III SA/Kr 106/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 listopada 2024 r. nr SKO.RD/4120/1263/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego M. C. 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1.1. Decyzją z 24 września 2024 r. (nr WK.5410.16.366.1.2024) Starosta Suski nałożył na M. C. – nazywanego dalej "Skarżącym", karę pieniężną za naruszenie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację wskazanego pojazdu RENAULT [...] o numerze rej. [...] w przewidzianym terminie. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał między innymi art. 140mb ust. 2 i art. 73aa ust. 1 pkt 1, art. 73aa ust. 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.; dalej jako "u.p.r.d."). 1.2. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało 18 listopada 2024 r. decyzję, którą utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji (nr SKO.RD/4120/1263/2024). Przedstawiając stan faktyczny sprawy SKO w Krakowie wyjaśniło, że 10 kwietnia 2024 r. Skarżący – w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej – nabył przedmiotowy samochód. Następnie, 1 lipca 2024 r. sprzedał go, kupujący zaś 12 lipca 2024 r. złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy z uwagi na wady fizyczne samochodu. Wniosek o zarejestrowanie pojazdu Skarżący złożył 15 lipca 2024 r. W kontekście wspomnianego oświadczenia o odstąpieniu od umowy, organ wyjaśnił, że miało ono charakter kształtujący. W następstwie tego oświadczenia stosunek prawny wygasł a własność rzeczy została przeniesiona na sprzedawcę. W tym stanie rzeczy, zdaniem SKO w Krakowie, 90-cio dniowy termin do złożenia wniosku rejestracyjnego (art. 73aa ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.r.d.) rozpoczął się 10 kwietnia 2024 r. a upłynął 9 lipca 2024 r. Skoro zaś Skarżący wniosek ten złożył 15 lipca 2024 r., organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 140mb ust. 2 u.p.r.d. i nałożył na Skarżącego określoną w tym przepisie karę pieniężną. 2.1. W skardze na powyższą decyzję pełnomocniczka Skarżącego podniosła zarzuty naruszenia: - art. 73aa ust. 3 u.p.r.d. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Skarżący nie uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, bowiem w dniu upływu 90 dniowego terminu na złożenie wniosku nie był właścicielem pojazdu. Ponadto naruszony przepis nakłada obowiązek złożenia wniosku na właściciela pojazdu w terminie 90 dni od jego zakupu, jednocześnie przepis ten nie przewiduje sytuacji, kiedy termin ten ma zostać skrócony z uwagi m. in. na zbycie pojazdu przez upływem ustawowego terminu. Zdaniem strony obowiązek wynikający z ustawy nie został naruszony, bowiem Skarżący nie miał obowiązku złożenia wniosku przez upływem ustawowego terminu; - art. 7, art. 11 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") poprzez naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady przekonywania obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, a nadto nie zastosowanie rozstrzygnięcia na korzyść strony, w sytuacji gdy w sprawie powstały wątpliwości co do treści normy prawnej i jej zastosowania w niniejszym stanie faktycznym. Organ nie wyjaśnił również w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji powstałych w sprawie wątpliwości przy jednoczesnym poprzestaniu na przytoczeniu stanu faktycznego i treści przepisów. 2.2. Pełnomocniczka Skarżącego wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. 2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się zasadna, dlatego została uwzględniona. 3.2. Z treści art. 73aa ust. 1 i 3 u.p.r.d. wynika, że na właścicielu pojazdu spoczywa obowiązek złożenia wniosku o jego rejestrację w określnych w tym przepisach terminach. Tym samym, jeżeli przed upływem tego terminu pojazd zostanie zbyty, tj. jego własność przechodzi na inny podmiot, obowiązek ten względem dotychczasowego właściciela wygasa. Omawiane przepisy adresowane są bowiem wprost do właścicieli pojazdów. W konsekwencji wraz ze zbyciem pojazdu dotychczasowy właściciel traci legitymację do złożenia wspomnianego wniosku. Wniosek ten wszczyna bowiem postępowanie administracyjne w przedmiocie rejestracji pojazdu, a poprzedni właściciel nie może być stroną takiego postępowania. Równocześnie w art. 140mb ust. 2 u.p.r.d. przewidziano karę pieniężną za niezłożenie omawianego wniosku w zakreślonym ustawowo terminie. Znowuż jednak przepis ten adresowany jest względem właścicieli pojazdów. 3.3. Z niespornej w sprawie chronologii zdarzeń jasno wynika, że 1 lipca 2024 r. Skarżący zbył pojazd, a 9 lipca 2024 r. upływał przewidziany w art. 73aa ust. 3 u.p.r.d. 90 dniowy termin liczony od 10 kwietnia 2024 r. (tj. daty nabycia pojazdu przez Skarżącego). Odstąpienie od umowy z 1 lipca 2024 r. miało miejsce 12 lipca 2024 r. Dla jasności wywodu odnotować w tym miejscu należy, że – jak wskazał organ pierwszej instancji – w związku z odstąpieniem od umowy z 12 lipca 2024 r. Skarżący wystawił tego dnia fakturę korygującą. Z pisma strony skarżącej z 6 września 2024 r. wynika zaś, że tego dani nabywca zwrócił mu pojazd, Skarżący zaś nie kwestionował prawa nabywcy do odstąpienia od umowy i wystawił fakturę korygująca (k. 2). Wbrew temu co przyjął organ, zdaniem Sądu, w okresie od 1 lipca do 12 lipca 2024 r. Skarżący właścicielem spornego pojazdu nie był. To zaś oznacza, że w okresie od 1 lipca do 9 lipca 2024 r. Skarżący nie miał legitymacji do złożenia wniosku rejestracyjnego. Gdyby jednak w tym czasie taki wniosek złożył, właściwym sposobem jego załatwienia byłoby wydanie postanowienia przewidzianego w art. 61a § 1 k.p.a. – czyli postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na to, że żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną. Sąd dostrzega przy tym fakt złożenia 12 lipca 2024 r. przez nabywcę oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży na podstawie art. 560 k.c. z uwagi na wady fizyczne pojazdu (k. 4 akt administracyjnych). Zauważa również wynikającą z powyższego konsekwencję prawną w postaci rozwiązania umowy ze skutkiem ex tunc. Wnioski wywiedzione na tym tle przez organ nie zasługują jednak na aprobatę. Organ przyjął bowiem, że skoro umowa sprzedaży wygasła z mocą wsteczną, tak jak gdyby nie została ona nigdy zawarta, termin przewidziany w art. 73aa ust. 3 u.p.r.d. należy liczyć od 10 kwietnia 2024 r., czyli daty nabycia pojazdu przez Skarżącego. Nie dostrzega jednak, że skutkiem odstąpienia od umowy sprzedaży rzeczy ruchomej na podstawie art. 560 k.c. jest zwrotne przeniesienia prawa własności, które ma miejsce wraz z dotarciem do sprzedawcy powyższego oświadczenia. Odstąpienie od umowy nie tworzy zatem fikcji prawnej – nawet jeżeli wywiera ono skutki ex tunc – w której do jej zawarcia nie doszło i nie pozwala traktować faktu zawarcia umowy, tak jak gdyby nie miał on miejsca. Jak to ujął Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 27 lutego 2003 r. (sygn. akt III CZP 80/02): "Z chwilą skutecznego odstąpienia od umowy sprzedaży przez którąkolwiek ze stron, sprzedawca staje się z powrotem właścicielem rzeczy, kupujący zaś, korzystający z prawa zatrzymania, jest jej posiadaczem zależnym. Od tej chwili sprzedawcę jako właściciela obciążać będą daniny publiczne związane z własnością rzeczy, a także ciężary i korzyści cywilnoprawne oraz ryzyko przypadkowej utraty rzeczy, które ciąży na właścicielu (casum senti dominus). Będzie mu przysługiwało roszczenie o wydanie rzeczy za jednoczesnym zaoferowaniem zwrotu ceny, natomiast kupujący, jeśli posiada rzecz w ramach prawa zatrzymania, nie może z niej korzystać i obowiązany jest do zapłaty sprzedawcy (właścicielowi) wynagrodzenia za używanie rzeczy. Na kupującym spoczywa też odpowiedzialność za zawinioną utratę, uszkodzenie i zużycie rzeczy." W innym miejscu wskazał, że "przejście własności rzeczy ruchomej z powrotem na zbywcę następuje zatem z chwilą dojścia do wiadomości kontrahenta oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy sprzedaży, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło powrotne przeniesienie posiadania rzeczy." Tym samym do czasu skutecznego powiadomienia sprzedawcy o odstąpieniu od umowy właścicielem rzeczy ruchomej pozostaje kupujący, chociaż sama umowa zostaje rozwiązana ze skutkiem ex tunc. Powyższe oznacza, że w okresie od 1 lipca do 9 lipca 2024 r. właścicielem pojazdu pozostawał kupujący i to on w tym czasie był podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku rejestracyjnego. Równocześnie, skoro przed upływem terminu wynikającego z art. 73aa ust. 3 u.p.r.d. Skarżący zbył pojazd, od daty sprzedaży nie spoczywał na nim obowiązek złożenia wskazanego wniosku. Tym bardziej nie podlegał on karze przewidzianej za niedochowanie obowiązku jego złożenia na zasadzie przewidzianej w art. 140mb ust. 2 u.p.r.d. Przeciwnie, właściwa wykładnia przepisów Kodeksu cywilnego w związku z art. 73aa ust. 1 i 3 u.p.r.d. prowadzi do wniosku, że wraz z dotarciem dla Skarżącego oświadczenia kupującego o odstąpieniu od umowy, tj. 12 lipca 2024 r., nabył on sporny pojazd ponownie i to od tej daty należało liczyć nowy termin do złożenia wniosku o rejestrację. 3.4. Uchybienie organu polega zatem na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy w zakresie okresu, w którym Skarżący pozostawał właścicielem pojazdu, w tym również dat jego nabycia. Sąd przyjmuje zatem, że organ naruszył art. 80 k.p.a. błędnie uznając za udowodnioną okoliczność ciągłego pozostawania przez Skarżącego właścicielem pojazdu od 10 kwietnia do 12 lipca 2024 r. Przy czym błąd ten jest prostym następstwem niewłaściwego zrozumienia instytucji odstąpienia od umowy sprzedaży przez kupującego z powodu wady rzeczy nabytej – o czym jest mowa w art. 560 ust. 1 k.c. W tym zakresie należy zatem przypisać organom naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe wyłożenie. Następstwem powyższego było zaś naruszenie art. 140mb ust. 2 u.p.r.d. poprzez jego zastosowanie, chociaż stan faktyczny sprawy nie odpowiadał hipotezie zawartej w nim normy prawnej. 3.5. Odnosząc się do zarzutów skargi oraz przedstawionej na jej poparcie argumentacji Sąd zauważa, że o ile twierdzenie pełnomocniczki strony co do tego, że na Skarżącym nie spoczywał obowiązek złożenia wniosku o rejestrację pojazdu przed upływem terminu przewidzianego w art. 73aa ust. 3 u.p.r.d., jest trafne – tak już jej twierdzenia, co do luki prawnej okazały się chybione. W swoim wywodzie pełnomocniczka skupiła się na próbie wykazania, że Skarżącemu nie można przypisać winy uchybieniu terminowi, łącząc tą część argumentacji ze stwierdzeniem, że przed jego upływem nie był on już właścicielem pojazdu. Dalej zaś stwierdza, że złożenie oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy oznacza "powrót do stanu, jaki istniał przed zawarciem umowy". Nie dostrzegła przy tym, że w okresie pomiędzy zawarciem umowy sprzedaży (tj. 1 lipca 2024 r.), a odstąpieniem od umowy przez kupującego i dotarciem tego oświadczenia do wiadomości sprzedającego (tj. 12 lipca 2024 r.), właścicielem spornego pojazdu nie był Skarżący, tylko jego klient. Powrót zaś "do stanu, jaki istniał przed zawarciem umowy" oznacza tyle, że 12 lipca 2024 r. Skarżący ponownie został właścicielem pojazdu. Nie ma zatem podstawy, aby w rozpoznawanej sprawie dopatrywać się w luki prawnej w regulacji dotyczącej terminów do składania wniosku o zarejestrowanie pojazdu. 3.6. Biorąc pod uwagę, że opisanym powyżej błędem obarczone są decyzje wydane w obu instancjach, zasadnym jest uchylenie nie tylko decyzji SKO w Krakowie, ale również poprzedzającej ją decyzji Starosty Suskiego z 24 września 2024 r. Podstawą dla tego rozstrzygnięcia jest art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "P.p.s.a."), który przewiduje, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629). 3.7. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo materialne oraz przepisy postępowania, Sąd, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu – tak jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a.