III SA/Kr 1057/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej w formie schronienia postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubentem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi odziedziczony przez nią po matce dom przeznaczony do rozbiórki oraz nieruchomość o powierzchni 1ha 2a zaś do konkubenta należy 30 arowa nieruchomość. Nie posiadają przedmiotów wartościowych. Do skarżącej należy premia gwarancyjna na książeczce mieszkaniowej z wpłaconym wkładem budowlanym, który po roku 1990 w wyniku reform ustrojowych uległ denominacji. Na miesięczne dochody gospodarstwa domowego składa się otrzymywany przez skarżącą z pomocy społecznej zasiłek w wysokości 170 zł oraz otrzymywany z pomocy społecznej przez konkubenta zasiłek w wysokości 350 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest osobą chorą, niepełnosprawną w lekkim stopniu. Utrzymuje się zasiłku okresowego. Konkubent jest także osobą niepełnosprawną lecz w stopniu umiarkowanym. On także utrzymuje się tylko z wykazanego zasiłku. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżąca boryka się z problemem ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności i długotrwałej choroby. Korzysta ze wsparcia oferowanego przez ośrodek pomocy społecznej. Przed umieszczeniem w noclegowni zamieszkiwała wraz z konkubentem w budynku drewnianym, który nie nadawał się do remontu ani napraw. Skarżąca nie ma bliskiej rodziny natomiast jej konkubent z powodu złych stosunków nie utrzymuje kontaktu ze swoją rodziną (k. 18, 20-27). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek należało uznać w tym zakresie za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, dochody. Oświadczenia te są wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Te nie rysują się szczególnie. Skarżąca nie należy do osób zamożnych. Posiada, co prawda wykazany majątek który posiada określoną wartość i mógłby stanowić zabezpieczenie ewentualnego kredytu, jednak wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą powoduje, że jej zdolność kredytowa jest wątpliwa. Środki finansowe, którymi dysponuje skarżąca nie są wysokie, zważywszy na obecny poziom cen za dobra i usługi. Na pomoc konkubent nie może specjalnie liczyć bo nie pozwala na to jego sytuacja dochodowa. Wskazane okoliczności charakteryzują więc skarżącą jako osobę ubogą, która nie jest w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Uwzględniając to wszystko udzielono więc skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Konieczność wygospodarowania przez skarżącą środków na koszty kwalifikowanego pełnomocnika przekracza bowiem aktualnie jej możliwości i grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej strony w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).