III SA/Kr 1057/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie organu pierwszej instancji. J. P. pismem z dnia 22 kwietnia 2009r. zwrócił się do Starosty o "stwierdzenie nieważności samowolnego rozgraniczenia działek ewid. nr 2459/1, 2459/2, 2459/3" położonych w A. J. P. podniósł, że S. P. i K. G. z udziałem geodety bez jego wiedzy dokonali samowolnego rozgraniczenia w/w działek. Postanowieniem z dnia [...] 2009r. znak: [...] Starosta przesłał do Wójta Gminy wniosek J. P. z dnia 22 kwietnia 2009r. Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] 2009r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 66 § 3 kpa, orzekł o zwrocie wniosku J. P. z dnia 22 kwietnia 2009r. (data wpływu do Urzędu 4 maja 2009r.) w sprawie samowolnego rozgraniczenia działek ewidencyjnych nr 2459/1, 24592/, 2459/3. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w toku badania wniosku ustalił, iż przed Wójtem Gminy nigdy nie toczyło się postępowanie w sprawie rozgraniczenia w/w działek. Ustalono również, że w sprawie w/w działek toczyło się postępowanie sądowe zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dnia 16 marca 2000r., sygn. akt [...], którym zniesiono współwłasność nieruchomości. Dlatego organ uznał, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny. Zażalenie na powyższe postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł J. P., podnosząc, że organ, któremu przekazano jego podanie, jest związany treścią postanowienia Starosty. Żalący się stwierdził ponadto, że Sąd Rejonowy poinformował go pismem z dnia 30 listopada 2007r., że okazanie granic na gruncie nie następuje w postępowaniu sądowym i ponowny wniosek oddalił. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2009r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 66 § 3 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w przypadku ustalenia, iż sprawa objęta treścią podania nie dotyczy sprawy indywidualnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 kpa, mamy do czynienia z bezwzględną przeszkodą we wszczęciu postępowania, czyniącą niedopuszczalnym wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie przed organem administracji publicznej. Jeżeli więc żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to zachodzi bezprzedmiotowość tego postępowania i postępowanie takie winno ulec umorzeniu. Jeśli zaś żądanie strony zostało skierowane do organu niewłaściwego, organ winien podjąć czynności przewidziane w art. 65 kpa i art. 66 kpa. Kolegium podkreśliło, że przed Wójtem Gminy nie toczyło się żadne postępowanie w sprawie rozgraniczenia działek ewidencyjnych nr 2359/1, 23597, 2359/3, natomiast w sprawie w/w działek toczyło się postępowanie sądowe zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dnia 16 marca 2000r., sygn. akt [...], który zniesiono współwłasność nieruchomości. W ocenie Kolegium organ I instancji, do którego wniosek został skierowany słusznie podjął działania przewidziane w art. 66 § 3 kpa. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. P., zarzucając, iż postanowienie Kolegium narusza prawo, gdyż Wójt Gminy był związany postanowieniem Starosty, który wskazał Wójta Gminy jako organ właściwy w sprawie. Skarżący zarzucił ponadto, że sekretarz sądu pismem z dnia 30 listopada 2007r. poinformowała go, że okazanie granic na gruncie nie następuje w postępowaniu przed sądem. Dowodem natomiast na to, że rozgraniczenia na gruncie dokonano samowolnie jest pismo inż. J. G. z dnia 15 maja 2000r. z oświadczeniem H. P., że nie było podziału fizycznego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Zdaniem Kolegium bezzasadny jest zarzut skargi, iż Wójt Gminy był związany postanowieniem Starosty, tzn., że był zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Sam fakt otrzymania przez organ podania przekazanego mu postanowieniem przez inny organ, nie zwalnia organu, któremu podanie przekazano od zbadania, czy jest organem właściwym do rozstrzygnięcia żądania zawartego w podaniu. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie oceny formalnej i procesowej wniesionego podania. Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma. Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania (art. 1 pkt 1 kpa i art. 28 kpa), w tym także ustalenie zdolności organu do prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania stosownej decyzji (art. 19 i art. 27 kpa). Kolegium podkreśliło, że skoro przed Wójtem Gminy nie toczyło się żadne postępowanie w sprawie rozgraniczenia działek ewidencyjnych nr 2359/1, 23597, 2359/3, a postępowanie sądowe zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego o zniesieniu współwłasności nieruchomości, to w takiej sytuacji Wójt Gminy nie miał możliwości rozpatrzenia sprawy stanowiącej przedmiot żądania we własnym zakresie, jak również nie mógł przekazać jej innemu organowi do rozpatrzenia. Jedyną możliwością prawną było zwrócenie podania wnoszącemu w trybie art. 66 § 3 kpa. Zdaniem Kolegium treść podania skarżącego daje podstawy do tego, by twierdzić, iż sprawa należy do właściwości sądu powszechnego. Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi, Kolegium wyjaśniło, że pismo inż. J. G. jedynie potwierdza, że wszelkie czynności geodezyjne (jak i dokumenty geodezyjne) sporządzane były na żądanie sądu powszechnego, przed którym toczyło się postępowanie o zniesienie współwłasności. Wtedy też geodeta J. G. sporządził projekt podziału nieruchomości, który został złożony do akt sądowych. W protokole z dnia 15 maja 2000r. z wizji lokalnej na działce nr 2359 H. P. rzeczywiście oświadczyła, że nie jest przeprowadzony podział fizyczny w/w działki, jednakże okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Żądanie J. P. dotyczyło bowiem stwierdzenia nieważności samowolnego rozgraniczenia działek ewid. nr 2359/1, 2359/2, 2359/3, dokonanego przez S. P. i K. G. z udziałem inż. geodety, które nie miało miejsca w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze Kolegium podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 27 listopada 2009r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Zarówno zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy opierają się na założeniu, że wniosek skarżącego z dnia 22 kwietnia 2009r. o "stwierdzenie nieważności samowolnego rozgraniczenia działek ewid. nr 2359/1, 2359/2, 2359/3" położonych w A dotyczył kwestii, które należą do właściwości sądów powszechnych. Jednak w ocenie Sądu takie stwierdzenie było przedwczesne. Zgodnie z art. 63 § 2 kpa podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, do której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jeżeli chodzi o wniosek skarżącego z dnia 22 kwietnia 2009r. organy uznały, że treść zawartego w nim żądania wskazuje, że wniosek J. P. nie może być załatwiony w ramach postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu nie jest do końca jasne, czego domagał się skarżący, lecz na podstawie samej treści wniosku nie można jeszcze przesądzić, czy wniosek ten dotyczył kwestii, która nie może być załatwiona na drodze postępowania administracyjnego. Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 lutego 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 2238/07 (Lex Omega nr 506494), że "Aby zwrócić na podstawie art. 66 § 3 kpa podanie wnoszącemu, organ administracji publicznej musi jednoznacznie stwierdzić, że sprawa nim objęta jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego – tj. sprawą, w której stosunki prawne stron układają się na zasadzie równorzędności podmiotów i ekwiwalentności świadczeń lub sprawą, która z woli ustawodawcy została poddana właściwości sądów powszechnych". Należy podkreślić, że zasada ustanowiona w art. 7 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ma zastosowanie w każdej fazie postępowania administracyjnego, a więc także na etapie wstępnej kontroli treści złożonego przez stronę wniosku. Sformułowane przez skarżącego we wniosku żądanie unieważnienia "samowolnego rozgraniczenia" nie pozwala jednoznacznie ustalić, czy skarżącemu chodzi o naruszenie posiadania lub inne roszczenia rozstrzygane przez sądy powszechne, czy też o postępowanie rozgraniczeniowe toczące się w trybie administracyjnym. Sam fakt, że odnośnie wskazanych we wniosku skarżącego działek toczyło się przed sądem powszechnym i zostało zakończone postępowanie o zniesienie współwłasności w ocenie Sądu nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, iż w sprawie właściwy jest sąd powszechny. Jest to tym bardziej wątpliwe, że skarżący w swoich pismach, a także w skardze do sądu administracyjnego powołuje się na stanowisko Sądu Rejonowego wyrażone w piśmie z dnia 30 listopada 2007r. (k. 7), w którym poinformowano skarżącego, że "okazanie granic na gruncie nie następuje w postępowaniu przed Sądem". W powołanym wyżej wyroku Sąd zasadnie uznał, że nieustalenie rzeczywistej treści podania skierowanego do organu stanowi naruszenie art. 66 § 3 kpa w związku z art. 7 kpa. Skoro zaś w kontrolowanym postępowaniu organy nie podjęły kroków niezbędnych do wyjaśnienia, czy wniosek skarżącego może być załatwiony w trybie administracyjnym, należało uznać, że orzeczenie o zwrocie wniosku zostało wydane przedwcześnie i bez dostatecznego zbadania istotnych okoliczności sprawy. Takie zaś naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie tylko pozbawiało skarżącego merytorycznego załatwienia jego wniosku w ramach postępowania administracyjnego, lecz wobec treści cytowanego pisma Sądu Rejonowego powodowało ryzyko tego, że sprawa, o której rozstrzygniecie zwrócił się skarżący zostanie uznana za nie należącą ani do właściwości sądów powszechnych ani do właściwości organów administracji publicznej. Ponownie rozpatrując sprawę, organy powinny przy pomocy dostępnych im środków doprowadzić do sprecyzowania treści wniosku skarżącego. Dopiero wtedy możliwe będzie prawidłowe jego zakwalifikowanie zgodne z przepisami regulującymi właściwość sądów i organów administracji oraz rozstrzygnięcie, czy organy administracji publicznej są uprawnione do merytorycznego rozpatrzenia złożonego wniosku. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 135 ppsa.