III SA/Kr 1046/11

WyrokWSA w Krakowie2012-08-23

Skład orzekający: Grażyna Danielec, Krystyna Kutzner, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procedury administracyjnej, dokonując ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności, w tym w szczególności w zakresie utrzymania działki C w dobrej kulturze rolnej oraz czy kontrola przeprowadzona w gospodarstwie rolnym była ważna mimo braku zawiadomienia rolnika o jej terminie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procedury administracyjnej. Kontrola przeprowadzona metodą teledetekcji (FOTO) oraz inspekcja terenowa były wystarczające do ustalenia stanu faktycznego, a stwierdzone różnice w powierzchniach działek rolnych wynikały z obecności zakrzaczeń i zadrzewień, które nie spełniały wymogów działki rolnej. Sąd podkreślił, że przepisy prawa nie wymagają zawiadamiania rolnika o terminie kontroli, a brak takiego zawiadomienia nie wpływa na ważność dowodu z kontroli.
Stan faktyczny
Skarżący J. W. zakwestionował decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dotyczące przyznania płatności rolnych (ONW, JPO, UPO, PZ, ST, PRŚ). Organy stwierdziły zawyżenia powierzchni zadeklarowanych do płatności w stosunku do powierzchni faktycznie uprawnionych, wynikające m.in. z obecności zakrzaczeń i zadrzewień na działkach, a także zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działce C. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, nieprawidłowe pomiary, brak jego obecności podczas kontroli oraz naruszenie przepisów dotyczących terminów wypasu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2012 r. sprawy ze skarg J. W. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 lipca 2011 r. nr [...] nr [...] z dnia 7 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności skargi oddala Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawami o sygn. akt III SA/Kr 1047/11, III SA/Kr 1048/11 – do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1046/11. Zaskarżonymi decyzjami z dnia 5 lipca 2011 r. nr [...] i nr [...] oraz z dnia 7 lipca 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) - utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: - z [...] 2011 r., nr [...] o przyznaniu - po potrąceniu kwoty z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w wysokości 3 109,37 zł (kwota sankcji łącznie) – J. W. płatności ONW na rok 2010 w łącznej wysokości 19 132,42 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 15 305,93 zł, środki krajowe 3 826,49 zł, - z [...] 2011 r. nr [...] orzekającą w pkt 1 o przyznaniu J. W. jednolitej płatności obszarowej, w wysokości 71419,32 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 11606.99 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, w pkt 2 uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, w wysokości 30260,31 zł., odmawiającej przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, - z [...] 2011 r. nr [...] orzekającą o przyznaniu J. W. płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości 159 392,33 zł. Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 17 maja 2010 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęły wnioski J. W.: - o przyznanie na 2010 r. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w strefie ze specyficznymi utrudnieniami (ozn. dalej ONW). W/w wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru kilkudziesięciu działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych, znajdujących się w powiecie [...], w gminie A. Strona łącznie zadeklarowała 156,07 ha do płatności ONW, - o przyznanie na 2010 r. jednolitej płatności obszarowej (dalej - JPO) i uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (dalej - UPO) oraz uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatności zwierzęcej – dalej PZ) oraz płatności do upraw roślin strączkowych i drobnonasiennych (dalej - ST). W/w wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru kilkudziesięciu działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych, znajdujących się w powiecie [...], gminie A. Strona łącznie zadeklarowała 156,07 ha do płatności JPO, 107,52 ha do płatności UPO, 48,55 ha do płatności PZ oraz 21,29 ha do płatności ST, - o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. W/w wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru kilkudziesięciu działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych znajdujących się w powiecie [...], w gminie A. Strona łącznie zadeklarowała 86,23 ha w ramach wariantu 2.1. (uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności), 45,55 ha w wariancie 2.3 (trwałe użytki zielone w okresie przestawiania), 28,30 ha w wariancie 3.1 (ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach) oraz 70 samic bydła w ramach wariantu 7.1 (zachowanie lokalnych ras bydła). W sierpniu i wrześniu 2010 r. gospodarstwo strony zostało poddane kontroli metodą teledetekcji (tzw. kontrola metodą FOTO). W jej wyniku stwierdzono, w odniesieniu do wniosku dotyczącego płatności ONW, zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do w/w płatności wobec powierzchni faktycznie do nich uprawnionej. Dotyczyło to obszaru zadeklarowanego jako działka rolna B (zadeklarowano 9,22 ha, stwierdzono 8,97 ha), E (7,65 ha - 6,03 ha), G (3,50 ha - 3,23 ha), l (6,31 ha - 5,64 ha), K (2,27 ha -2,19 ha), N (5,26 ha - 4,77 ha), O (6,13 ha - 5,86 ha), P (0,84 ha - 0,27 ha), Z (21,29 ha - 16,04 ha). W przypadku kilku działek stwierdzono zaniżenie powierzchni uprawnionej do płatności (DR13). Dotyczyło to działki D (9,65 ha - 9,93 ha), F (9,75 ha - 10,45 ha), L (0,15 ha - 0,25 ha), U (5,00 ha - 5,39 ha), W (3,00 ha -5,44 ha). Ponadto w przypadku działki rolnej C (zadeklarowano 2,80 ha) stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej co oznaczało, że w przypadku tej działki rolnej powierzchnia uprawniona do płatności została oszacowana na poziomie 0,00 ha. W odniesieniu natomiast do wniosku dotyczącego płatności JPO, UPO, PZ i ST, stwierdzono podczas kontroli zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do w/w płatności wobec powierzchni faktycznie do nich uprawnionej (nieprawidłowość oznaczono w protokole z kontroli kodem DR13+). Dotyczyło to obszaru zadeklarowanego jako działka rolna B (zadeklarowano 9,22 ha, stwierdzono 8,97 ha), E (7,65 ha - 6,03 ha), G (3,50 ha - 3,23 ha), 1/11 (6,31 ha - 5,64 ha), K/K1 (2,27 ha - 2,19 ha), N (5,26 ha - 4,77 ha), O (6,13 ha - 5,86 ha), P (0,84 ha - 0,27 ha), Z/Z1/Z2 (21,29 ha -16,04 ha). W przypadku kilku działek stwierdzono zaniżenie powierzchni uprawnionej do płatności (DR13). Dotyczy to działek: D/D1 (zadeklarowano 9,65 ha stwierdzono 9,93 ha), F/F1 (zadeklarowano 9,75 ha stwierdzono 10,45 ha), L (zadeklarowano 0,15 ha stwierdzono 0,25 ha), U (zadeklarowano 5,00 ha stwierdzono 5,39 ha), W (zadeklarowano 3,00 ha stwierdzono 5,44 ha). Ponadto w przypadku działki rolnej C (zadeklarowano 2,80 ha) stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (DR18, N.01) co oznaczało, że w przypadku tej działki rolnej powierzchnia uprawniona do płatności została oszacowana na poziomie 0,00 ha. W odniesieniu natomiast do płatności rolnośrodowiskowej stwierdzono zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do w/w płatności wobec powierzchni faktycznie do nich uprawnionej (nieprawidłowość oznaczono w protokole z kontroli kodem DR13+). Dotyczyło to obszaru zadeklarowanego jako działka rolna B (zadeklarowano 9,22 ha, stwierdzono 8,97 ha), E (7,65 ha - 6,03 ha), G (3,50 ha - 3,23 ha), l (6,31 ha - 5,64 ha), K (2,27 ha -2,19 ha), N (5,26 ha - 4,77 ha), O (6,13 ha - 5,86 ha), P (0,84 ha - 0,27 ha), Z (21,29 ha - 16,04 ha). W przypadku kilku działek stwierdzono zaniżenie powierzchni uprawnionej do płatności (DR13-). Dotyczyło to działki D (9,65 ha - 9,93 ha), F (9,75 ha - 10,45 ha), L (0,15 ha - 0,25 ha), U (5,00 ha - 5,39 ha), W (3,00 ha -5,44 ha). Ponadto w przypadku działki rolnej C (zadeklarowano 2,80 ha) stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (DR18, N.01) co oznaczało, że w przypadku tej działki rolnej pow. uprawniona do płatności została oszacowana na poziomie 0,00 ha. Mając na względzie powyższe ustalenia organ I instancji - Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - wydał więc wskazane na wstępie decyzje z [...] 2011 r., nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Odwołania od tych decyzji wniósł J. W. Podniósł w nich, że w dniu kontroli na działce C nie była prowadzona działalność rolnicza. Stwierdzenie naruszenia normy N01 (co powoduje naliczenie sankcji w wysokości 3% przyznanej płatności) jest więc chybione i nie mające uzasadnienia w rzeczywistym wykorzystaniu działki C, która w dniu 20 września 2010 r. była użytkowana jako trwałe pastwisko zgłoszone w pakiecie rolnictwo ekologiczne wariant 2.3. - trwałych użytków zielonych oraz wariant 3.1. - ekstensywne trwałe użytki zielone. W tym bowiem czasie na działce tej wypasane były całodobowo jałówki niecielne wraz z bykiem hodowlanym. Podkreślił, że działka C jest od wielu lat użytkowana jako stałe pastwisko na którym w różnych terminach do jesieni przebywają młode jałówki rasy polskiej czerwonej. Pozostawienie roślinności w postaci zakrzaczeń i drzew jest świadomym wyborem aby zapewnić zwierzętom naturalną ochronę przed słońcem, deszczem, wiatrem oraz możliwość wycierania się w obronie przed insektami. Jest to całkowicie zgodne ze sztuką hodowlaną. Ponieważ w dniu 20 września 2010 r. jałówki przebywały na działce C zatem minimalne normy były przestrzegane, a trwały użytek zielony był wykorzystany zgodnie z deklaracją. Nie ma więc mowy o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej. W związku z powyższym odwołujący wniósł o całkowite odrzucenie nieprawdziwego wpisu DKR oznaczonego symbolem N.01.1. Ponadto podniósł, że wpis DR 14 oraz DR 18 w rubryce 86 (XI. Wyniki kontroli działek rolnych) przy działce C jest wpisem dowolnym bez właściwego uzasadnienia i nie opartego na rzeczywistych przesłankach. W związku z powyższym odwołujący domaga się wypłacenia pełnej płatności, nie pomniejszonej z tytułu nieprzestrzegania norm oraz wymogów co nie miało miejsca tak w rzeczywistości jak i w protokołach kontroli. Ponadto odwołujący podniósł, że inspekcja odbyła się podczas jego nieobecności, a na teren gospodarstwa wkroczono forsując bez upoważnienia ogrodzenie. Organ odwoławczy - Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie uwzględnił tych odwołań i nie podzielił zawartej w nich argumentacji. W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił stwierdzić, że ustalenia dokonane przez organ l instancji odnośnie płatności: ONW , JPO, UPO, PZ i ST oraz rolnośrodowiskowej za 2010 r. były prawidłowe. Weryfikując prawidłowość kwestionowanych przez J. W. rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych organ II instancji przeprowadził analizę i dokonał interpretacji aktualnych (pochodzących w tym wypadku z lata 2010 r.) obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych wniosków podlegających kontroli, w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni. W/w analiza została także uzupełniona o fizyczną inspekcję terenową kontrolowanych działek. Rezultaty kontroli utrwalono w protokole nr [...] i materiale fotograficznym. Wyniki w/w kontroli wskazywały, że powierzchnia uprawniona za 2010 r. do płatności ONW była mniejsza niż powierzchnia, którą strona zadeklarowała we wniosku o przyznanie w/w płatności. Wynikało to z wykrycia na w/w działkach zakrzaczeń dzielących obszar użytkowany na części z których jedna nie spełnia wymogów działki rolnej (zachodnia część działki P), zakrzaczeń (centralna część działki rolnej N, O, obszary pomiędzy działkami K, l oraz J, północna część działki B, praktycznie całość działki rolnej C), nieprawidłowe oszacowanie powierzchni względem sąsiednich działek rolnych (K, l, E, Z), zabudowania (północna część działki rolnej G). Zakwestionowane obszary (stanowiące całość działki rolnej C, 0,25 ha - B, 1,62 ha - E, 0,22 ha - G, 0,67 ha - l, 0,08 ha - K, N - 0,49 ha, 0,27 ha - O, 0,57 ha - P, 5,25 ha - Z), zostały wykluczone z wniosku strony i potraktowane jako zawyżenia powierzchni uprawnionych do w/w płatności. Wykonane podczas kontroli (w dniu 23 sierpnia 2010 r.) fotografie wskazują znaczne zaniedbanie działki rolnej C. Ilość oraz rozmieszczenie i wielkość młodych samosiejek drzew oraz starych zadrzewień i zakrzaczeń dały podstawy do uznania, że działka ta w praktyce nie była w 2010 r. użytkowana rolniczo. Zadrzewienia stwierdzone na w/w działce nie pozwalały na uznanie, że są one normalnym i nie wpływającym na prowadzoną na niej produkcje rolniczą fragmentem tej działki. Organ odwoławczy stwierdził, że stanu wykazanego na fotografiach nie usprawiedliwiają żadne wymogi związane z ekstensywnym jej użytkowaniem, czy też wymogami realizowanego przez stronę na jej obszarze programu rolnośrodowiskowego. l to właśnie taki, a nie inny stan tej działki był powodem zastosowania wobec niej kodów DR14 (brak przestrzegania norm dobrej kultury rolnej), N.01.1 (brak wykorzystywania gruntu do uprawy roślin lub brak ugorowania) i DR18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej). W ocenie organu wykonane fotografie bezspornie świadczą o tym, że zaprzestano użytkowania rolniczego działki C. Fotografie dotyczące działek rolnych W oraz Z/Z1/Z2 wskazują z kolei, że strona zawyżyła powierzchnię działek rolnych Z/Z1/Z2 (koniczyna białoróżowa), natomiast niedoszacowała powierzchni działki rolnej W (łąka trwała). Wskazano nadto, że na południe od działki rolnej W stwierdzono teren nieuprawniony do płatności, w związku z jego zakrzaczeniem i zachwaszczeniem. W przypadku działki rolnej E kontrolujący stwierdzili jej niedoszacowanie względem działki U. Wykonane fotografie wskazują, że teren ujęty z obszaru działki E (potraktowany jako zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności) stanowiły drzewa na styku z działką rolną T oraz U. Niewielkie zawyżenie działki rolnej G dotyczyło obszarów w pobliżu zabudowań (centralna część działki) oraz obszaru oddzielającego tą działkę od działki rolnej B. W przypadku działki rolnej l jako powierzchnię nieuprawnioną do płatności oceniono zadrzewienia oddzielające tą działkę od działek J, K. Niewielkie zawyżenie powierzchni działki rolnej K wynikało z braku dokładnego uwzględnienia zadrzewień okalających tą działkę od zachodu, wschodu i południa. Oszacowanie powierzchni uprawnionej do płatności na działce rolnej N, O, P było m.in. konsekwencją ustalenia, że tereny składające się na w/w działki, nie tworzyły jednej zwartej (spójnej) powierzchni gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa lub grupa upraw. Kontrolujący stwierdzili ponadto, że strona przeszacowała powierzchnię działki rolnej P, natomiast działka rolna N była w rzeczywistości rozdzielona na dwie części (większą – zachodnią i mniejszą - wschodnią) pasem zadrzewień widocznych na zdjęciach. Działkę rolną O również rozdzielał wskazany pas zadrzewień i zakrzaczeń (jego kontynuacja, ciągnąca się na południe, w kierunku działki nr 286/2), oraz w ogóle nie zadeklarowana przez stronę do płatności działka nr 286/2. W ocenie organu odwoławczego materiały uzyskane w ramach niniejszej sprawy jednoznacznie określają sposób użytkowania i stan poszczególnych działek rolnych strony. Wynika to w szczególności z zawartości protokołu z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie strony oraz wykonanych w związku z tą kontrolą pomiarów zdjęć i szkiców sprawdzanych obszarów. Wyniki kontroli w odniesieniu do płatności JPO, UPO, PZ i ST wykazały, że powierzchnia uprawniona za 2010 r. do tych płatności była mniejsza niż powierzchnia, którą strona zadeklarowała we wniosku o przyznanie w/w płatności. Wynikało to z wykrycia na kontrolowanych działkach zakrzaczeń dzielących obszar użytkowany na części z których jedna nie spełnia wymogów działki rolnej (zachodnia część działki P), zakrzaczeń (centralna część działki rolnej N, O, obszary pomiędzy działkami K/K1, 1/11 oraz J, północna część działki B, praktycznie całość działki rolnej C), nieprawidłowe oszacowanie powierzchni względem sąsiednich działek rolnych (K/K1, 1/11, E, Z/Z2/Z1), zabudowania (północna część działki rolnej G). Zakwestionowane obszary (stanowiące całość działki rolnej C, 0,25 ha - B, 1,62 ha - E, 0,22 ha - G, 0,67 ha - 1/11, 0,08 ha - K/K1, N - 0,49 ha, 0,27 ha - O, 0,57 ha - P, 5,25 ha - Z/Z1/Z2), zostały wykluczone z wniosku strony i potraktowane jako zawyżenia powierzchni uprawnionych do w/w płatności. Ostateczny poziom zawyżeń poszczególnych płatności uwzględnił zaniżenia powierzchni uprawnionej stwierdzone na działkach D/D1, F/F1, L, U oraz W. Wykonane podczas kontroli (w dniu 23 sierpnia 2010 r.) fotografie wskazują znaczne zaniedbanie działki rolnej C. Ilość oraz rozmieszczenie i wielkość młodych samosiejek drzew oraz starych zadrzewień i zakrzaczeń dały podstawy do uznania, że działka ta w praktyce nie była w 2010 r. użytkowana rolniczo. Zadrzewienia stwierdzone na w/w działce nie pozwalały na uznanie, że są one normalnym i nie wpływającym na prowadzoną na niej produkcje rolniczą fragmentem tej działki. Organ stwierdził, że stanu wykazanego na fotografiach nie usprawiedliwiają żadne wymogi związane z ekstensywnym jej użytkowaniem, czy też wymogami realizowanego przez stronę na jej obszarze programu rolnośrodowiskowego. l to właśnie taki, a nie inny stan tej działki był powodem zastosowania wobec niej kodów DR14 (brak przestrzegania norm dobrej kultury rolnej), N.01.1 (brak wykorzystywania gruntu do uprawy roślin lub brak ugorowania) i DR18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej). W ocenie organu wykonane fotografie bezspornie świadczą o tym, że zaprzestano użytkowania rolniczego działki C. Fotografie dotyczące działek rolnych W oraz Z/Z1/Z2 wskazują z kolei, że strona zawyżyła powierzchnię działek rolnych Z/Z1/Z2 (koniczyna białoróżowa), natomiast niedoszacowała powierzchni działki rolnej W (łąka trwała). Wskazano nadto, że na południe od działki rolnej W stwierdzono teren nieuprawniony do płatności, w związku z jego zakrzaczeniem i zachwaszczeniem. W przypadku działki rolnej E kontrolujący stwierdzili jej niedoszacowanie względem działki U. Wykonane fotografie wskazują, że teren ujęty z obszaru działki E (potraktowany jako zawyżenie pow. uprawnionej do płatności) stanowiły drzewa na styku z działką rolną T oraz U. Niewielkie zawyżenie działki rolnej G dotyczyło obszarów w pobliżu zabudowań (centralna część działki) oraz obszaru oddzielającego tą działkę od działki rolnej B. W przypadku działki rolnej l jako powierzchnię nieuprawnioną do płatności oceniono zadrzewienia oddzielające tą działkę od działek J, K. Niewielkie zawyżenie powierzchni działki rolnej K wynikało z braku dokładnego uwzględnienia zadrzewień okalających tą działkę od zachodu, wschodu i południa. Oszacowanie powierzchni uprawnionej do płatności na działce rolnej N, O, P było m.in. konsekwencją ustalenia, że tereny składające się na w/w działki, nie tworzyły jednej zwartej (spójnej) powierzchni gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa lub grupa upraw. Kontrolujący stwierdzili ponadto, że strona przeszacowała powierzchnię działki rolnej P, natomiast działka rolna N była w rzeczywistości rozdzielona na dwie części (większą –zachodnią i mniejszą wschodnią) pasem zadrzewień widocznych na zdjęciach. Działkę rolną O również rozdzielał w/w pas zadrzewień i zakrzaczeń (jego kontynuacja, ciągnąca się na południe, w kierunku działki ewid. nr 286/2), oraz w ogóle nie zadeklarowana przez stronę do płatności działka ewid. nr 286/2. Wyniki kontroli odnośnie płatności rolnośrodowiskowej wykazały natomiast, że powierzchnia uprawniona za 2010 r. do tej płatności była mniejsza niż powierzchnia, którą strona zadeklarowała we wniosku o przyznanie w/w płatności. Zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności PRŚ 2.1 stwierdzono w przypadku działki rolnej l (powierzchnia zadeklarowana 6,31 ha - położona na działce ewid. nr 46/1), K (2,27 ha - 46/1). Zawyżenia powierzchni uprawnionej dot. płatności PRŚ 2.3 dotyczyły działek rolnych B (powierzchnia deklarowana 9,22 ha, położona na dz. ewid. nr 369/40), E (7,65 ha - 99/21, 99/22), G (3,50 ha - 99/22), N (5,26 ha - 286/10), O (6,13 ha -5,86 ha), P (0,84 ha - 286/10), C (2,80 ha - 90/40). Zawyżenia w wariancie 3.1 dotyczące działek B oraz O. Wynikało to z wykrycia na w/w działkach zakrzaczeń dzielących obszar użytkowany na części z których jedna nie spełnia wymogów działki rolnej (zachodnia cz. działki P), zakrzaczeń (centralna część działki rolnej N, O, obszary pomiędzy działkami K, l oraz J, północna część działki B, praktycznie całość działki rolnej C), nieprawidłowe oszacowanie powierzchni względem sąsiednich działek rolnych (K, l, E), zabudowania (północna część działki rolnej G). Zakwestionowane obszary (stanowiące całość działki rolnej C, 0,25 ha - B, 1 ,62 ha - E, 0,22 ha - G, 0,67 ha - l, 0,08 ha - K, N - 0,49 ha, 0,27 ha - O, 0,57 ha - P), zostały wykluczone z wniosku strony i potraktowane jako zawyżenia powierzchni uprawnionych do w/w płatności. Ostateczny poziom zawyżeń poszczególnych płatności uwzględnił zaniżenia powierzchni uprawnionej stwierdzone na działkach D, F, L, U oraz W. Odnosząc się podniesionego w odwołaniach zarzutu, że inspekcja w gospodarstwie z sierpnia 2010 r. została wykonana bez powiadomienia i bez obecności odwołującego, co mogło doprowadzić do ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym, organ odwoławczy wskazał, że żaden z zapisów regulacji dotyczących płatności, o jakie wnioskowano w przedmiotowej sprawie nie wskazuje na to, by kontrola dokonana podczas nieobecności producenta rolnego była kontrolą nieważną. Odnosząc się z kolei do zarzutu, że kontrolujący wkroczyli bez upoważnienia na teren zamkniętego i ogrodzonego gospodarstwa, organ odwoławczy podniósł, że płatności, o które ubiegała się strona są przyznawane jedynie na wniosek podmiotu zainteresowanego tymi płatnościami. Wiąże się to m.in. z szeregiem wymogów, jakie taki podmiot powinien spełnić, a jednym z takich wymogów jest umożliwianie wstępu osobom upoważnionym na teren gospodarstwa. Podsumowując organ stwierdził, że efekty czynności przeprowadzonych w niniejszej sprawie, nie pozwoliły na uznanie, że w przypadku zakwestionowanych obszarów były to tereny faktycznie użytkowane rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały rok, za który starano się do tych obszarów o w/w płatności, na powierzchni wskazanej we wniosku. Strona nie dochowała bowiem podstawowych wymogów związanych z płatnościami, o jakie starano się w przedmiotowej sprawie. Analiza sprawy wskazuje, że deklarując powierzchnie do płatności na w/w działkach rolnych strona nie uwzględniła terenów, które nie są uprawnione do zadeklarowanych płatności, przeszacowała powierzchnie rzeczywiście użytkowane rolniczo, bądź zadeklarowała do płatności tereny znajdujące poza działkami ewidencyjnymi wymienionymi w swoim wniosku. Wobec tego Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa opisanymi na wstępie decyzjami utrzymał w mocy decyzje organu I instancji uznając je za prawidłowe. W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...], nr [...] oraz nr [...], J. W. podniósł, że jeśli kontrola odbyłaby się rzeczywiście w dniu 20 września 2010 r. to inspektorzy stwierdziliby, że działka C jest użytkowana rolniczo, w tym bowiem czasie na działce wypasane były całodobowo jałówki cielne wraz z bykiem hodowlanym. Ponadto podniósł, że kontrola odbyła się podczas jego nieobecności, pomimo tego, że telefonicznie w dniu 23 sierpnia 2011 r. zażądał aby kontrola odbyła się z jego udziałem. Tym samym uniemożliwiono mu uczestniczenie w czynnościach kontrolnych. Skarżący podniósł także, że kody niezgodności wpisane do protokołu są sprzeczne z przepisami, które określają, że grunty ekstensywne mają być wypasione lub skoszone do 31 października, a nie do 31 lipca. Skarżący podniósł, że jest hodowcą dużego stada bydła liczącego około 250 sztuk. Krowy przebywają na pastwisku cały czas i jedynie dwa razy dziennie schodzą do obory. Jałówki przebywają na pastwisku w okresie wegetacji rośli całą dobę. Powierzchnia jaka zajmują w czasie wypasu jest powierzchnią pastwiska, ale również skraju zadrzewień, które sąsiadują z pastwiskiem. Oznacza to, że linia rozdziału jest płynna, a zdjęcia satelitarne nie odróżniają cienia rzucanego przez gałęzie pod którymi chroni się bydło. Również teren pod gałęziami który należy do pastwiska jest najczęściej mocno udeptany, co może stwarzać wrażenie że nie jest to już pastwisko. Dlatego tak ważne jest aby hodowca był obecny podczas kontroli celem złożenia wyjaśnień i wpisania swoich uwag do protokołu. Dalej skarżący podniósł, że działka C stanowi użytek trwały, zakwalifikowany jako pastwisko ekstensywne, na którym w różnych terminach do jesieni przebywają młode jałówki. Pozostawienie roślinności w postaci zakrzaczeń i drzew jest świadomym wyborem aby zapewnić zwierzętom naturalną ochronę przed słońcem. Jest to całkowicie zgodne ze sztuką hodowlaną. Skarżący podniósł, że działka C nie została zgłoszona jako grunt orny tylko jako trwały użytek zielony, a zatem w tym wypadku mógł być co najwyżej zastosowany kod DKR:N3. W dniu 20 września 2010 r. jałówki przebywały na działce C, a zatem minimalne normy były przestrzegane. Mając na uwadze powyższe wniósł o całkowite odrzucenie nieprawdziwego wpisu DKR oznaczonego symbolem N.01.1. i wypłacenie pełnej płatności. Skarżący podniósł ponadto, że w decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, uzasadnienie oparto na protokole, w którym podano powierzchnie zamierzone, obwód, szerokość strefy buforowej, tolerancję podziału i na koniec powierzchnię stwierdzoną, która jest formą wynikową z danych empirycznych. Takie przedstawienie wyników pomiarów powoduje, że zniknęło 2, 98 ha TUZ. Podobnie w decyzji o przyznaniu płatności obszarowej i uzupełniającej płatności podstawowej opierając się na protokole stwierdzono powierzchnie, w której brakuje 5,56 ha oraz 5,02 ha dla uzupełniającej płatności podstawowej. Skarżący podniósł również, że inspektorzy zaniżyli powierzchnię działki P nie uwzględniając całej jej powierzchni oraz działki E również nie uwzględniając całej jej powierzchni. Ponadto niezrozumiałe są dla niego oznaczenia DR22. Dotyczy to działek N, O, P, T, U. Działki te wyznaczone są w sposób klarowny i jedynie brakiem rozeznania w terenie można tłumaczyć te wpisy. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji i wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. Zgodnie z postanowieniami art.. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy Sąd nie stwierdzi w kontrolowanej decyzji kwalifikowanych wad skutkujących stwierdzeniem jej nieważności lub stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadkach: naruszenia przez organy administracji przy wydawaniu decyzji przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.), naruszenia prawa materialnego, w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są dokonane przez organy orzekające ustalenia faktyczne, których wynikiem jest stan prawny przyjęty przez organy za podstawę kwestionowanych przez skarżącego rozstrzygnięć. Zarzuty podniesione w skardze dotyczą w szczególności ustaleń poczynionych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odniesieniu do działki C i utrzymywania jej w tzw. dobrej kulturze rolnej, a także w odniesieniu do działek P i E. Ponadto skarżący uważa, że powinien być powiadomiony o przeprowadzanej przez organy kontroli w jego gospodarstwie rolnym. Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity, Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 z późn. zm.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 ust.2 ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej (...) organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Natomiast w myśl art.3 ust. 3 cytowanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powołany art. 3 w/w ustawy wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te osłabiają zatem pozycję procesową stron postępowania. W przedmiotowych sprawach administracyjnych wnioski skarżącego dotyczyły płatności bezpośredniej (jednolitej płatności obszarowej, dalej - JPO, uzupełniającej płatności obszarowej, dalej - UPO, płatności zwierzęcej, dalej - PZ i płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, dalej - ST), płatności rolnośrodowiskowej (dalej - PRŚ), pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej ONW). Przeprowadzone zatem kontrole w sierpniu i wrześniu 2010 r. w gospodarstwie strony miały na celu zbadanie i ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących wszystkich form płatności, o które ubiegał się skarżący na poczet trzech spraw administracyjnych. Podczas kontroli wykorzystano metodę teledetekcji, czyli metodę FOTO, by zweryfikować zgodność danych przedstawionych przez skarżącego we wnioskach ze stanem faktycznym. Skoro w wyniku kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w odniesieniu do wszystkich płatności stwierdzono zaniżenia powierzchni uprawnionej za 2010 r. do płatności: ONW, JPO, UPO, PZ i ST, a także płatności PRŚ w stosunku do zadeklarowanych we wnioskach oraz zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności: ONW, JPO, UPO, PZ i ST i PRŚ w przypadkach określonych działek, to nie można zarzucić organom, że ustalenia te są nieprawidłowe. Jak bowiem wyjaśniły organy różnice powierzchni wynikały z tego, że na niektórych częściach działek zgłoszonych do płatności stwierdzono zakrzaczenia i zadrzewienia. Na całej natomiast niemalże działce C stwierdzono młode samosiejki drzew oraz stare zadrzewienia i zakrzaczenia. Stanowisko organów w tym zakresie jest spójne, logiczne, wiarygodne i zasadne. Podkreślić należy, że metoda FOTO polega na analizie i interpretacji aktualnych obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych wskazanych we wnioskach podlegających kontroli w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni. Analiza ta została następnie uzupełniona o fizyczne inspekcje terenowe kontrolowanych działek, nakierowane na weryfikację poprawności dokonanych uprzednio analiz. W takim razie nie można w ocenie Sądu zarzucić organom Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że naruszyły w tym względzie obowiązujące przepisy. Użyta przez nie do kontroli metoda spełnia wymagania zarówno norm krajowych jak i unijnych w zakresie wymaganej przepisami dokładności i wiarygodności kontroli powierzchni działek. Argumenty zatem podniesione w tym względzie przez skarżącego są chybione. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie sposób zarzucić organom, że dokonały błędnych pomiarów uprawnionych do dopłat działek, skoro posłużyły się jednym z podstawowych narzędzi wykorzystywanych przy kontroli, przewidzianym przez przepisy prawa. Również twierdzenia skarżącego, że organy dokonały błędnych ustaleń co do utrzymywania w dobrej kulturze rolnej zgłoszonych do płatności działek, a w szczególności działki C nie są zasadne. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały oparte na zebranym w sposób wystarczający, całościowo ocenionym poprawnie stanie faktycznym, znajdującym potwierdzenie w materiale w postaci zdjęć lotniczych i dołączonym do akt materiale fotograficznym (na nośniku CD). Myli się skarżący, że obowiązkiem organów przeprowadzających kontrole w gospodarstwie rolnym wnioskującego o płatności jest jego uprzednio powiadomienie o terminie jej przeprowadzenia. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się bowiem tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Z regulacji zawartych we wskazanych przez organy rozporządzeń (WE) wynika, że nie istnieje wymóg prawny, aby skarżący był zawiadamiany o kontroli, czy też był przy niej obecny. Trafnie organy argumentują, że zawiadomienia mogą być kierowane do stron, ale są wyjątkami uzasadnionymi jedynie brakiem zagrożenia celu kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r.; Dz. U. WE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65 z późn. zm.), a o tym, czy taka kontrola jest zagrożona pozostaje w gestii organu administracyjnego. Przepis ten, jak słusznie podniosły organy, jest zatem wyjątkiem od zasady zawiadamiania stron o przeprowadzeniu czynności dowodowej przynajmniej na 7 dni przed jej przeprowadzeniem, wynikającej z art. 79 k.p.a. Dowód z kontroli pozostaje więc jednym z dowodów w sprawie, a brak zawiadomienia o kontroli, czy też nawet nieobecność strony pomimo jej zawiadomienia, nie pozbawia go wiarygodności. Podzielić też należy argumentację organów, co do kwestii związanej z wtargnięciem kontrolujących na grunt skarżącego. Zasadnie organy podnoszą, że to skarżący jest podmiotem ubiegającym się o przyznanie płatności. Płatności takie są przyznawane przy spełnieniu szeregu wymogów, w tym powinien on udostępnić osobom upoważnionym wstęp na teren gospodarstwa w celu wykonania czynności kontrolnych. Trafnie organy zauważyły, ze przepisy stanowią aż tak rygorystycznie, że wnioski osoby, która uniemożliwiła wejście kontrolującym na teren gospodarstwa są odrzucane (art. 26 wyżej cytowanego rozporządzenia Komisji (WE)). Podniesione przez skarżącego zarzuty pozostają jedynie jego twierdzeniami. To na skarżącym, jako wywodzącym skutki prawne spoczywał ciężar udowodnienia błędów organów. Nie może się to jednak odbywać tylko na zanegowaniu ustaleń organów nie popartym żadnym dowodem, choćby, np. operatem pomiarowym, czy własnym materiałem zdjęciowym poddającym w wątpliwość ustalenia organów co do utrzymywania działek w dobrej kulturze rolnej, mimo, że miał taką możliwość, gdyż skarżącemu został przesłany protokół z kontroli, co sam potwierdził skarżący w piśmie z dnia 16 grudnia 2010 r. skierowanym do organu odwoławczego, a będącym odpowiedzią na przeprowadzoną kontrolę, do twierdzeń którego zresztą organ ustosunkował się wyjaśniając kwestie dotyczące okoliczności faktycznych i prawnych. Prawidłowo też organy wskazały i odczytały przepisy stosownych rozporządzeń Komisji (WE) normujące konsekwencje zawyżenia powierzchni uprawnionej do zgłoszonych płatności w stosunku do obszarów zadeklarowanych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r. Nr 39, poz. 211 z późn. zm.). Jeśli chodzi o płatności ONW, to zgodnie bowiem z art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. (Dz. Urz. WE L 368 z 23 grudnia 2006 r. str. 74 z późn. zm.) jeśli różnica między obszarem zadeklarowanym a obszarem uprawnionym do płatności przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 20 %, to kwota, jak ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar do powierzchni uprawnionej, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotna wykryta różnicę między w/w obszarem zadeklarowanym i uprawnionym. Zgodnie natomiast z art. 58 i 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. (Dz. Urz. WE L 316 z 2 grudnia 2009 r. str. 65 z późn. zm.) wysokość płatności (JPO) oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego (tj. uprawnionego do płatności), pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary i więcej niż 0,1 ha, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Odnośnie płatności PRŚ, to w myśl art. 57 ust. 3 i 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. (Dz. Urz. WE L 316 z 2 grudnia 2009 r. str. 65 z późn. zm.) w zw. z art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. (Dz. Urz. WE L 368 z 23 grudnia 2006 r. str. 74 z późn. zm.), jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, to pomoc jest przyznawana do obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw, ale tylko w wypadku, jeżeli różnica między obszarem zadeklarowanym a uprawnionym wynosi mniej niż 3 % lub dwa hektary. Przepisy prawa materialnego zostały zatem prawidłowo zastosowane. Mając na uwadze powyższe, brak jest podstaw do postawienia organom zarzutu naruszenia ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, a tym samym wydane decyzje są prawidłowe i zasadne. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło