III SA/Kr 1059/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego M. Z. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Burmistrz B decyzją z dnia [...] 2011r. znak: [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...] położoną w obrębie ewidencyjnym S, obj. Kw nr [...] własności A. W. od strony działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym S obj. Kw nr [...], stanowiącej własność S. Z., wraz z punktami wspólnymi z działką nr [...] położoną w obrębie ewidencyjnym S, stanowiącą własność Skarbu Państwa, w zarządzie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, z działką ew. nr [...] położoną w obrębie ewidencyjnym S, stanowiącą własność A. W. A. W. i S. A. w piśmie z dnia 14 lutego 2011r. zatytułowanym "odwołanie – zażalenie" skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzuciły, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało oparte na nieprawdziwych i fałszywych dokumentach przyjętych do Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej i dlatego żądają umorzenia sprawy i wycofania tych dokumentów. Z uwagi na fakt, że treść pisma nasuwała wątpliwości co do rzeczywistej woli wnoszących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 24 marca 2011r. wezwało do skonkretyzowania żądania poprzez określenie, czy pismo to należy traktować jako odwołanie, czy też wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. W odpowiedzi na wezwanie A. W. i S. A. poinformowały, że proszą, aby ich pismo potraktować jako odwołanie od decyzji. Jednocześnie poinformowały, że S. A. występuje jako pełnomocnik córki A. W. oraz jako poprzednia właścicielka mająca wiedzę w tej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 16 maja 2011r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 134 kpa w związku z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. nr 193, poz. 1287 ze zm.), stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z dyspozycją art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego strona niezadowolona z przebiegu ustalenia granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Zatem przepis ten, jako przepis szczególny, stanowiący wyjątek od ogólnej zasady, nie przewiduje dalszego postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczeniowej, w której wydano decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, gdyż strona może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Skargę na postanowienie SKO wniosła A. W. Zdaniem skarżącej Kolegium wadliwie uznało, że od decyzji Burmistrza B nie służy odwołanie. Ponadto podniosła liczne zarzuty w stosunku do postępowania rozgraniczeniowego – przede wszystkim, iż postępowanie to było oparte na nieprawdziwych, fałszywych dokumentach przyjętych do Państwowego Ośrodka Dokumentacji Gik. Nadto zarzuciła, że pouczenie zawarte w decyzji organu I instancji co do możliwości żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu było nieprawidłowe, ponieważ od każdej decyzji Burmistrza przysługuje zgodnie z kpa odwołanie do SKO. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 29 maja 2012r. ustanowił dla skarżącej radcę prawnego z urzędu i oddalił w pozostałym zakresie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Po wniesieniu przez skarżącą sprzeciwu WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 26 lipca 2012r. zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w całości i ustanowił dla niej radcę prawnego z urzędu. Zarządzeniem z dnia 25 września 2012r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek Stowarzyszenia "A" z siedzibą w G o dopuszczenie do udziału w sprawie. Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013r. pełnomocnik skarżącej zarzucił, że skarżąca nie była w sposób jasny informowana o możliwościach wzruszenia decyzji rozgraniczeniu, co stanowi naruszenie art. 9 i 11 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan prawny kontrolowanej sprawy, oraz zarzuty skargi wymagają na wstępie wskazania, że rozgraniczanie nieruchomości regulują przepisy Rozdziału 6 (art. 29 i nast.) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą lub p.g.i k. Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1p.g. i k., celem postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rodzaje rozstrzygnięć jakie zapaść mogą w postępowaniu rozgraniczeniowym wyczerpująco określają przepisy art. art. 31 ust. 1 pkt 4, 33 ust. 1 i 34 ust. 2 ustawy. Sprawa o rozgraniczenie może zatem w postępowaniu administracyjnym zakończyć się ugodą mającą moc ugody sądowej (art. 31 ust. 1 pkt 4), decyzją organu o rozgraniczeniu, jeżeli mimo nie zawarcia ugody zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody pozwalają na ustalenie przebiegu granicy (art. 33 ust. 1) oraz decyzją o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2) - wówczas gdy nie doszło do zawarcia ugody, ale nadto gdy zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody nie dają podstaw do ustalenia przebiegu granicy w drodze decyzji. W przypadku określonym w art. 33 ust. 1 p.g.ik., tj. wydania przez organ decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, art. 33 ust. 3 p.g.ik. stanowi, że strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Przyjęte w art. 33 ust. 3 p.g.ik. rozwiązanie stanowi wyjątek od konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności (art. 78 Konstytucji RP, art. 15 kpa) polegający na tym, że dalszy – tj. po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 33 ust.1 ustawy – spór stron postępowania rozgraniczeniowego może się toczyć tylko przed sądem powszechnym, czego niezbędnym warunkiem jest skierowanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji o rozgraniczeniu żądania, o którym mowa w art. 33 ust. 3 p.g.ik. W braku takiego żądania decyzja rozgraniczeniowa staje się ostateczna. Jak wynika z przedstawionych sądowi akt administracyjnych, decyzją z dnia [...] 2011r. znak [...] Burmistrz B orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiącej własność skarżącej (działka ew. nr [...] obr. ew. S) z nieruchomościami opisanymi w przedstawionym na wstępie uzasadnienia rozstrzygnięciu. W decyzji tej (str. 4 uzasadnienia, akta I inst. nie ponumerowane) zawarto pouczenie następującej treści: "strony niezadowolone z ustalenia przebiegu granicy mogą żądać przekazania sprawy do sądu w terminie 14 dni od dnia doręczenia nin. decyzji (art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne)." Decyzję tę otrzymały skarżąca A. W., oraz pełnomocnik skarżącej S. A. w dniu 2 lutego 2011r. (dowody doręczenia w aktach adm. za decyzją). W dniu 15 lutego 2011r. wpłynęło do SKO pismo z dnia 14 lutego 2011r. podpisane przez skarżącą oraz jej pełnomocnika, zatytułowane "odwołanie-zażalenie", w którym skarżąca odwołała się od decyzji Burmistrza (pkt. 1 pisma), oraz wniosła o jej unieważnienie (pkt.2 pisma), nadto wniosła skargę na niewłaściwe działanie Burmistrza (pkt. 3 pisma). Wobec takiej treści pisma Samorządowe Kolegium Odwoławcze skierowało do skarżącej i jej pełnomocnika pism z dnia 24 marca 2011r. z wezwaniem do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 14 lutego 2011r., na które to wezwanie adresatki odpowiedziały wyraźnie, aby pismo to traktować jako odwołanie od decyzji Burmistrza B (pismo skarżącej i pełnomocnika z dnia 1.04.2011r. k. 44 akt adm. SKO). W dniu 16 maja 2011r. SKO wydało zaskarżone do sądu postanowienie. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że skierowanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do skarżącej wezwania o sprecyzowanie treści pisma zatytułowanego "odwołanie-zażalenie" miało podstawę w przepisach prawa. Nie jest bowiem wykluczone żądanie wzruszenia decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 p.g.ik. w trybie postępowania nadzwyczajnego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19.02.2002r. , NSA II SA 2900/00 (Lex nr 81986) :"gdy strona postępowania rozgraniczeniowego nie żąda przekazania sprawy sądowi powszechnemu, może domagać się wzruszenia takiej decyzji w trybie wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia jej nieważności w razie zaistnienia przesłanek z art. 145, 154-156 i 163 kpa". Jeżeli więc w "odwołaniu" od decyzji zatwierdzającej granice nieruchomości strona podnosi inne zarzuty dotyczące samego przebiegu postępowania, to może ono być realizowane w ramach postępowania nadzwyczajnego w przypadku wystąpienia przesłanek z art. 145 § 1 kpa, lub art. 156 § 1 kpa. (por. D. Felcenloben :Rozgraniczanie nieruchomości, wyd. Gall, Katowice, Wydanie I, październik 2008, str. 118). Przedstawiony przebieg postępowania wskazuje zatem, że tak organ pierwszej instancji jak i SKO postępowały zgodnie z przepisami prawa. Organ pierwszej instancji prawidłowo pouczył w zapadłej decyzji o rozgraniczeniu o przysługującym skarżącej prawie żądania przekazania sprawy sądowi, zaś SKO skierowało do skarżącej prawidłowe wezwanie o sprecyzowanie treści pisma zatytułowanego "odwołanie-zażalenie". Przepis art. 134 kpa stanowi: "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania" . Skoro art. 33 ust. 3 p.g.ik. przewiduje, że ustalony w trybie ust. 1 tego przepisu przebieg granicy może być kwestionowany przez stroną niezadowoloną z tego ustalenia tylko w drodze żądania przekazania sprawy do sądu, to słusznie SKO uznało, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych. Przepisy prawa nie przewidują bowiem możliwości rozpatrywania odwołania od decyzji o rozgraniczeniu wydanej w trybie art. 33 ust. 1 p.g.ik. Zasadne i zgodne z prawem było więc wydanie postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Z treści skargi wynika jednak, że skarżąca kwestionuje treść pouczenia organu I instancji o możliwości żądania przekazania sprawy sądowi i uważa je za nieprawidłowe twierdząc, że odwołanie przysługuje od "każdej" decyzji Burmistrza. W świetle przedstawionej wyżej regulacji zarzut ten, jak i pozostałe zarzuty skargi należało uznać za nie mające oparcia w przepisach prawa i nie mogące skutkować uwzględnieniem skargi przez sąd. Wobec stwierdzenia przez sąd prawidłowego postępowania tak przez organ pierwszej instancji, jak i przez SKO, nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut podniesiony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej, dotyczący niejasnego informowania skarżącej o możliwościach wzruszenia decyzji rozgraniczeniowej. Przepis art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Skoro skarga nie została uwzględniona, na podstawie tego przepisu orzeczono jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej rozstrzygnięto na podstawie art. 250 p.p.s.a.