III SA/Kr 1047/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Ewa Michna (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 maja 2016 r. nr [....] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry skargę oddala Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] 2016 r. wymierzył A Sp. z o.o. z siedzibą w B (dalej "Spółce") karę pieniężną w wysokości 48 000 zł za urządzanie gier na czterech automatach poza kasynem gry. Organ wskazał, że przeprowadzona w dniu 31 marca 2015 r. kontrola ujawniła, iż w lokalu "J" w O znajdowały się cztery automaty do gry: Hot Spot nr [...] i nr [...] oraz ADMIRAL nr [...] i nr [...]. Na podstawie opinii biegłego śledczego, sporządzonej w oparciu o eksperyment przeprowadzony na ww. automatach, organ stwierdził, że były to urządzenia elektroniczne, a rozgrywane na tych urządzenia gry miały charakter losowy - ich wyniki były nieprzewidywalne i niezależne od woli gracza; natomiast rozpoczęcie gry uwarunkowane było od wprowadzenia do automatów banknotów. Organ ustalił, że gry na ww. automatach urządzane były poza kasynem gry, ponieważ wskazany lokal nie posiadał takiego statusu. Podmiotem urządzającym te gry była Spółka, która była właścicielem ww. urządzeń i czerpała z tej działalności zyski. Organ zaznaczył, że na dzień wydania decyzji, będące podstawą jej wydania przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 471 z późn. zm. ) nie utraciły mocy obowiązującej, dlatego miały zastosowanie w sprawie. Tym samym wniosek Spółki o umorzenie postępowania z tego tytułu był bezzasadny. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 23 maja 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu l instancji. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że skontrolowane urządzenia spełniały wymogi do zakwalifikowania gier na nich prowadzonych do gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 w zw. z ust. 4 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych oraz że gry te urządzane były poza kasynem, gdyż kontrolowany lokal takiego statusu nie posiadał. Organ nie zgodził się z podniesionym w odwołaniu zarzutem naruszenia art. 210 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) i stwierdził, że powołany w zaskarżonej decyzji art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych stanowił samoistną podstawę prawną do wymiaru kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, a jednoznaczne stanowisko w tej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16 oraz w wyroku z dnia 16 grudnia 2015, II GSK 6/14. Odnośnie zarzutu braku notyfikacji Komisji Europejskiej art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, organ odwoławczy wskazał, m.in. że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 marca 2015 r., P 4/14 orzekł, iż zarówno wymieniony przepis jak i art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych były zgodne z przepisami Konstytucji RP - ustawa o grach hazardowych została uchwalona bez naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego, a organizowanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry spełniało wymogi ważnego interesu publicznego, uzasadniające ograniczenie wolności działalności gospodarczej. Z kolei notyfikacja, o której mowa w dyrektywie 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. U. UE. L. z 1998 r. Nr 204, str. 37 z późn. zm.), implementowanej do polskiego porządku prawnego, nie stanowiła elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego. Trybunał nie ocenił, czy kwestionowane przepisy ustawy o grach hazardowych, miały charakter techniczny i uznał, że oceny tej winny dokonać sądy krajowe. Zastrzegł przy tym, że ewentualne uchybienie obowiązkowi notyfikowania Komisji Europejskiej potencjalnych przepisów technicznych nie mogło samo przez się oznaczać naruszenia konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego oraz zasady legalizmu. Wykładnia przychylna prawu europejskiemu w żadnej sytuacji nie mogła bowiem prowadzić do rezultatów sprzecznych z wyraźnym brzmieniem Konstytucji. Ponadto organ wskazał na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2016 r., IV KK 316/15. Organ nie podzielił też zarzutu jakoby nowelą z dnia 12 czerwca 2015 r. do ustawy o grach hazardowych ustawodawca zalegalizował do 1 lipca 2016 r. działalność z gier na automatach prowadzoną bez wymaganej koncesji. Organ wyjaśnił, że przepisy przejściowe ustawy zmieniającej ustawę z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych dotyczyły jedynie podmiotów, które w dniu wejścia w życie ww. ustawy tj. dnia 3 września 2015 r. prowadziły legalnie działalność z zakresu gier hazardowych na podstawie koncesji lub zezwolenia. Ponadto przedmiotem nowelizacji nie był art. 6 ust. 1-3 ww. ustawy i nie można było do nich stosować regulacji z art. 4 ustawy nowelizującej. Oznaczało to, że działalność osób i podmiotów, nie posiadających koncesji lub zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, prowadzona przed dniem 3 września 2015 r. była działalnością nielegalną w takim samym stopniu w jakim była ona taką działalnością po dniu 3 września 2015 r. Reasumując, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że ustawa o grach hazardowych ma walor powszechnie obowiązującego prawa, stąd za prawidłowe należało uznać stanowisko organu I instancji. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej Spółka zarzuciła naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 91 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. z art. 2 Aktu dotyczącego Warunków Przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w zw. z art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE, przez przyjęcie, że nawet jeśli art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych jest przepisem technicznym w rozumieniu powołanej dyrektywy, brak jest zgodnie z polskim prawem podstaw do odmowy jego stosowania. Spółka domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego i umorzenia postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu Spółka wskazywała, że "punktem zapalnym i podstawowym" w rozstrzyganej sprawie była kwestia sankcji za brak prawidłowej notyfikacji przepisów krajowych zgodnie z procedurami unijnymi. Niesporne było w sprawie, że Polska nie notyfikowała art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, co powodowało automatyczną eliminację art. 89 ust.1 pkt 2 powołanej ustawy. Zdaniem Spółki podobne poglądy wypowiadała doktryna prawa, a Sąd Najwyższy (postanowienie z dnia 27 listopada 2014 r., II KK 55/14) wskazywał na możliwość decydowania przez orzekających sędziów o odmowie zastosowania nienotyfikowanych przepisów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny był bezsporny. Spółka, będąca dysponentem wymienionych na wstępie automatów, czerpała zyski z urządzanych na nich grach (o charakterze losowym), przy czym automaty znajdowały się w lokalu, który nie posiadał zezwolenia na prowadzenie w nim kasyna. Spółka kwestionowała możliwość naliczenia kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (stanowiący, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry) ponieważ art. 14 ust. 1 powołanej ustawy nie został notyfikowany Komisji Europejskiej zgodnie z procedurami unijnymi, jako przepis techniczny. Powołany przepis, w brzmieniu obowiązującym 24 marca 2015 r. (data kontroli w lokalu "J") stanowił, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. W ocenie Sądu stanowisko Spółki nie znajduje uzasadnienia. Sąd z urzędu zaznacza przy tym, że orzekający Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w analogicznych sporach Spółki, również jej skargi oddalał (por. wyroki: z 9 listopada 2016 r., III SA/Kr 1672/15; z 19 października 2016 r., III SA/Kr 498/16; z 18 sierpnia 2016 r., III SA/Kr 1527/15; z 12 lipca 2016 r., III SA/Kr 1715/15; z 20 stycznia 2016 r., III SA/Kr 1017/15). Wyrażone w uzasadnieniu ww. wyroków poglądy orzekający w niniejszej sprawie Sąd w całości podziela i uznaje za swoje. Problem wpływu dyrektywy nr 98/34/WE na możliwość stosowania przepisów sankcyjnych zawartych w ustawie o grach hazardowych był wprawdzie rozbieżnie interpretowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, jednakże kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (...) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE (...), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 (...)". Nie miało więc znaczenia, że w niektóre składy sądów administracyjnych prezentowały odmienne poglądy przed podjęciem ww. uchwały. Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 269§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W skardze nie przedstawiono żadnych argumentów, które uzasadniałyby wniosek o ponowne podjęcie uchwały. Dodać też należy, że brak wątpliwości co do słuszności tez ww. uchwały potwierdza późniejszy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 października 2016 r. wydany w "polskiej" sprawie M. i S, C-303/15, EU:C:2016:771, w której Trybunał wyraźnie stwierdził, że art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych (stanowiący, że dla celów prowadzenia działalności w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach konieczna jest koncesja na prowadzenie kasyna gry), nie stanowi "przepisu technicznego" w rozumieniu dyrektywy 98/34 (pkt 31). Jak już Sąd na wstępie podkreślał stan faktyczny (czerpanie zysków z gier na automatach o charakterze losowym) nie był kwestionowany przez Spółkę. Ustalenia organów potwierdzają przy tym zgromadzone w sprawie dowody (opinie biegłego), a Spółka w toku postępowania nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, aby urządzającym gry na ww. automatach i czerpiącym z tego tytułu zyski – był jakikolwiek inny podmiot. Sąd doszedł więc do wniosku, że nie zostały naruszone ww. art. 89 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych i skargę oddalił na zasadzie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.