III SA/Kr 1055/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki spr. WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2009 r. Nr : [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych s k a r g ę o d d a l a . Zaskarżoną decyzją z dnia 24 sierpnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 50, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji – Prezydent Miasta - decyzją z dnia [...] 2009 r., znak: [...], działając na podstawie na art. 104, art. 107 i art. 108, art. 163 k.p.a., art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 1, 2, 5 i 7, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy o pomocy społecznej, art. 9 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 1994 r. Nr 111 poz. 535 z późn. zm.), w związku rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U z 2005 r. Nr 189 poz. 1598), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), orzekł o: 1. przyznaniu W. K. specjalistycznych usług opiekuńczych na okres od dnia 15 czerwca 2009 r. na stałe w wymiarze 7,00 razy w tygodniu po 5,00 godzin dziennie. Usługi będą świadczone przez Fundację na Rzecz Chorych na [...] im. [...], specjalistyczne usługi opiekuńcze będą świadczone w K., ul. A., 2. ustaleniu kosztu usługi za l godzinę w wysokości 11,36 zł, 3. zwolnieniu Świadczeniobiorcy, w okresie wskazanym w pkt. 1, z odpłatności, 4. nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie w dniu 7 maja 2009 r. wszczęte zostało z urzędu. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji dotyczącej aktualnej sytuacji skarżącej ustalono, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z uwagi na wiek, niepełnosprawność oraz stan zdrowa wymaga opieki w codziennej egzystencji. Dalej organ wyjaśnił, że zmniejszenie wymiaru godzi specjalistycznych usług opiekuńczych od dnia 15 czerwca 2009 r. nastąpiło po przeanalizowaniu sytuacji skarżącej. Przyznając ilość godzin świadczonych usług ośrodek pomocy społecznej zobowiązany jest uwzględnić potrzeby wszystkich osób zwracających się o tę formę pomocy. Organ I instancji zaznaczył, że skarżąca może wykorzystać własne możliwości, jako właścicielka 2 - pokojowego lokalu mieszkalnego, może jego część wynająć lub zamienić lokal na mniejszy, a uzyskane z tego tytułu środki przeznaczyć na uzupełnienie opieki oferowanej przez ośrodek pomocy społecznej. W ocenie organu I instancji niezbędne potrzeby skarżącej są zabezpieczone w sposób należyty i w wystarczającym zakresie, a przyznana ilość godzin świadczonej pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych nie spowoduje pogorszenia jej warunków życiowych. Organ podjął też działania zmierzające do objęcia skarżącej ze strony wolontariatu. W tym stanie rzeczy organ I instancji, działając na podstawie art. 50 ust. 1 – 2 i 4 w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej orzekł jak w sentencji decyzji. Rygor natychmiastowej wykonalności nadano na podstawie art. 108 k.p.a. z uwago na ważny interes społeczny. Odwołanie od tej decyzji wniosła W. K. podnosząc w nim, że jest wdową, kombatantką, z przyznaną I grupą inwalidzką. Skarżąca zakwestionowała zasadność zmniejszenia liczby godzin świadczonych usług specjalistycznych przyznanych jej uprzednio w wymiarze 7 razy w tygodniu po 7 godzin dziennie. Podkreśliła swój zły stan zdrowia, który każdego dnia się pogarsza, a nie polepsza. Gdyby przyszło jej płacić za dodatkowe 2 godziny pracy opiekuna z własnych środków nie wystarczyłoby jej na zakup żywności. Działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia uchylającego decyzję organu I instancji i przekazującego temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia przywołało regulację art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Podniosło, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji zmniejszył wymiar przyznanych stronie usług nie wskazując jednocześnie na poprawę sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej, która uzasadniałaby zmniejszenie wymiaru wcześniej przyznanych świadczeń. Wobec powyższego organ I instancji wbrew dyspozycji przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nie wykazał w sposób jednoznaczny, że sytuacja dochodowa lub osobista skarżącej uległa takiej zmianie, która uzasadniałaby zmianę decyzji na niekorzyść strony. Wydając decyzję kasacyjną Kolegium wskazało, na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, które pozwoli ustalić czy sytuacja osobista i majątkowa skarżącej uległa zmianie od daty wydania decyzji z dnia [...] 2009 r., którą to decyzją przyznano skarżącej świadczenie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 7 razy w tygodniu po 7 godzin. Kolegium zwróciło także uwagę na regulacją art. 121 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który umożliwia pracownikom pomocy społecznej dokładne zbadanie okoliczności sprawy, a także skuteczne ustalenie stanu faktycznego, w tym w szczególności sytuacji osobistej strony. Zdaniem organu odwoławczego, w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień formalnych i merytorycznych powodujących konieczność uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła W. K., podnosząc w jej treści, że decyzje obu instancji są dla niej krzywdzące i nie są zgodne z prawdą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż w ocenie Sądu wydana w dniu 24 sierpnia 2009 r. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] jest zgodna z prawem. Działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji zmniejszającą skarżącej przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 7 razy w tygodniu po 7 godzin do 7 razy w tygodniu po 5 godzin dziennie i przekazało organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zadaniem Sądu było zatem dokonanie oceny, czy w tym przypadku organ odwoławczy wydając takie rozstrzygnięcie nie naruszył przepisu art. 138 § 2 k.p.a. dającego organowi kompetencje do podejmowania decyzji kasacyjnych, stanowiących wyjątek od merytorycznego orzekania. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopuściło się naruszenia przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadnie Kolegium wskazało, że organ administracji publicznej, który stosuje art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zobligowany jest do uprzedniego ustalenia, między innymi, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, jako przesłanek do podjęcia decyzji zmieniającej lub uchylającej na niekorzyść strony bez jej zgody uprzednio wydaną decyzję przyznającą jej świadczenia. Analiza materiału dowodowego potwierdza prawidłowość dokonanej oceny przez Kolegium pod względem spełnienia przez organ I instancji postanowień artykułów 7, i 77 § 1 k.p.a. obligujących organy administracji do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rzeczywiście przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia w szczególności, czy sytuacja dochodowa lub osobista skarżącej od daty wydania decyzji [...] 2009 r., znak: [...], uległa zasadniczej zmianie, wymagało ponownego przeprowadzenia. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby różniła się ona od sytuacji skarżącej zachodzącej w dacie wydania wskazanej decyzji przyznającej jej specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 7 razy w tygodniu po 7 godzin. Tylko bowiem taka zmiana, jak wynika z treści przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, przepisów prawa, sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobierania nienależnego świadczenia, a także w sytuacji wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 11, 12, i 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, warunkuje możliwość podjęcia decyzji z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, która jako decyzja konstytutywna może wywierać swe skutki na przyszłość, a nie może działać wstecz (ex tunc), obejmując swym zakresem wcześniej wydane decyzje (por. wyroki z 18 grudnia 2008 r.; sygn. akt III SA/Kr 928/08, LEX nr 527594 i z 15 października 2008 r.; sygn. akt III SA/Kr 104/08, LEX nr 497634). Organ I instancji nie uzasadnił też w sposób wystarczający dlaczego zmiana przyznanych specjalistycznych usług opiekuńczych następuje od dnia 15 czerwca 2009 r., a nie od innej daty. Organ I instancji dopuścił się więc naruszenia przepisów postępowania artykułów 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a. Dodać przy tym należy, że zaskarżona decyzja uwzględniła odwołanie skarżącej od decyzji I instancji zmniejszającej wymiar przyznanych jej specjalistycznych usług opiekuńczych. Kolegium podzieliło bowiem argumenty skarżącej wskazane w odwołaniu, a sprowadzające się do tego, że nie wykazał organ I instancji podstaw do zmniejszenia skarżącej wymiaru specjalistycznych usług opiekuńczych. Wniesiona natomiast skarga do sądu administracyjnego na tą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, korzystną dla skarżącej, wzięła się najprawdopodobniej z niezrozumienia do końca przez skarżącą jej treści i powodów podjęcia. Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd nie stwierdzając rażącego naruszenia prawa ani przesłanek warunkujących wznowienie postępowania, nie mógł inaczej postąpić jak tylko skargę oddalić. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak sentencji wyroku.