III SA/Kr 1060/14
WyrokWSA w Krakowie2014-10-14
Skład orzekający: Hanna Knysiak-Molczyk, Dorota Dąbek, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy płatność rolnicza została dokonana na skutek błędu organu, ale rolnik mógł ten błąd wykryć, istnieje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków?Ratio decidendi
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności rolniczych nie ma zastosowania, gdy płatność została dokonana na skutek błędu organu ORAZ błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W sytuacji, gdy rolnik mógł wykryć błąd, nawet jeśli płatność była wynikiem pomyłki organu, obowiązek zwrotu istnieje. Ponadto, prawomocny wyrok sądu administracyjnego dotyczący wysokości należnych płatności wiąże inne sądy i organy.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, deklarując różne rodzaje upraw. W trakcie postępowania ujawniono rozbieżności w opisach działek między wnioskiem obszarowym a wnioskiem rolnośrodowiskowym, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji przyznającej płatności. Następnie wydano decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności. Rolnik kwestionował obowiązek zwrotu, argumentując, że płatność była wynikiem błędu ARiMR, którego nie mógł wykryć, oraz że nastąpiło przedawnienie. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że rolnik mógł wykryć błąd, a kwestia wysokości należnych płatności została już prawomocnie rozstrzygnięta.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych na rok 2007 skargę oddala.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 28 kwietnia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych na 2007 rok dla producenta rolnego J. G. (dalej: skarżącego).
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: w dniu 16 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie na rok 2007 jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (UPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatności zwierzęce - PZ). Powyższy wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru kilkudziesięciu działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych leżących w powiecie b, gmina L. Skarżący łącznie zadeklarował 58,18 ha do płatności JPO, 8,69 ha do płatności UPO, 46,43 ha do płatności PZ. Działki oznaczone literami BY, BZ, CB, CC, CE, BL, BO, BP, BS, BT, BU, AZ, AŻ, BA, BB, BC, BG, BH, BI, BJ, AL, AN, AP, AR, AS, AU, AY, AE, AF, AG, AJ, U, Y, Z, Ż, C, B, G, J, I, L, Ł, M, N, P, R, CL, CM, CS, CU zostały opisane jako "PZ, RS – trawa na gruntach ornych". Na rok 2007 skarżący złożył także wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych (PRŚ), deklarując kontynuację realizacji pakietu PRŚ "Rolnictwo ekologiczne" w wariancie S02a01 (uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności) na powierzchni 7 ha, wariancie S02a02 (uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności) na powierzchni 37,33 ha, wariancie S02b01 (trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności) – 0,20 ha, wariancie S02b02 (trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności) – 4,44 ha. Ponadto skarżący zadeklarował realizację wariantu S02d02 (uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności) na powierzchni 2,47 ha. Powyższy pakiet został zgłoszony przez skarżącego jako realizowany ze zbilansowaną produkcją roślinną i zwierzęcą. Powyższe wartości zostały skorygowane w korekcie złożonej przez skarżącego w dniu 11 lipca 2007 r. – w wariancie S02a01 zgłoszono do płatności powierzchnię 6,82 ha, S02a02 – 37,08 ha, S02b01 – 0,20 ha, S02b02 – 3,74 ha. Działki rolne oznaczone literami C, D, G, I, J, L, M, N, P, R, U, Z, Ź, AA, AB, AE, AF, AG, AH, AJ, AK, AL., AŁ, AM, AN, AP, AR, AS, AU, AT, AZ, BA, BB, BC, BU, BY, BZ, CB, CC, CE opisano we wniosku jako zgłoszone do wariantu S02a02 z uprawą "trawy na gruntach ornych". Podczas kontroli wniosku stwierdzono nieprawidłowości dotyczące opisania działek rolnych, na których skarżący wskazał jako uprawę "PZ, RS – trawy na gruntach ornych". W związku z nieprawidłowościami wezwano skarżącego do usunięcia braków wniosku. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 lipca 2007 r. Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżący złożył korektę do wniosku w dniu 4 sierpnia 2007 r., w której zmienił opis upraw na wyżej wymienionych działkach rolnych, określając go jako "PZ, RS – łąka trwała". Skarżący złożył też oświadczenie z dnia 2 sierpnia 2007 r., z którego wynikało, że obszary wskazane pierwotnie jako trawy na gruntach ornych są trwałymi pastwiskami lub trwałymi łąkami. Podczas dalszej kontroli wniosku stwierdzono, że obszar zadeklarowany do płatności w ramach części działek ewidencyjnych był większy od możliwego zadeklarowania według danych Ewidencji Gruntów i Budynków. Te ustalenia stały się podstawą wezwania skarżącego do złożenia wyjaśnień z dnia 7 października 2007 r., które zostało skarżącemu doręczone w dniu 10 października 2007 r. W dniu 18 października 2007 r. skarżący złożył korektę, w ramach której zmienione zostały powierzchnie części działek rolnych (działka rolna BF – z 0,42 ha na 0,41 ha, BK – z 0,18 ha na 0,17 ha, AP – z 0,16 ha na 0,15 ha, R – z 0,48 ha na 0,46 ha, BP – z 0,31 ha na 0,27 ha). Nadto skarżący złożył dwa oświadczenia dotyczące konfiguracji niektórych działek rolnych. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] 2008 r. nr [...] skarżącemu zostały przyznane płatności JPO za 2007 r. do powierzchni 58,15 ha, UPO do powierzchni 8,67 ha, PZ do powierzchni 40,62 ha, to jest do powierzchni, do której przyznano płatności JPO za 2006 r. Organ pierwszej instancji ustalił, że zachodzi różnica między gatunkiem roślin wskazanych na działkach z trwałymi użytkami zielonymi we wniosku rolnośrodowiskowym i obszarowym skarżącego za 2007 r. We wniosku rolnośrodowiskowym większość działek została opisana jako mieszanka traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, a we wniosku obszarowym jako trwała łąka. Kontrole przeprowadzone w 2010 r. wykazały, że na działkach faktycznie znajdowały się mieszanki traw z motylkowatymi drobnonasiennymi. W związku z powyższymi ustaleniami skarżącego wezwano do złożenia wyjaśnień. W dniu 30 września 2008 r. do organu wpłynęły wyjaśnienia skarżącego, który podniósł, że sporne obszary były i są wykorzystywane na produkcję pasz dla bydła hodowanego w gospodarstwie skarżącego i pierwotnie we wnioskach rolnośrodowiskowych i obszarowych za 2007 i 2008 r. były opisane jako "trawy na gruntach ornych". W tej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystąpił do Dyrektora OR ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z [...] 2008 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2009 r. Dyrektor OR ARiMR stwierdził nieważność wyżej opisanej decyzji nr [...] z [...] 2008 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzja Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] 2009 r. Skarga na powyższą decyzję została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1512/09.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących działek ewidencyjnych, w odniesieniu do których stwierdzono niezgodności między deklaracją a danymi Ewidencji Gruntów i Budynków i wnioskiem rolnośrodowiskowym skarżącego. W dniu 19 stycznia 2011 r. skarżący złożył korektę, w której sposób deklaracji dotyczącej działek wskazanych w wezwaniu zmieniono na "RS trawa na gruntach ornych". Decyzją nr [...] z dnia [...] 2011 r. skarżącemu przyznano płatności JPO za 2007 r. do powierzchni 58,18 ha, UPO do powierzchni 8,69 ha i PZ do powierzchni 9,13 ha. W wyniku odwołania skarżącego Dyrektor OR ARiMR decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy wyżej opisaną decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, która została oddalona wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 951/11. Wyrok ten jest prawomocny.
Pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował skarżącego o możliwości dokonania zwrotu kwoty 13.834,64 zł z tytułu nienależnie pobranych płatności za 2007 r., wynikających z różnicy pomiędzy decyzjami z [...] 2008 r. a [...] 2011 r. Skarżący nie dokonał zwrotu powyższej kwoty, stąd też decyzją nr [...] z dnia [...] 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 13.816,55 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem spełnienia łącznie następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, błąd ten nie mógł zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Decyzją nr [...] z dnia 28 kwietnia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych na 2007 rok dla producenta rolnego J. G. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków ma miejsce wówczas, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji, która następnie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż została stwierdzona nieważność decyzji z dnia [...] 2008 r. nr [...]. Przyznanie płatności na 2007 r. tą decyzją nastąpiło na podstawie deklaracji skarżącego, w której zadeklarował do płatności obszarowych za 2007 r. 51 działek rolnych, wskazując na nich uprawę opisem "PZ, RS – trawy na gruntach ornych". Następnie w wyniku korekty skarżący zmienił ów opis na "PZ, RS – łąka trwała", a wreszcie na "RS trawa na gruntach ornych", w wyniku czego uzyskał płatności JPO, UPO i PZ praktycznie do powierzchni zadeklarowanych. Tymczasem we wniosku PRŚ na 2007 r. powyższe działki rolne zostały opisane jako areały, na których są uprawiane mieszanki drobnonasiennych motylkowatych z trawami i które zostały zadeklarowane do wariantu S02a02 w trzecim roku realizacji. Skarżący był posiadaczem zwierząt istotnych z punktu widzenia płatności PZ w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r., a zwierzęta te były zgłoszone do tzw. rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Zdaniem organu strona nie dochowała podstawowych wymogów związanych z płatnościami PZ za 2007 r., co stało się powodem stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]. Zdaniem organu twierdzenia skarżącego, że Agencja miała wiedzę o odmiennej deklaracji upraw we wniosku obszarowym oraz we wniosku rolnośrodowiskowym i nie powinna wypłacać pieniędzy, które należy zwrócić oraz gdyby Agencja wydała obie decyzje zgodne, to strona nie rościłaby pretensji – stoją do siebie w opozycji. Gdyby bowiem strona zmieniła deklarację spornych działek w wniosku PRŚ, to oznaczałoby to przerwanie realizowanego przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego i konieczność zwrotu płatności uzyskanych za taką realizację. Pierwotnie skarżący zadeklarował łącznie 46,43 ha do płatności PZ za 2007 r., co umożliwiało uzyskanie wyższej kwoty wsparcia obszarowego. Po poinformowaniu, że konsekwencją tego będzie m.in. zwrot części płatności przekazanych w związku z realizacją wariantu PRŚ S02a02 skarżący zmienił deklarację, zmniejszając powierzchnię zgłoszoną do płatności PZ do 9,13 ha. Przyjęcie, że na działkach znajdowały się grunty orne, a nie TUZ-y było podyktowane w szczególności ograniczeniem negatywnych dla skarżącego skutków finansowych.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjant działał w dobrej wierze. Organ wskazał, że wypłata płatności do gruntów rolnych za 2007 rok nastąpiła w dniu 26 marca 2008 roku, natomiast decyzja Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia [...] 2009 r., która stanowiła pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności, została skarżącemu doręczona w dniu 23 marca 2009 r., zatem przed upływem zarówno dziesięciu, jak i czterech lat od daty płatności. Nie ma zatem znaczenia, czy działanie skarżącego było działaniem w dobrej wierze. Zdaniem organu brak również podstaw do zastosowania w sprawie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż w niniejszej sprawie do wypłaty świadczenia doprowadziła nieprawidłowa deklaracja przez skarżącego gruntu do płatności, na którą skarżący miał wpływ i mógł nieprawidłowości łatwo wykryć, skoro był posiadaczem deklarowanych gruntów oraz otrzymał płatności rolno środowiskowe do odmiennej deklaracji. Zatem pomimo tego, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za 2007 rok została skarżącemu doręczona po upływie 12 miesięcy od daty dokonania płatności, to nie zostały spełnione przesłanki z art. 73 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia, które powodują, że nie zachodzi obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Pismem z dnia 4 czerwca 2014 r. J. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, podnosząc, że były dwie różne deklaracje do wniosku o dopłaty bezpośrednie i płatność rolno środowiskową. Wypłata dopłat na podstawie takiej rozbieżnej deklaracji była błędem ARiMR. W związku z tym nie powinien nastąpić zwrot pieniędzy, gdyż wypłata była skutkiem błędu Agencji. W piśmie procesowym z 9 października 2014 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i podniósł, że odmienna deklaracja do płatności bezpośrednich oraz rolnośrodowiskowych nie była działaniem celowym lub podjętym w złej wierze, lecz wynikała z często zmieniających się i skomplikowanych przepisów prawnych. Nadto zarzucił, że Agencja nie wezwała do wprowadzenia stosownej korekty, w związku z czym nie można całą winą i ciężarem sankcji obciążać rolnika. Podniósł także, że zwrot płatności uznanej za nienależną uległ przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej ostatecznej decyzji z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływanej danej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego, choć zarzuty skargi okazały się częściowo uzasadnione, o czym będzie mowa niżej.
Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu odwoławczego (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, www.nsa.gov.pl).
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim podkreślić należy, że art. 6 k.p.a. statuuje zasadę praworządności, która jest podstawową zasadą państwa prawnego, stanowiącą zasadę konstytucyjną, wyrażoną w art. 7 ustawy zasadniczej. Działanie "na podstawie przepisów prawa" oznacza działanie w ramach zakreślonych przez wymienione w art. 87 Konstytucji RP źródła powszechnie obowiązującego prawa, a mianowicie: Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz akty prawa miejscowego (te ostatnie tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły). Art. 6 k.p.a. otwiera rozdział zawierający katalog zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Zasady ogólne to najważniejsze reguły, które z jednej strony przesądzają o modelu postępowania, z drugiej - stanowią wytyczne działania dla organów administracji publicznej. Działanie zaś na podstawie przepisów prawa to z jednej strony działanie przez organ właściwy, a z drugiej - przestrzeganie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Należy zauważyć, że jakkolwiek art. 6 nakłada obowiązki wyłącznie na organ, to również strony i inni uczestnicy postępowania administracyjnego są obowiązani do podejmowania działań zgodnych z prawem.
Należy zatem wskazać, że składając wniosek o przyznanie na rok 2007 jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (UPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatności zwierzęce - PZ), który dotyczył przyznania płatności do obszaru kilkudziesięciu działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych leżących w powiecie b, gmina L skarżący łącznie zadeklarował 58,18 ha do płatności JPO, 8,69 ha do płatności UPO, 46,43 ha do płatności PZ. Działki oznaczone literami BY, BZ, CB, CC, CE, BL, BO, BP, BS, BT, BU, AZ, AŻ, BA, BB, BC, BG, BH, BI, BJ, AL, AN, AP, AR, AS, AU, AY, AE, AF, AG, AJ, U, Y, Z, Ż, C, B, G, J, I, L, Ł, M, N, P, R, CL, CM, CS, CU zostały opisane jako "PZ, RS – trawa na gruntach ornych". Na rok 2007 skarżący złożył także wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych (PRŚ), deklarując kontynuację realizacji pakietu PRŚ "Rolnictwo ekologiczne" w wariancie S02a01 (uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności) na powierzchni 7 ha, wariancie S02a02 (uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności) na powierzchni 37,33 ha, wariancie S02b01 (trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności) – 0,20 ha, wariancie S02b02 (trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności) – 4,44 ha. Ponadto skarżący zadeklarował realizację wariantu S02d02 (uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności) na powierzchni 2,47 ha. Powyższy pakiet został zgłoszony przez skarżącego jako realizowany ze zbilansowaną produkcją roślinną i zwierzęcą. Skarżący określił zatem zarówno powierzchnie, jak i charakter deklarowanych działek.
Jednocześnie w części VIII wniosku - "Oświadczenia i zobowiązania" skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Skarżący zobowiązał się między do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Należy zatem uznać, że na Skarżącym spoczywał obowiązek zadeklarowania do dopłat właściwej powierzchni oraz charakteru upraw na deklarowanych działkach.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm.), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Jak stanowi ust. 4 tego przepisu, obowiązek określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie płatność miała miejsce w dniu 26 marca 2008 r., a o zwrocie powiadomiono Skarżącego pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. zawierającym informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności, zatem po upływie 12 miesięcy od płatności.
Jednocześnie należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie wypłata płatności do gruntów rolnych za 2007 rok nastąpiła w dniu 26 marca 2008 roku, natomiast decyzja Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia [...] 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji nr [...], która stanowiła pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności, została skarżącemu doręczona w dniu 23 marca 2009 r., nie ma miejsca przedawnienie, o którym mowa w art. 73 ust. 5 powoływanego wyżej rozporządzenia, gdyż okres między datą płatności, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności jest krótszy niż cztery lata.
W tej sytuacji należy rozważyć, czy w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 73 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia, to jest czy zostały łącznie spełnione wskazane tamże przesłanki, to jest płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Wbrew stanowisku organów orzekających w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, co znajduje uzasadnienie w treści decyzji nr [...] z dnia [...] 2009 r., w którym stwierdzono, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, pomimo iż dysponował materiałem dowodowym wskazującym na odmienną deklarację upraw na tych samych działkach rolnych, wydał rozstrzygnięcie bez wyjaśnienia tych rozbieżności, czym rażąco naruszył art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powyższe stało się przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.
Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie została natomiast zrealizowana druga z wyżej wymienionych przesłanek, to jest nie zachodziła sytuacja, w której powyższy błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Skarżący był bowiem autorem wszystkich deklaracji, w oparciu o które wydawały rozstrzygnięcia organy administracji i nie tylko mógł, ale powinien – z uwagi na złożone we wniosku z 6 maja 2007 r. oświadczenia i zaciągnięte zobowiązania – dostrzec rozbieżności między złożonymi deklaracjami, które następnie przełożyły się na treść podejmowanych decyzji i zawiadomić o powyższym Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Należy również podnieść, że decyzja, na podstawie której ostatecznie przyznano skarżącemu płatności do gruntów rolnych na rok 2007, wydana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] 2011 r. została poddana kontroli w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, a skarga na tę decyzję została oddalona. Wyrok z dnia 22 marca 2012 r. (sygn. akt III SA/Kr 951/11) jest prawomocny, zatem kwestia wysokości należnych skarżącemu płatności do gruntów rolnych na rok 2007 została w ten sposób przesądzona. W tym postępowaniu Sąd mógł również badać prawidłowość wszystkich decyzji wydanych w granicach powyższej sprawy administracyjnej, to jest również decyzji o stwierdzeniu nieważności pierwotnej decyzji przyznającej Skarżącemu płatności. Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2012 r. zgodnie z art. 170 p.p.s.a. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Podsumowując należy stwierdzić, że organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego wydając rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym. W szczególności prawidłowo nie zastosowały przepisów art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., aczkolwiek uzasadnienie decyzji w tym zakresie jest częściowo błędne. Jednakowoż niezastosowanie obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności na podstawie art. 73 ust. 4 powołanego rozporządzenia może mieć miejsce dopiero w razie łącznego, kumulatywnego spełnienia wymienionych w tymże przepisie przesłanek, co – jak wyżej wskazano – nie miało miejsca w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, iż błąd mógł zostać wykryty przez skarżącego.
Wobec powyższych okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło