III SA/Kr 1056/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody z dnia 19 lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: I. ODDALIĆ WNIOSEK O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO UISZCZENIA WPISU SĄDOWEGO, II. SKARGĘ ODRZUCIĆ, Wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego należnego od skargi zostało skarżącemu doręczone w dniu [...] września 2005 r. Wezwanie określało wysokość wpisu, sposób jego uiszczenia, jak również — pouczenie o siedmiodniowym terminie uiszczenia wpisu, od rygorem odrzucenia skargi. W dniu [...] października 2005 r. skarżący wysłał pocztą do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Wyjaśnił, że jest osobą samotną, bardzo biedną i schorowaną. Podał też, że nigdzie nie pracuje i nie ma żadnego innego źródła utrzymania oprócz pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. Na potwierdzenie swych słów przedłożył zaświadczenie tego Ośrodka z dnia [...] października 2005 r. potwierdzające, że W. M. był objęty pomocą Ośrodka, z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Skarżący wyjaśnił ponadto, że nie był w stanie uiścić wpisu w terminie wyznaczonym przez sąd, gdyż wymagana kwota przekracza jego możliwości finansowe, ale cały czas miał nadzieję, że uda mu się ją zdobyć. Do czasu wydania niniejszego postanowienia wyznaczony wpis nie został opłacony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważy co następuje: A. Skarżący miał obowiązek w 7-dniowym terminie (tj. do dnia 3 października 2005 r.) uiścić wpis sądowy, bądź alternatywnie — złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy (art.243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżący wpisu nie uiścił do dnia wydania niniejszego postanowienia. Z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpił w dziewiątym dniu po upływie terminu zakreślonego przez Sąd do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący dostrzegł swe spóźnienie w złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, (art.87 §§112 P.p.s.a.). Przywrócenie terminu jest więc możliwe wówczas, gdy spóźnienie było spowodowane przeszkodą przejściową. Pojawienie się tej przeszkody powinno być przez stronę uprawdopodobnione. Skarżący wyjaśnił w swym wniosku, że nie był w stanie uiścić wpisu w terminie wyznaczonym przez sąd, gdyż wymagana kwota przekraczała jego możliwości finansowe, ale cały czas miał nadzieję, że uda mu się ją zdobyć. Są to okoliczności, które Sąd mógłby wziąć pod uwagę rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, a nie - o przywrócenie terminu. Niemożność uiszczenia wpisu nie była bowiem przeszkodą przejściową, o czym najlepiej świadczy fakt, że w dniu [...] października 2005 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, mimo że jego sytuacja materialna nie uległa poprawie od dnia otrzymania wezwania do zapłaty wpisu. Na tej podstawie można zasadnie wnioskować, że skarżący nie napotkał na żadne przejściowe przeszkody, które w świetle art.87 §§1 i 2 P.p.s.a. usprawiedliwiałyby niedochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie przez Sąd tego terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W konsekwencji należało stwierdzić, że skarżący był należycie pouczony przez Sąd o terminie uiszczenia wpisu i konsekwencjach prawnych nie dochowania tego terminu (art 6 P.p.s.a.). Dochowaniu tego terminu nie stanęły na przeszkodzie żadne przejściowe przeszkody, lecz trudności finansowe w jakich skarżący od dłuższego czasu pozostawał. Dlatego skarżący powinien był się liczyć z tym, że we wskazanym terminie nie zdobędzie kwoty wskazanej przez Sąd. Dlatego będąc pouczonym o konsekwencjach niedochowania terminu do uiszczenia wpisu, powinien był w tym terminie poinformować Sąd o swej sytuacji materialnej, co umożliwiłoby Sądowi doręczenie skarżącemu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z niezbędnymi informacjami. Mając możliwość wystąpienia z wnioskiem do Sądu w zakreślonym terminie, skarżący dopuścił się 9-dniowej zwłoki, której nie usprawiedliwił. Nie można twierdzić, że wniosek skarżącego podlega odrzuceniu jako spóźniony (art.88 P.p.s.a.), albowiem w ogóle nie pojawiły się przeszkody w jego wniesieniu, od ustąpienia których należałoby liczyć 7-dniowy termin do złożenie rozpatrywanego obecnie wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, orzekając w tym zakresie na podstawie art.86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, póz. 1270, zm. Dz.U.: 2004, nr 162, póz. 1692 i 2005, nr 94, poz.788). B. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, (art. 243. § 1. P.p.s.a.). Nie jest dopuszczalne odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu przed rozpoznaniem wniesionego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tytułem wpisu (por. postanowienie SN z dnia 8 października 1998 r., III RN 54/98, OSNAP 1999, nr 11, poz.356, LEX 36226 i postanowienie SN z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 7/02, OSNP 2003, nr 22, poz.530). Skarga W. M. wpłynęła do Sądu w dniu [...] września 2005 r., natomiast jego wniosek o przyznanie prawa pomocy — w dniu [...] października 2005 r. Wniosek nie został więc złożony przed wszczęciem postępowania. Dlatego zasada sformułowana w cytowanych postanowieniach nie może w niniejszej sprawie znaleźć zastosowania. Wniosek jest skuteczny od chwili jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona była zobowiązana przed jego złożeniem (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., FZ 125/04, [cyt. za:] Hanna Knysiak-Molczyk [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia, Warszawa 2005, s.627). Dlatego wniosek W. M. o przyznanie prawa pomocy, jako wniesiony po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie mógł konwalidować nieuiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony aż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Kraków 2005, s.586). Termin do wpłacenia wpisu nie został przez sąd przywrócony co skutkuje odrzuceniem skargi oraz zakończeniem postępowania sądowego w I instancji. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi jest wprawdzie nieprawomocne, tym niemniej kończy ono postępowanie sądowe w I instancji. Dlatego wniosek W. M. o przyznanie prawa pomocy nie mógł być rozpatrzony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po zamknięciu postępowaniu. Skoro termin do uiszczenia wpisu nie został przywrócony, to należało stwierdzić, że skarga została wniesiona bez uiszczenia wpisu (art.230 P.p.s.a.) i brak ten nie został usunięty w terminie zakreślonym przez Sąd w wezwaniu z dnia [...] września 2005 r. Mając powyższe na uwadze Sąd odrzucił skargę, orzekając w tym zakresie na podstawie art.58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, póz. 1270, zm. Dz.U.: 2004, nr 162, póz. 1692 i 2005, nr 94, poz.788).