III SA/Kr 1057/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Określając swój majątek podała, że należy do niej dom o powierzchni ok. 110 m2 i działka o powierzchni 0,38 ha. Nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazała, że na miesięczne dochody gospodarstwa domowego składa się renta socjalna syna w wysokości 619 zł i alimenty z funduszu alimentacyjnego w wysokości 400 zł. Łącznie daje to kwotę 1019 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że nie potrafi samodzielnie dochodzić swoich praw. Boryka się także z bardzo trudną sytuacją rodzinną i finansową. Z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym synem nie ma możliwości podjęcia pracy. Dochody syna nie wystarczają zaś na podstawowe opłaty i wyżywienie. Z tego powodu jest zadłużona u znajomych i rodziny. Wyjaśniła, że dom gdzie mieszkają jest w bardzo złym stanie technicznym. Wskazując na to wszystko prosi o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" (vide: zarządzenie z 3.07.2014 r. ) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny jej aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Te nie rysują się specjalnie. Skarżąca jest osobą niezamożną w potocznym tego słowa znaczeniu, gdyż tak należy postrzegać matkę bez własnych dochodów a przy tym pozbawioną możliwości podjęcia pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Jednocześnie z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług skromne dochody gospodarstwa domowego nie są w stanie zabezpieczyć nawet bieżącej egzystencji rodziny. Potwierdzają to zresztą oświadczenia skarżącej, która wyjaśnia, że z tego powodu jest zadłużona u znajomych i dalszej rodziny. Okoliczność, że do skarżącej należy wykazana działka i dom gdzie mieszka z synem nie zmieniają tego spojrzenia. Chociaż bowiem majątek ten potencjalnie posiada pewną wartość sprzedażną lub podkładową to jednak trudno oczekiwać od skarżącej rozporządzeń tego rodzaju w celu pozyskania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru albowiem godziłyby one w podstawę egzystencji tych osób. Nie można przy tym tracić z pola widzenia sygnalizowanego przez skarżącą stanu technicznego domu, które wedle jej słów jest bardzo zły i wymaga remontu. Biorąc to wszystko pod uwagę i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało więc ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W aktualnej sytuacji skarżąca nie jest bowiem w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i syna opłacić pełnomocnika z wyboru. Zarazem działanie takie stanowić będzie dla skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.