III SA/Kr 1041/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2018r na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 sierpnia 2018r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego p o s t a n a w i a I. umorzyć wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 14 października 2018r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 sierpnia 2018r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu swego wniosku stwierdza, iż jego wniosek jest zasadny z uwagi na korupcje i złodziejstwo. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych orzekający umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych, między innymi strony skarżące w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Ponieważ przedmiotowa sprawa należy do zakresu spraw zwolnionych z mocy ustawy z obowiązku uiszczania kosztów sadowych, stąd orzekający na podstawie art. 239 pkt 1 w zw. z art. 249a cyt. ustawy – umorzył postępowanie w sprawie w tym zakresie. Mając na względzie natomiast wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika nie znaleziono podstaw do jego uwzględnienia. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z dwoma córkami. Rodzina utrzymuje się z pomocy MOPS w kwocie 540 zł. Skarżący nie wykazuje żadnych zobowiązań. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż skarżący posiada mieszkanie, które określa jako "nora". Nie podaje powierzchni ani wartości tego lokalu. Nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Obecnie orzekający odstąpił od wzywania skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o prawo pomocy z uwagi na fakt, iż wnioskodawca mający w tut. Sądzie szereg spraw , toczących się również obecnie – doskonale zdawał sobie sprawę jakie dokumenty, dane i oświadczenia winien zawrzeć w złożonym kolejnym wniosku do kolejnej sprawy. Wiedział bowiem, iż jest to warunek konieczny dla prawidłowej oceny jego sytuacji materialno – bytowej, szczególnie wobec sytuacji, iż jego liczne wnioski w innych sprawach zostawały oddalony, właśnie z uwagi na brak jakichkolwiek danych i dokumentów uzupełniających, pozwalających na prawidłową i rzetelną ocenę jego wniosku. W wezwaniach do licznych wniosków składanych w szeregu spraw w tut. Sądzie skarżący wzywany był o potwierdzenie dokumentami źródeł i wysokości dochodów własnych oraz córek, wyjaśnienie, czy skarżący osiąga dochody z umów cywilnych, prac dorywczych etc, określenie w sposób precyzyjny nieruchomości, które posiada, potwierdzenie stosownymi dokumentami wydatków na utrzymanie, wyjaśnienie czy posiada samochód oraz przedstawienie rachunków bankowych własnych oraz osób wspólnie z nim gospodarujących. Pomimo doskonałej znajomości wymogów urzędowego formularza i wiedzy z innych swoich spraw prowadzonych w tut. Sądzie na temat konieczności wyczerpującej informacji dotyczącej swej sytuacji materialno – bytowej – wnioskodawca w zasadzie obecnie przedstawił pusty formularz, wniosek swój uzasadniając złodziejstwem i korupcją. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż skarżący nie wykazał w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić ew. kosztów zastępstwa procesowego, szczególnie wobec okoliczności, iż udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny. Orzekający zatem nie ma obecnie możliwości stwierdzić, iż faktycznie osiągany dochód rodziny jest niski, pochodzi tylko i wyłącznie z pomocy MOPS i w konsekwencji na przychylność zasługuje wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w złożonym formularzu spowodowało, iż niewyjaśnione zostały okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej, które w sposób znaczny mogą wpłynąć na tę ocenę . Jak wskazano powyżej - na podstawie szeregu postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanych w szeregu innych, licznych sprawach skarżącego, które prowadzi on przed tut. Sądem zdawał on sobie doskonale sprawę, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należało przedstawić. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Na marginesie należy zaznaczyć, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno bądź nie przedstawia żądanych dokumentów – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy . Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie pełnomocnika . Orzekający ma bowiem wątpliwości – nie ma realnej wiedzy co do faktycznego stanu majątkowego rodziny skarżącego. Co nie znaczy, iż sytuacja ta faktycznie może być ciężka, trudna i wymagająca pomocy ze strony państwa – to jednak skarżący w sposób wyczerpujący winien to wykazać potwierdzając swe oświadczenia stosownymi dokumentami, co do których obowiązku przedstawienia miał już wielokrotnie w szeregu postępowań, a także w niniejszym - wiedzę. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 249a art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).