III SA/Kr 1037/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim synem . Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest współwłaścicielką gruntu o pow. 47 arów i 9 letniego samochodu osobowego Ford Fusion. Na miesięczne dochody gospodarstwa domowego składa się 500 zł z funduszu alimentacyjnego, 80 zł zasiłku rodzinnego, 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego, 36,50 zł zasiłku okresowego. Do tego dochodzą świadczenia w postaci posiłków w szkole oraz zasiłki celowe. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest osobą bezrobotną, samotnie wychowującą 11 letniego syna z orzeczeniem o niepełnosprawności (astma od 3 roku życia). Powiada, że dziecko wymaga dużej troski, ma indywidulany tok nauki. Skarżąca podniosła, że także i ona sama z uwagi na stan zdrowia stara się o orzeczenie o niepełnoprawności. Wskazuje, że na leki przeznacza miesięcznie 160 zł, na czynsz za mieszkanie 297,40 zł, na opłaty za gaz 95,68 zł ,za prąd 121,18 zł i kwartalnie ok. 160 zł za wodę. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku w tym zakresie jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny jego aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Te nie rysują się specjalnie. Skarżąca nie ma własnego majątku ani dochodów. Z zasad doświadczenie życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie ma do dyspozycji to dwuosobowe gospodarstwo domowe wystarczają na opędzenie bieżących potrzeb i nie ma możliwość czynienia tu jakiś oszczędności. Okoliczność, że jest współwłaścicielką wykazanego gruntu o pow. 47 arów (o wartości poniżej 3 tyś. euro) i 9 letniego samochodu osobowego Ford Fusion nie zmienia tego punktu widzenia. Mając to wszystko na uwadze i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można więc stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika, bo choć obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i syna opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru, to należało udzielić jej takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.