III SA/Kr 105/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2016 r. [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, siostrą i dwoma małoletnimi siostrzeńcami. Oświadczył, że nie posiada nieruchomości, zasobów ani przedmiotów wartościowych. Opisując stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym złożył deklarację, że jego matka w chwili obecnej pozostaje bez pracy i nie posiada stałych dochodów zaś jego siostra przebywa na urlopie macierzyńskim w związku z czym uzyskuje dochody wynoszące ok. 1300 zł oraz pobiera świadczenie po 500 zł na dziecko w związku z czym jak powiada gospodarstwo domowe skarżącego pozostaje bez większych środków do życia. Opisując dochody gospodarstwa domowego skarżący powtórzył, że jego siostra otrzymuje świadczenia z tytułu urlopu macierzyńskiego w wysokości ok. 1300 zł oraz świadczenia z programu 500+ w łącznej wysokości 1000 zł. Uzasadniając swoje starania powołał się na brak środków na pokrycie kosztów sadowych w sprawie. Powtórzył, ze pozostaje bez stałej pracy, utrzymuje się z zajęć dorywczych a wszystkie środki jakie ma musi przeznaczać na alimenty i własne utrzymanie. Podniósł, że jego rodzina także znajduje się w trudnej sytuacji i nie może mu pomóc. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podał, że każdego miesiąca musi regulować alimenty w łącznej kwocie 800 zł. Do tego dochodzą koszty życia, zakupu żywności, odzieży, środków czystości. Stara się także dokładać do mieszkania. Aktualnie pozostaje bez pracy w związku z czym nie posiada wolnych środków pozwalających na dokonanie opłat sądowych. Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zwarte we wniosku wzbudziły wątpliwości, zarządzeniem z dnia 15.02.2017 r. poproszono skarżącego (dokonując doręczenia do rąk jego pełnomocnika) o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe mające na celu: • udokumentowanie rachunkami z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy wydatków na mieszkanie i media (prąd, gaz, ogrzewanie, woda, wywóz nieczystości, rtv. telefon itp.), Jeśli występowały problemy z terminowym regulowaniem takich należności na przestrzeni ostatniego półrocza przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc • udokumentowanie płaconych alimentów, • oszacowanie wysokości miesięcznych zarobków z prac dorywczych, • wyjaśnienie czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna? • wyjaśnienie z jakich środków skarżący opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika? Przedstawienie umowy łączącej skarżącego z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności ewentualnie przedstawienie na tę okoliczność pisemnego oświadczenia pełnomocnika popartego odpowiednimi dokumentami księgowymi. Jeśli pomoc tę skarżący otrzymuje pro bono lub jest ona w jakiś sposób "kredytowana" przez pełnomocnika z wyboru przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją, że okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego? Jeśli środki na opłacenie takiej pomocy prawnej skarżący otrzymał od osób trzecich przedstawienie na tę okoliczność jednoznacznych, pisemnych oświadczeń tych osób, • wyjaśnienie, czy do skarżącego należą jakieś rachunku bankowe? Jeśli tak okazanie wyciągów z takich rachunków bankowych obejmujących historię dokonywanych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy, Zarządzenie nie zostało wykonane. Skarżący poprzez swojego pełnomocnika udzielił wybiórczych informacji. Udokumentował fakt płacenia alimentów oraz wysokość miesięcznych wydatków na mieszkanie ok. 675 zł, na prąd ok. 200 zł, na gaz ok. 200 zł. Nie oszacował jednak wysokość swoich miesięcznych zarobków z podejmowanych prac dorywczych poprzestając na okazaniu informacji PIT-11 za 2016 r. z której wynika, że z jednego stosunku pracy uzyskał w 2016 r. dochód 1080 zł nie oszacował. Poprzestając na przedstawieniu oświadczenia swojej matki o treści "udzieliłam wsparcia finansowego mojemu synowi Ł. Z. w poniesieniu opłaty za reprezentowanie go w sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie przez pełnomocnika" nie wykazał zasad i wysokości ustalonego wynagrodzenia za świadczoną z wyboru pomoc prawną. Nie wyjaśnił, czy do skarżącego należą jakieś rachunki bankowe. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy oświadczenie zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości i było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Ta jednak nie udzieliła na wezwanie dodatkowych wyjaśnień o które była proszona. To powoduje, że przyznanie stronie w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Dla profesjonalnego pełnomocnika z usług którego strona korzysta wskazana w powołanym wyżej przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa reguła prawa i przedstawione kierunki jej wykładni nie powinny być zaskoczeniem. Wszystkie pytania dotyczyły wyłącznie weryfikacji rzetelności oświadczeń składanych przez stronę i wystarczało udzielić na nie jednoznacznych odpowiedzi. Dziwi więc unikanie odpowiedzi o szacunkową wysokość miesięcznych zarobków z prac dorywczych. Przedstawienie przez skarżącego informacji PIT-11 jest niewystarczające. Po pierwsze informacja ta ujawnia tylko jeden stosunek pracy. Po drugie oczywistym jest, że przy rocznym dochodzie raptem 1000 zł nie byłby w stanie ani opłacać alimentów ani dokładać się do opłat za mieszkanie co deklarował we wniosku. Podobnie rzecz się przedstawia z pytaniem o źródła finansowania pełnomocnika z wyboru nie wychodziło poza rzeczową potrzebę. Przedstawionemu pisemnemu oświadczeniu matki skarżącego o treści "udzieliłam wsparcia finansowego mojemu synowi Ł. Z. w poniesieniu opłaty za reprezentowanie go w sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie przez pełnomocnika" należało odmówić wiary. Pozostaje ono bowiem w oczywistej sprzeczności z wcześniej składanymi wyjaśnieniami skarżącego gdzie deklarował, że "matka pozostaje bez pracy i nie posiada stałych dochodów" oraz "rodzina nie może mi pomóc". Oczywiście nie można wykluczyć sytuacji, że matka zdobyła w jakiś sposób środki pieniężne by pomóc synowi, względnie że ustalona przez pełnomocnika wysokość honorarium jest ja tyle niska, iż stać na jej opłacenie osoby bez pracy i stałych dochodów. Szkopuł w tym, że okoliczności te należało wykazać. Nota bene, biorąc pod uwagę wiążące adwokata zasady wykonywania zawodu nic nie stało na przeszkodzie aby pełnomocnik skarżącego dbając o dobro swojego klienta zwrócił mu uwagę na potrzebę wykazania okoliczności małoprawdopodobnych odpowiednimi dokumentami (np. poprzez okazanie wystawionych dla klienta faktur, które potwierdziłby, że zgodnie z zawartą umową opłaty za świadczoną usługę prawną są dostosowane do możliwości płatniczych strony). Mając to wszystko na uwadze orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.