III SA/Kr 1065/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie : WSA Halina Jakubiec spr. WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2009 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2008 r. nr : [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 17, 5 ust. 2, 24, 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), rozporządzenia Rady Ministrów z 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) przyznał B. B. świadczenie pielęgnacyjne na syna E. B. od 1.06.2008r. do 31.08.2008r. w wysokości 420 zł miesięcznie. W odwołaniu z dnia 7.07.2008r. od w/w decyzji B. B. podniosła, że uprzednio pobierała świadczenie pielęgnacyjne do lutego 2008r. Orzeczenie w przedmiocie niepełnosprawności syna otrzymała dopiero w czerwcu 2008r. na skutek odwołania się od orzeczenia pierwszej instancji, w międzyczasie otrzymała zaświadczenie o odwołaniu i przedłożyła go organowi. W okresie od lutego 2008r. nie osiągała dochodów – była na bezrobociu, a mąż poszukiwał pracy. Decyzją z dnia 18.08.2008r znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 17, 20, 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w/w rozporządzeń utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ, powołując się na wniosek skarżącej, o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 27.06.2008r. (wypełniony na urzędowym formularzu) i poprzedzające go orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] 2008r. uchylone orzeczeniem z dnia [...] 2008r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w zakresie stwierdzenia, że E. B. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji, ustalające, że zalicza się go do osób niepełnosprawnych i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby – stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyznał 420 zł tytułem świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podniósł, że świadczenie pielęgnacyjne charakteryzuje się okresowością – przysługuje na dany okres zasiłkowy, po upływie którego prawo do tych świadczeń ustala się ponownie na kolejny okres zasiłkowy, jeżeli uprawniony nadal spełnia ustawowe wymagania. Organ odwoławczy stwierdził ponadto że zapewnienie ciągłości świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe jedynie w przypadku gdy osoba ubiegająca się dokona wymogów formalnych tj. złoży wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające fakt złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności (ewentualnie odwołania). Powinna złożyć je w miesiącu następującym bezpośrednio po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżąca złożyła co prawda w lutym 2008r. zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające fakt odwołania się od orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, niemniej jednak wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła dopiero 27.06.2008r. – na ustalonym przez przepisy wzorze. Złożony przez skarżąca w lutym wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie mógł zainicjować postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż są to dwie odrębne instytucje na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi z dnia 30.09.2008r B. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniosła w niej przede wszystkim, że organ naruszył zasadę należytego informowania stron, o której mowa w art. 9 kpa. W lutym 2008r. złożyła zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności syna. Nie została poinformowana, że łącznie z przedłożonym zaświadczeniem winna złożyć wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, przeciwnie – że składa się go dopiero po otrzymaniu właściwego orzeczenia o niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę z dnia 2.10.2008r. organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga B. B. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Istoty rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie należy upatrywać w ustaleniu początkowego terminu przyznania skarżącej B. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna E. B. Orzekające w sprawie organy powołując się na art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień wydania decyzji I instancji: w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego – uznały, że pomimo faktu, iż skarżąca złożyła w lutym 2008r. zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające fakt, iż odwołuje się od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] 2008r. (spełniając warunek z art. 24 ust. 3b w/w ustawy) to jednak w świetle tego, że sam wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła dopiero w dniu 27.06.2008r. (wraz z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] 2008r.) prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego datuje się dopiero od miesiąca złożenia wniosku, tj. od czerwca 2008r. W ocenie Sądu dokonana przez organy wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uwzględnia jednak specyfiki świadczenia rodzinnego uzależnionego od stopnia niepełnosprawności. W każdym bowiem przypadku, gdy prawo do świadczenia rodzinnego jest uzależnione od niepełnosprawności, winno ono być przyznane od momentu wskazanego w decyzji ustalającej wystąpienie określonej niepełnosprawności. Odnosi się ta zasada również do ustalenia prawa do świadczenia, w sytuacji, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie tj. gdy strona wnioskuje o to prawo w związku z uzyskaniem ponownego orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności w tym znaczeniu, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tj. czasokres na jaki świadczenie jest przyznawane powinien ściśle odpowiadać czasokresowi obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności. Należy powołać w tym zakresie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.10.2007r. P 28/07 (OTK-A 2007/9/106) w którym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 w/w ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten nie odnosi się wprost do sytuacji faktycznej i prawnej niniejszej sprawy, której przedmiotem jest nie zasiłek, lecz świadczenie pielęgnacyjne, jednak Trybunał Konstytucyjny wyraźnie i jednoznacznie wywiódł w motywach wyroku, że w każdym przypadku, gdy prawo do świadczenia rodzinnego jest uzależnione od niepełnosprawności, winno ono być przyznane od momentu wskazanego w decyzji ustalającej wystąpienie określonej niepełnosprawności, a zatem w stosunku do wszystkich tych przypadków art. 24 ust. 2 jest niekonstytucyjny. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny dostrzegł, w sytuacji utraty przez ten przepis domniemania konstytucyjności, możliwość stosowania przez sądy administracyjne wykładni tego przepisu przy wykorzystaniu art. 8 Konstytucji. Sąd w niniejszym składzie całkowicie przyjmuje to stanowisko Trybunału Konstytucyjnego. Mianowicie wszystkie argumenty przedstawione w powyższym wyroku Trybunału są aktualne w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne, gdy strona nie mogła złożyć wniosku wcześniej, zanim nie uzyskała orzeczenia (wyroku) o niepełnosprawności, od wystąpienia której uzależnione jest to świadczenie. Początkowy termin przyznania B. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz syna E. B. ma być więc związany z datą ustaloną w orzeczeniu o niepełnosprawności, wydanym w następstwie złożenia ponownego wniosku o ustalenie niepełnosprawności syna, a nie z datą złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. Zaprezentowana wykładnia prawa obowiązywać będzie organ administracyjny przy ponownym rozpatrywaniu sprawy stosownie do art. 153 p.p.s.a. Wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.