III SA/Kr 1040/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat B. W. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 lipca 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2020 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania R. B. (dalej: jako skarżący) świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup urządzeń gospodarstwa domowego tj. pralka, lodówka, kuchenka gazowo- elektryczna. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 1 kwietnia 2020 r. skarżący złożył do MOPS wniosek o udzielenie pomocy m.in. w postaci zasiłku celowego na zakup urządzeń gospodarstwa domowego tj. pralka, lodówka, kuchenka gazowo - elektryczna. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] 2020 r. odmówił skarżącemu udzielenia wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, a uzyskiwany przez niego dochód nie przekracza ustalonego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 701 zł. Legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności z możliwością podjęcia pracy na otwartym ryku pracy. Przyznano, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji bytowej i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych, niemniej jednak podkreślono, że w latach 2016-2017 r. pomimo ograniczeń zdrowotnych pracował i uzyskiwał dochód, z którego nie wygospodarował środków na zakup niezbędnego sprzętu AGD. Organ podkreślił, iż w miesiącach: lutym i marcu 2020 r. skarżący otrzymał pomoc w wysokości odpowiednio 643 zł oraz 806 zł, a ze względu na dużą liczbę potrzebujących i ograniczone środki jakimi dysponuje MOPS nie jest możliwe finansowanie wszelkich potrzeb zgłaszanych przez osoby potrzebujące, a jedynie te elementarne. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem twierdząc, że organ I instancji niewłaściwie ustalił stan faktyczny sprawy, a sprawa nie została załatwiona zgodnie z jego interesem. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia powołując się na treść art. 2 ust. 1, art. 3, art. 8, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) oraz podzielając ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji stwierdzono, że przyznanie wnioskowanej pomocy nie zmierzałoby do zaspokojenia niezbędnych potrzeb wnioskodawcy. Do takich zdaniem organu nie należy nowy sprzęt AGD. Podkreślono, że skarżący korzysta ze stałego wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, a organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zakwestionował zapadłe rozstrzygnięcie twierdząc, że nie jest pewien czy rozstrzygnięcie dotyczy jego osoby albowiem w treści uzasadnienia decyzji jest mowa o R. B., gdy tym czasem on ma na imię R. Skarżący podnosił też argumenty odnośnie odmowy przyznania mu świadczeń za czerwiec 2020 r. Dodał, że z własnych środków jest w stanie ponieść część kosztów zakupu pralki, ale nie jest w stanie zakupić kuchenki gazowej podczas gdy stan techniczny tej którą posiada jest bardzo zły. Skarżący zarzucił, że organy nie ustaliły w prawidłowy sposób jego niezbędnych potrzeb. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. Istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy organy obu instancji słusznie uznały, że w przypadku skarżącego brak było podstaw do przyznania mu zasiłku celowego na zakup urządzeń gospodarstwa domowego tj. pralka, lodówka, kuchenka gazowo- elektryczna. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.). Zasady ogólne wskazanej ustawy - wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 - stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z poglądami doktryny potrzeba niezbędna to taka, bez której nie mogłoby być zachowane minimum standardów bytowania człowieka. Pod tym pojęciem należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie (por. Iwona Sieprowska, Pomoc społeczna .Komentarz, wyd. V, publ. WKP 2020) . Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 ustawy o pomocy społecznej. Wśród nich znajduje się zasiłek stały, zasiłek okresowy i zasiłek celowy. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i ust. 2 wymienionej wyżej ustawy o pomocy społecznej stanowią, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł. W realiach kontrolowanej sprawy organy prawidłowo ustaliły sytuację życiową skarżącego oraz fakt spełnienia ustawowych przesłanek do uzyskania zasiłku celowego. Nie kwestionowano trudnego położenia skarżącego, a także zgłaszanych przez niego potrzeb w zakresie sprzętu AGD. Nie mniej jednak słusznie wskazano, że potrzeb tych nie można uznać za niezbędne zwłaszcza w kontekście tego, że skarżący uzyskuje stałe wsparcie z pomocy społecznej. Wyjaśnić należy, że zasiłki celowe przyznawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje też spełnienia każdego żądania obywatela. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie dopatrzył się aby zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w sposób dowolny. Podkreślić również należy, że organy pomocowe mają za zadanie wspierać osoby potrzebujące w przezwyciężaniu trudności życiowych, a nie wyręczać je. Tymczasem ustalono, że skarżący uprzednio podejmował się pracy zarobkowej, a mimo to nie wygospodarował środków na zabezpieczenie podstawowych sprzętów AGD. Odnośnie zarzutu skargi, dotyczącego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej błędnego imienia skarżącego: R. B. podczas gdy skarżący nazywa się R. B. Sąd stwierdza, że jest to oczywista omyłka pisarska organu, która podlega wyeliminowaniu w trybie sprostowania. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności faktyczne, które wzięte były pod uwagę przy wydaniu rozstrzygnięcia jednoznacznie wskazują, że decyzja dotyczy osoby skarżącego. Co istotne w treści samego rozstrzygnięcia wymieniono prawidłowo R. B. i jemu też doręczono zaskarżony akt. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Nie naruszyły też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte w ramach uznania administracyjnego nie nosi znamion dowolności i zostało poprzedzone właściwą oceną materiału dowodowego dokonaną zgodnie z zasadami logi i doświadczenia życiowego. A zatem Sąd - nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji - na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.