania ustosunkował się zupełnie pobieżnie. W rezultacie treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala ocenić, czy negatywna ocena służby skarżącego była uzasadniona i czy mogła stanowić podstawę do odmowy zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oprócz przedstawienia przebiegu postępowania i wskazania, ze opinia ppor. M. K. "nie ma charakteru dokumentu zgodnego trybem opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych uregulowanym w ustawie i podlegała ona "wyłącznie odrębnemu postępowaniu", nie wskazuje, jakimi przesłankami kierował się organ utrzymując w mocy rozkaz personalny odmawiający zawarcia kolejnego kontraktu ze skarżącym. Z treści uzasadnienia nie wynika, aby Dowódca [...] Korpusu Zmechanizowanego przeprowadził ponownie - do czego był zobowiązany jako organ drugiej instancji -postępowanie, na skutek złożonego przez skarżącego odwołania. Tym samym organ ten naruszył wyrażoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania. Nie może być także zdaniem sądu wystarczającym argumentem przeciw przyjęciu opinii ppor. M. K. okoliczność podana przez organ. Oznaczałoby to bowiem, że żołnierz może być opiniowany w zupełnie odmienny sposób, w zależności od celu sporządzania opinii, co w rezultacie może powodować pozbawioną podstaw niepewność co do przydatności zawodowej. Takie działanie nie może zasługiwać na aprobatę i dlatego sprzeczności występujące w opiniach o skarżącym wymagały szczegółowego wyjaśnienia, czego organ nie uczynił. Powyższe naruszenia art. 107 § 3 kpa, jak i art. 15 kpa, nie tylko uniemożliwiło skarżącemu zapoznanie się z motywami, jakimi kierował się organ odwoławczy przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia, ale też spowodowało brak możliwości przeprowadzenia przez sąd pełnej kontroli prawidłowości wnioskowania, które doprowadziło organ odwoławczy do wydania zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy będzie zatem zobowiązany do przeanalizowania całości materiału dowodowego tj. zastosowania się do przepisów art. 7, 77 i 80 kpa, oraz szczegółowego rozpatrzenia zarzutów odwołania, a następnie do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego całość materiału dowodowego i takiego sformułowania uzasadnienia swojego orzeczenia -stosownie do treści art. 107 § 3 kpa, by na jego podstawie strona mogła zapoznać się z dokonanymi przez organ ustaleniami faktycznymi i oceną wartości poszczególnych dowodów, treścią mających zastosowanie przepisów prawa oraz przeprowadzonym przez organ wnioskowaniem, które doprowadziło do jego wydania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i art. 20 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 257 zł, na którą złożyły się koszty zastępstwa procesowego, oraz koszty opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.