III SA/Kr 1052/13
WyrokWSA w Krakowie2014-05-14
Skład orzekający: Piotr Lechowski, Halina Jakubiec, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może wznowić postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 Kpa, uznając za oczywiste fałszerstwo dowodów, jeśli nie zostało ono stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a jedynie opiera się na zeznaniach świadka w postępowaniu przygotowawczym?Ratio decidendi
Organ administracji nie może samodzielnie ustalać fałszywości dowodów w postępowaniu administracyjnym w celu wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kpa. "Oczywistość" fałszu, o której mowa w art. 145 § 2 Kpa, wymaga, aby przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynikało bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że dowód jest np. podrobiony. W przypadku opierania się na zeznaniach świadka w postępowaniu przygotowawczym, które nie zostały potwierdzone prawomocnym orzeczeniem, nie można mówić o oczywistości fałszu, a tym samym o podstawie do wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Starosty o uchyleniu decyzji z 2006 r. przyznającej skarżącemu prawo jazdy kategorii B i odmowie jego wydania. Wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek Prokuratora, który wskazał na fałszywość dowodów (nieuczestniczenie w kursach i egzaminach, fałszywe zaświadczenie lekarskie) stanowiących podstawę wydania prawa jazdy. Skarżący kwestionował ustalenia organów, podnosząc m.in. odwołanie złożonych wcześniej zeznań i brak prowadzenia postępowania karnego przeciwko niemu. WSA uznał, że organy obu instancji bezpodstawnie wznowiły postępowanie, ponieważ nie istniała oczywistość fałszywości dowodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, a także postanowienie Starosty z dnia [...] 2012 r. o wznowieniu postępowania. Orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy – po wznowieniu postępowania - wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie Starosty z dnia [...] 2012 r. w przedmiocie wznowienia postępowania, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 457,00 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 maja 2013 r. znak [...] utrzymało w mocy wydaną po wznowieniu postępowania decyzję Starosty z dnia [...] 2013 r. znak [...] o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty z dnia [ ...] 2006 r. o przyznaniu skarżącemu W. Z. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B dokument nr [...] oraz o odmowie przyznania W. Z. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 145 § 1 pkt 1 i § 2, 150 § 1 i 151 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 11 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151 ze zm.).
Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego:
Prokurator Prokuratury Rejonowej pismem z dnia 31 października 2012 r. wniósł do Starosty sprzeciw od decyzji tego organu z dnia [...] 2006 r. o przyznaniu W. Z. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, w którym domagał się wznowienia postępowania w sprawie, z uwagi na to, że dowody, w oparciu, o które organ wydał decyzję okazały się fałszywe. W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator wskazał, że w toku prowadzonego postępowania karnego ustalono, iż skarżący nie uczęszczał na kursy teoretyczne ani praktyczne przed egzaminem decydującym o przyznaniu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, a zaświadczenie lekarskie załączone do wniosku o przyznanie uprawnienia poświadczało nieprawdę, ponieważ skarżący w tym badaniu nie uczestniczył. Skarżący, słuchany w toku postępowania przygotowawczego w dniu 2 kwietnia 2009 r., po okazaniu mu wniosku o wydanie prawa jazdy zeznał, że pierwszy raz widzi ten dokument, a podpis znajdujący się pod wnioskiem nie jest jego podpisem. Prokurator uzasadniając wniosek o wznowienie, wskazał, że dla wznowienia postępowania nie jest konieczne stwierdzenie fałszywości dowodów przez Sąd, gdyż fałszerstwo jest w tym wypadku oczywiste, co wynika właśnie z treści protokołu przesłuchania skarżącego w charakterze świadka, z którego wynika przyznanie skarżącego, iż uzyskał prawo jazdy bez uprzedniego złożenia egzaminu z wynikiem pozytywnym. Prokurator dodał, że z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego, a także interesu społecznego wznowienie postępowania w tej sprawie nie wymaga uprzedniego potwierdzenia fałszerstwa prawomocnym orzeczeniem Sądu lub innego organu.
Starosta, rozpoznając sprzeciw, wydał w dniu [...] 2012 r. postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z [...] 2006 r. Za podstawę prawną organ przyjął przepis art. 145 § 1 pkt 1 Kpa, uznając, że dowody, w oparciu o które skarżący uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami okazały się fałszywe, z czego też wynika, iż skarżący bezprawnie i niezgodnie z obowiązującymi przepisami uzyskał uprawienia kat. B.
Starosta wydał w konsekwencji decyzję w dniu [...] 2013 r. o uchyleniu własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] 2006 r. o przyznaniu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B i jednocześnie orzekł odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii B.
Ustalenia faktyczne, w oparciu, o które została wydana decyzja pierwszej instancji skupiły się wokół ustaleń poczynionych w toku postępowania karnego i wynikających ze sprzeciwu Prokuratora oraz protokołu przesłuchania skarżącego. Organ ustalił, że skarżący nie złożył z pozytywnym wynikiem egzaminu na prawo jazdy, zarówno teoretycznego, jak i praktycznego. Decyzję o uzyskaniu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B i dokument prawa jazdy uzyskał po tym, jak zapłacił znajomemu o imieniu T. kwotę 2500 zł, który miał pośredniczyć w załatwieniu uprawnień. Skarżący nie podpisał wniosku o wydanie prawa jazdy. Według organu oczywistym w tych okolicznościach jest, że popełnione zostało przestępstwo w postaci przebiegu egzaminu państwowego niezgodnie z prawem, gdyż w oparciu o dokumenty, które stwierdzały nieprawdę. Egzamin przeprowadzony w takich warunkach stanowi według organu okoliczność faktyczną, która istniała w dniu wydania decyzji, ale nie była znana organowi przyznającemu skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B. Wznowienie postępowania było zatem tego względu uzasadnione, przy czym organ zaznaczył, że mogło nastąpić przed wydaniem orzeczenia sądu lub innego organu w przedmiocie sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, a wznowienie było niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu publicznego. Zachodziła bowiem oczywistość popełnienia przestępstwa lub sfałszowani dowodów w rozumieniu przepisu art. 145 § 2 Kpa.
Jednocześnie organ wskazał, że skarżący w istocie nie spełnia łącznych przesłanek wydania decyzji do wydania prawa jazdy kategorii B, wymienionych w art. 11 ustawy o kierujących pojazdami, w związku z czym, uchylając decyzję z [...] 2006 r. należało odmówić wydania mu prawa jazdy.
Decyzji nadano na podstawie przepisu art. 108 § 1 kpa rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na niezbędność ochrony zdrowia i życia ludzkiego wyrażającą się w potrzebie wyeliminowania z ruchu osoby, która kieruje pojazdami, nie posiadając do tego faktycznie uprawnień.
W. Z. wniósł odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 77 § 1 w zw. z art. 10 i 86 Kpa poprzez oparcie się na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę co do treści tych ustaleń oraz poprzedzających je dowodów w ogóle nie mogą być uznane za udowodnione i nie mogą stanowić podstawy faktycznej decyzji. W tym zakresie skarżący rozwinął zarzut poprzez stwierdzenie, że organ oparł się jedynie na danych zawartych w sprzeciwie Prokuratora Prokuratury Rejonowej i nie przesłuchał strony co do okoliczności dotyczących uzyskania uprawnień do wydania prawa jazdy kategorii B, w sytuacji, gdy z dokumentów, którymi dysponował organ wynikały sprzeczności co do tego, czy zaświadczenie lekarskie dołączone do wniosku o wydanie prawa jazdy poświadcza prawdę oraz czy skarżący uczestniczył w szkoleniach teoretycznych i praktycznych. Zarzucił również naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Kpa poprzez przyjęcie, że sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania i uchylenie decyzji jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego – w sytuacji, gdy skarżący odwołał obciążające go zeznania a organ pierwszej instancji w ogóle zaniechał ustaleń w tym zakresie. Do odwołania zostało bowiem dołączone oświadczenie skarżącego opatrzone datą 7 luty 2013 r o odwołaniu zeznań złożonych na Komendzie Policji w dniu 2 kwietnia 2009 r. Skarżący podniósł, że organ nie dokonał podstawowych w sprawie ustaleń czy przeciwko niemu było prowadzone jakiekolwiek postępowanie karne i czy przedstawiono mu zarzuty. Brak tego rodzaju ustaleń powoduje w ocenie skarżącego, w kontekście zasady domniemania niewinności, skłania do przyjęcia tezy, skarżący nie dopuścił się żadnego przestępstwa i nie zachodzi tym bardziej oczywistość jego popełnienia. Skarżący zarzucił ponadto, że organ w zasadzie nie wypowiedział się w jakich dokumentach sprawy poświadczona została nieprawda. Organ poprzestał jedynie na sformułowaniu, że "w sprawie jest oczywiste, że w dokumentach na podstawie których wydano prawo jazdy W. Z. poświadczono nieprawdę". Według skarżącego nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu, zwłaszcza poprzez nieprzesłuchanie go. Skarżący wskazał ponadto na naruszenie przepisu art. 107 § 1 i 3, 108 Kpa poprzez brak powołania w podstawie prawnej przepisu art. 108 Kpa i brak rozstrzygnięcia w sentencji decyzji o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Odnosząc się do uzasadnienia rygoru zawartego w decyzji, skarżący podniósł, że powołano się na bliżej niesprecyzowany interes w ochronie życia i zdrowia ludzkiego, zauważając, że wznowienie postępowania i wydanie decyzji nastąpiło po ponad dwóch i pół roku od złożenia przez skarżącego zeznań na Komendzie Policji. Organ według skarżącego nie wyjaśnił jakie nowe okoliczności wskazują na to, że zagrożenie powstało aktualnie, a nie było go w dacie składania zeznań.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia tego, czy sfałszowanie dowodu lub popełnienia przestępstwa jest oczywiste, zwłaszcza w kontekście tego, że odwołał zeznanie złożone w roku 2009.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało po rozpoznaniu odwołania opisaną na wstępie decyzję, przestawiając na wstępie stan faktyczny w sprawie ściśle w oparciu o zeznania skarżącego złożone w dniu 2 kwietnia 2009 r., które w ocenie tego organu są wiarygodne. Organ zaznaczył, że skarżący składał je pod rygorem odpowiedzialności karnej, a zeznania są spójne, logiczne i w sposób przejrzysty relacjonują okoliczności uzyskania dokumentu prawa jazdy. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia w treści decyzji pierwszej instancji okoliczności i znaczenia odwołania przez skarżącego zeznań przez organami ścigania, organ zauważył, że oświadczenie nosi datę późniejszą niż data wydania decyzji pierwszej instancji ([...] 2013 r.). Ponadto oświadczenie jest tylko kserokopią i nie jest widoczny podpis skarżącego, a ponadto brak jest dowodu na to, by oświadczenie zostało złożone w Prokuraturze Apelacyjnej, która prowadzi postępowanie w sprawie uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Ponadto według organu, oświadczenie to nie zmienia istoty sprawy, gdyż zeznania przed organami ścigania zostały złożone pod odpowiedzialnością karną a oświadczenie o odwołaniu zeznań nie są opatrzone żadnym rygorem. Dla organu ma znaczenie również, iż skarżący po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 27 grudnia 2012 r. nie wnosił żadnych zastrzeżeń w kwestii przedstawionych mu materiałów dowodowych. Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia zasady domniemania niewinności organ podniósł, że zasada ta obowiązuje w orzekaniu w sprawach karnych, nie administracyjnych. Organy administracji badają jedynie spełnienie wymagań potrzebnych do wydania prawa jazdy. Kwestia zawinienia jest nieistotna dla decyzji w tym przedmiocie. Organ uściślił, że fakt uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu na prawa jazdy pomimo braku uczestnictwa w tym egzaminie powoduje, że nie został spełniony warunek wydania prawa jazdy określony w art. 11 ust. 1 pt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Przepis ten stanowi bowiem o obowiązku zdania egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Okoliczność niezdawania przez skarżącego egzaminu istniała w dniu wydania decyzji, a nie była znana organowi ją wydającemu. Organ wskazał również, że okoliczność posługiwania się przez skarżącego prawem jazdy kat. B uzasadnia zarówno zastosowanie przepisu art. 145 § 2 Kpa (wznowienie przed uzyskaniem orzeczenia sądu lub decyzji organu w sprawie przestępstwa lub sfałszowania dokumentu), jak też nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał bowiem, że ochrona bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego jest okolicznością przemawiającą za zasadnością nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ na koniec wskazał, że przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji z [...] 2009 r. o przesłankach wydania prawa jazdy są tożsame z przepisami art. 11 ust. 1 obowiązującej od 19 stycznia 2013 r. ustawy o kierujących pojazdami. Na gruncie obu tych ustaw zdanie z pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego jest jednym z warunków koniecznych do uzyskania prawa jazdy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagał się uchylenia obu decyzji wydanych we wznowionym postępowaniu.
Skarżący zarzucił organom błędne ustalenie przesłanek wznowienia postępowania oraz błędne ustalenie przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o odmowie wydania prawa jazdy. Skarżący argumentował, że organy naruszyły art. 77 § 1 Kpa poprzez pominięcie istotnej zdaniem skarżącego okoliczności, że brak jest wyraźnych dowodów, jakoby skarżący nie złożył z wynikiem pozytywnym egzaminu i nie uczestniczył w badaniu lekarskim. W ocenie skarżącego fakt, że złożył oświadczenie o wycofaniu swojego zeznania złożonego w Komendzie Wojewódzkiej Policji oznacza, że zeznania te nie mogą być dowodem w sprawie z uwagi na konstytucyjną zasadę domniemania niewinności oraz przyjęty w doktrynie i judykaturze pogląd, że nikt nie musi sam udowadniać przesłanek własnej winy. Zdaniem skarżącego organy oparły się na dowodach, które nie powinny być brane pod uwagę. Skarżący wskazywał, że organy nie podjęły czynności zmierzających do ustalenia, czy przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne ani nie wykazały inicjatywy dowodowej, czym naruszyły zasadę prawdy materialnej. Skarżący argumentował też, że organy naruszyły art. 107 § 1 Kpa, ponieważ odnosiły się w uzasadnieniach decyzji do dokumentów, które zdaniem skarżącego nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu z uwagi na odwołanie przez skarżącego zawartych tam twierdzeń. Zdaniem skarżącego fakty przytoczone w skardze świadczą także o braku przesłanek do wznowienia postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji wymienionych w art. 3 § 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a.(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Sąd, by zgodnie z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. wyeliminować z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ administracyjny, musi stwierdzić, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo do naruszenia przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada, czy zaskarżone decyzje nie naruszają prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga W. Z. zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty, w której we wznowionym postępowaniu administracyjnym organ ten uchylił swoją wcześniejszą decyzję o przyznaniu skarżącemu prawa jazdy, stwierdzając, że była ona oparta na dokumentach, które stwierdzały nieprawdę.
Dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że została ona wydana z naruszeniem prawa.
Wyjaśniając kwestię natury ogólnej, wskazać należy, że instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady ogólnej trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 Kpa, a zatem - jako rozwiązanie stanowiące wyjątek od zasady - podlega konieczności ścisłej wykładni. Skoro bowiem przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji, to przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.
Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z kolei zgodnie z art. 145 § 2 Kpa z powyższej przyczyny postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie, których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania. Celem wznowionego postępowania prowadzonego z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa jest zatem wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi.
Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 Kpa, sfałszowanie dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba, że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. Pogląd taki jest jednolicie przyjmowany przez doktrynę (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 798 i nast.) i orzecznictwo, które podkreśla, że wznowienie nie może nastąpić jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, publ. ONSA 1992/3-4/66). Co istotne, organ administracji nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie. Innymi słowy, organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie Starosta wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną, przywołując w podstawie prawnej art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 Kpa i dowodząc, że zachodzi w sprawie "oczywistość" tego, iż spełnione są przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa – bowiem dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe a ponadto zachodzi konieczność wznowienia postępowania z uwagi na to, że jest ono niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego lub poważnej szkody dla interesu społecznego.
W ocenie Sądu żadna z opisanych wyżej sytuacji nie zachodzi w niniejszej sprawie. W judykaturze i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, podzielany także przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że przez oczywistość fałszu dowodu, należy rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że jest on np. podrobiony (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 134/2010).
O oczywistości fałszu w takim rozumieniu nie można mówić w niniejszej sprawie. Podstawą wznowienia postępowania przez organ pierwszej instancji był dowód w postaci przesłuchania świadka w toku postępowania przygotowawczego karnego, z którego wynikało, że skarżący W. Z. nie brał udziału w egzaminie państwowym, a pozytywny wynik egzaminu został ustalony i opłacony wcześniej. Z faktu tego organ pierwszej instancji wyprowadził błędny wniosek, podtrzymany rozstrzygnięciem organu drugiej instancji zarówno o fałszywości dowodu w postaci dokumentów, w oparciu o które wydano dokument prawa jazdy, jak i o przestępczości polegającej na przebiegu egzaminu niezgodnie z prawem. Wskazać bowiem należy, że nie jest możliwe powiązanie treści zeznań skarżącego bezpośrednim związkiem przyczynowym z faktem fałszywości dokumentów stwierdzających ukończenie kursu a następnie z przestępnym działaniem polegającym na stwierdzeniu przebiegu egzaminu z pozytywnym wynikiem. Takie dokumenty nie stają się fałszywe z tej tylko przyczyny, że organ prowadzący postępowanie karne przygotowawcze przypisał zeznaniom walor dowodu w postępowaniu karnym. Wskazać należy w tym miejscu także, że w istocie rzeczy zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji nie przesądziły jakiego rodzaju dokumenty uznają za "fałszywe", posługując się ogólnym sformułowaniem i wywodząc z fałszywości niespełnienie się przesłanki uprawniającej do przyznania uprawnień do kierowania pojazdami kat. B.
Wobec tego, że nie można uznać w sprawie faktu fałszywości za oczywisty, zbędne jest analizowanie wystąpienia przesłanki niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego lub poważnej szkody dla interesu społecznego.
Uznać należało zatem, że organy administracji obu instancji bezpodstawnie przyjęły za podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania W. Z. prawa jazdy kat. B przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 Kpa i w konsekwencji niezasadnie odmówiły skarżącemu przyznania uprawnień do kierowania pojazdami kat. B.
Prowadzone ponownie postępowanie wymaga podjęcia dodatkowego postępowania wyjaśniającego choćby poprzez przesłuchanie strony skarżącej i zebrania dodatkowego materiału dowodowego z postępowania karnego, które pozwoli ustalić wymagany prawem związek przyczynowy między potencjalną fałszywością dowodów a wynikiem postępowania w sprawie uzyskania przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszej instancji, jak również postanowienie Starosty z dnia [...] 2012 r. o wznowieniu z urzędu postępowania.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło