III SA/Kr 1041/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata W. G. Kancelaria Adwokacka [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Burmistrz działając na podstawie: - art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000r. ze zm.); - art. 106 ust. 1 i art. 8 ust. 1, art. 38 ust. 1-5, w związku z art. 3 ust. 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 ze zm.) zwaną dalej ustawą; - § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055) - decyzją z dnia [...] 2011 r. znak: [...] przyznał skarżącemu S. G. zasiłek okresowy w wysokości 239,00 zł na okres od 1 maja 2011r. do dnia 31 maja 2011 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Stosownie do art. 38 ust. 3 pkt 1 tej ustawy , kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej , a dochodami tej osoby. W wyniku przeprowadzonego przez pracownika socjalnego rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz na podstawie zebranych dokumentów organ stwierdził, że skarżący spełnia warunki ustawy o pomocy społecznej do przyznania wnioskowanego zasiłku; miesięczny dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego określonego na podstawie art. 8 ust. 1 oraz występują okoliczności wymienione w art. 7 ustawy, tj. bezrobocie i ubóstwo spowodowane brakiem dochodu . Organ stwierdził , że wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia wynika z możliwości, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej z uwzględnieniem obowiązujących w tym zakresie przepisów. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, że wysokość przyznanego zasiłku nie gwarantuje mu godnego życia, a wręcz naraża na utratę zdrowia i narusza zasady współżycia społecznego oraz Konstytucję RP. Ponadto skarżący podniósł, iż jest zadłużony na kwotę 500 zł. Wskazując na powyższe okoliczności skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie : - art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego; - art. 8 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej; - art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.); - § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925 ) - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego , decyzją z dnia 1 lipca 2011 r. sygn. akt [...] , utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej , prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Stosownie do art. 38 tejże ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności za względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Ustalona w ten sposób kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie ustalono , że skarżący zamieszkuje samotnie i nie osiąga żadnego dochodu , jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku , a zatem skarżący kwalifikuje się do korzystania z pomocy społecznej. Organ podkreślił, że ustawodawca w przepisach określających zasady przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej nie określa minimalnego okresu , na jaki powinna być przyznana pomoc w postaci zasiłku okresowego pozostawiając decyzję w tej kwestii organowi pomocy społecznej. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ustawa określa natomiast minimalną wysokość świadczenia w postaci zasiłku okresowego, która zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby samotnie gospodarującej nie może być niższa aniżeli 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (477 - 0 x 50% = 238,50 zł). W ocenie organu odwoławczego, organ l instancji nie uchybił przepisom prawa określającym minimalną wysokość zasiłku okresowego. Ponadto Kolegium podkreśliło, że zgodnie z dyspozycją art. 139 k.p.a., organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej, a uchylenie tejże decyzji spowodowałoby naruszenie treści powyższego artykułu. Na powyższą decyzje wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił ,iż rozstrzygnięcie to narusza zasady współżycia społecznego. Skarżący podniósł, iż po zapłaceniu czynszu pozostaje mu 4.90 zł na dzień. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz.1270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżący spełnia kryteria ustawowe uprawniające go do otrzymania zasiłku okresowego. Ustalono , że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący nie osiągnął żadnego dochodu, a ponadto jest osobą bezrobotną i jak wynika z akt sprawy , nie posiada żądnego majątku . Stan faktyczny ustalony przez organy nie jest kwestionowany i uzasadnia przyznanie wnioskowanego świadczenia . Kwestią sporną natomiast jest wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia tj. 239,00 zł , która w ocenie skarżącego nie gwarantuje godnego życia a zdaniem organów orzekających w niniejszej sprawie , jest to kwota wynikająca z możliwości finansowych organu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społeczne . Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt b tej ustawy, świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne w tym m. in. zasiłek okresowy. Artykuł 38 ust. 1 pkt 1 ustawy określa, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ustęp 2 pkt 1 precyzuje, iż zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Ponadto okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ust. 5). Rozstrzygając niniejsza sprawę Sąd badał, czy organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły obowiązujących przepisów. Odnośnie przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ustawy, to należy podkreślić , że decyzja w tym zakresie ma charakter częściowo uznaniowy. Ustalenie przez organ , że wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki sformułowane przez ustawodawcę obliguje ten organ do przyznania zasiłku okresowego . Oznacza to , że samo przyznanie zasiłku okresowego nie pozostawia organom żadnej swobody działania w sposobie załatwienia sprawy . Organ musi przyznać zasiłek okresowy , gdy wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja zaistniała , bowiem skarżący , jak wyżej podniesiono , nie osiągnął w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku żadnego dochodu , jest bezrobotnym i – jak ustalono – ubogim. Inna natomiast jest sytuacja , jeżeli chodzi o wysokość i okres pobierania zasiłku okresowego , bowiem w tym zakresie ustawodawca pozostawił to uznaniu administracyjnemu poprzez określoną możliwość miarkowania . Ustawodawca określił jedynie górną i dolną granicę , w jakiej może być przyznany zasiłek. Ostateczna decyzja wydana przez organ pomocy społecznej w granicach uznania może być uchylona przez Sad tylko w razie stwierdzenia naruszeń przepisów postępowania administracyjnego , które miały wpływ na wynik sprawy. Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności, a organ związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Zabezpieczeniem realizacji opisanych powyższych zasad jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., ustanawiające dla organów administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny. Jak wynika z akt sprawy, skarżący znajduje się pod opieką Ośrodka Pomocy Społecznej – w miesiącu kwietniu 2011 r. otrzymał świadczenia w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Ośrodek przyznając skarżącemu pomoc miał na względzie jego trudną sytuację życiową, którą monitoruje poprzez wywiady środowiskowe. Argumenty skarżącego, że zasiłek w kwocie 239 zł jest zaniżony w stosunku do kryterium dochodowego o 50 % nie mogły odnieść zamierzonego skutku . Wysokość zasiłku okresowego określona jest zgodnie z treścią art. 38 ust. 3 pkt 1, który stwierdza, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust.2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodami tej osoby. Tak więc skoro kryterium dochodowe wynosi 477 zł to 50% z tej sumy to kwota 238,50 zł , a zatem kwota przyznanego skarżącemu świadczenia mieści się w granicach określonych przez przepisy prawa. Sąd dostrzega, iż kwota przyznanego świadczenia przekracza dolna granicę , w jakiej zasiłek musi być przyznany jedynie o 50 gr., jednakże nie można uznać, iż jest to kwota "zaniżona w stosunku do kryterium dochodowego", jak określił to skarżący . Organ w uzasadnieniu swej decyzji wyjaśnił , dlaczego przyznał skarżącemu zasiłek w tej , a nie w wyższej wysokości powołując się na ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej . Faktem powszechnie znanym jest , iż ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi , a posiadane fundusze muszą być rozdzielone pomiędzy osobami wymagającymi wsparcia. Nie ma więc wątpliwości co do tego , że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc społeczną , ani tez udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Jak wykazuje doświadczenie życiowe, środki na pomoc społeczną zawsze są niewystarczające w stosunku do potrzeb osób ubiegających się o taką pomoc. W rozpatrywanej sprawie organy zmuszone są uwzględniać przy orzekaniu nie tylko trudną sytuację życiową skarżącego, która jest bezsporna, ale także ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie , w ocenie Sądu , organy obu instancji poddały należytej ocenie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku okresowego. Należy zauważyć, że obowiązkiem organów pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich wszystkich żądań. Organ pomocy społecznej nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich istotnych potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Organ zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby skarżącego, przyznając mu w miarę możliwości stosowną pomoc. Podnieść również należy , że z powodu braku jednoznacznych kryteriów dotyczących przyznania zasiłku okresowego w kwocie minimalnej , Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności takiej decyzji. , natomiast bada jej zgodność z przepisami postępowania. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż decyzja uznaniowa może być uchylona jedynie gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącego z tytułu poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt.1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).