III SA/Kr 107/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 20 listopada 2006r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją nr [...] z dnia 20 listopada 2006r., po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymał w mocy decyzję nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w T. z dnia [...] października 2006r. odmawiającą przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wydanie powyższych decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: J. S. wraz z żoną, synem, córką i rodzicami zamieszkiwał w domu stanowiącym własność rodziców położonym w Z. ul. [...] i pobierał równoważnik pieniężny z tytułu braku lokalu. Równocześnie J. S. rozpoczął budowę domu jednorodzinnego. W dniu [...] lutego 2003r./na wniosek złożony w dniu [...] lutego 2003r/ wydane zostało zaświadczenie przez Wójta Gminy [...] dopuszczające do użytkowania budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej należący do J. i G. S. położony w Z. ul. [...]. Po zawiadomieniu organu o powyższym fakcie Dyrektor Zakładu Karnego w T. wydał w dniu [...] marca 2003r. decyzję w której wstrzymał z dniem [...] lutego 2003r. wypłatę równoważnika pieniężnego. W dniu [...] lutego 2003r. J. S. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w związku z budowanym systemem gospodarczym domem jednorodzinnym. Do wniosku dołączono stosowne dokumenty. Pismem z dnia [...] grudnia 2003r. organ I instancji zawiadomił J.S., ze złożony przez niego wniosek spełnia wymogi formalne uprawniające do przyznania pomocy, lecz ze względu na brak środków finansowych nie może być zrealizowany w bieżącym roku. Wniosek będzie zrealizowany w razie uzyskania środków finansowych przeznaczonych na pomoc. Decyzją personalną nr [...] z dnia [...] lutego 2005r. Dyrektor Zakładu Karnego w T. zwolnił J. S. z dniem [...]lutego 2005r. ze Służby Wojskowej z powodu orzeczenia przez komisje lekarską trwałej niezdolności do służby. W dniu [...] października 2006r. Dyrektor Zakładu Karnego w T. wydał decyzję nr [...] w której odmówił przyznania pomocy finansowej J. S. Jako podstawę prawna decyzji wskazano art.90 ust.1 i 91 ust.1 pkt 2 w zw. z art.85 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1998r. o Służbie Więziennej / tj. Dz.U. z 2002r. Nr 207 póz.1761/, oraz § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego /Dz.U. Nr 132, poz.1235/. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że określone w art.90 ustawy prawo funkcjonariusza do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest prawem ekwiwalentnym w stosunku do prawa otrzymania lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie funkcjonariuszowi, który ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w stopniu unormowanym w ustawie , prawo do takiej pomocy finansowej nie przysługuje. Skoro w dniu złożenia wniosku tj. [...] lutego 2003r. J. S. nie spełniał warunków do przyznania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej bowiem w tym dniu zakończył budowę domu jednorodzinnego, którego jest właścicielem, to przesłanka przepisu art.90 ust. 1 ustawy przyznania pomocy finansowej nie została spełniona . Przesądza o tym również § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r., który wskazuje, iż pomoc finansową przyznaje się funkcjonariuszowi, który spełnia warunki przydzielenia do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S. podnosząc, że nie zgadza się z argumentacją w niej zawartą. Podał, że w zawiadomieniu organu I instancji z dnia 31 grudnia 2003r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej został uznany za zasadny i przyjęto go do realizacji, a tylko brak środków finansowych spowodował, że wniosek ten nie został zrealizowany. Odwołujący się zakwestionował również stwierdzenie przez organ, że ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe podał, że nie posiadał lokalu mieszkalnego z tego tytułu przez wiele lat był beneficjantem świadczenia w postaci równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu, a świadczenie to jest ekwiwalentne w stosunku do prawa otrzymania lokalu mieszkalnego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją nr [...] z dnia 20 listopada 2006r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Zgodnie z przepisem art.85 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowość, pobliskiej. Przepis ar.30 ustawy z dnia 18 lutego 1994r, o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, . i Służby Więziennej oraz ich rodzin, rozszerza grono uprawnionych do pomocy finansowej stanowiąc; Emerytom i rencistom policyjnym zapewnia się pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji generalnie podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. W konkluzji podkreślając, że warunek przyznania prawa do lokalu mieszkalnego lub świadczenia ekwiwalentnego do tego prawa jakim jest pomoc na uzyskanie lokalu lub domu, winien być wiązany z sytuacją w której funkcjonariusz w służbie stałej spełnia warunki do uzyskania przydziału decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego. W rozpatrywanej sprawie J. S. w momencie złożenia wniosku był właścicielem wybudowanego domu jednorodzinnego w Z. przy ul. [...] i zgodnie z art.91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej nie przysługiwało mu prawo do lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, lub świadczenia ekwiwalentnego do prawa podstawowego jakim jest pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Skargę na powyższą decyzję złożył J. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano dotychczasową argumentacje zawarta w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w przedmiotowej sprawie jest zasadna. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, natomiast przedmiotem sporu jest dokonana przez organy wykładnia przepisów dotyczących przyznawania funkcjonariuszom w służbie stałej pomocy finansowej na nabycie lokalu mieszkalnego lub domu. Zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego dokonana przez organy administracyjne wykładania przepisów, a właściwie konkluzja jaka została sformułowana na podstawie przeprowadzonej wykładni nie może się ostać. Dokonując wykładni przepisu art.90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej w celu ustalenia ustawowych przesłanek od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez funkcjonariusza w służbie stałej prawa do pomocy finansowej nie można się ograniczyć do wykładni gramatycznej tego jednego przepisu. Prawo do pomocy finansowej nie jest bowiem szczególnym uprawnieniem, przysługującym z samego faktu bycia funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie stałej, ale jest to uprawnienie, które przysługuje wyłącznie tym funkcjonariuszom, którzy mają niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Stąd też słuszne jest stanowisko organów, iż pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jako alternatywna forma zaspakajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy w służbie stałej musi być rozważana w powiązaniu z problematyką prawa do lokalu mieszkalnego. Jeżeli bowiem funkcjonariusz w służbie stałej jest uprawniony do uzyskania prawa do lokalu mieszkalnego, albowiem ma niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe to równocześnie spełnia przesłanki do skorzystania z innej formy zaspakajania potrzeb mieszkaniowych jaką jest otrzymanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Jednak z tego słusznego punktu wyjścia co do wykładni stanu prawnego w zakresie możliwości uzyskania przez funkcjonariusza prawa do pomocy finansowej, organy wysuwają błędny wniosek polegający na tym, iż prawo do pomocy finansowej można uzyskać wyłącznie przed nabyciem prawa własności domu jednorodzinnego. Przepis art.90 ust.1 ustawy nie wskazuje żadnego terminu, nie wskazuje także żadnego warunku, w oparciu o które można by formułować zasadę, iż starania i uzyskanie prawa do pomocy finansowej musi wyprzedzać sam fakt nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego, czy domu jednorodzinnego. Zawarte w przepisie art.90 ust.1 sformułowanie, iż funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na "uzyskanie" lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego... wskazuje cel na jaki może być przyznana i wykorzystana pomoc finansowa, a nie oznacza, iż pomoc finansową można otrzymać wyłącznie do momentu nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego, lub domu. Za tym, iż użyty w art.90 ust. 1 ustaw termin " uzyskanie" ma wyłącznie znaczenie jako wskazanie celu, który ma służyć prawo do pomocy finansowej przemawia i taka okoliczność, iż jest to termin, który nie ma ściśle określonej treści w języku prawnym. Określony w przepisie cel np. uzyskanie domu jednorodzinnego może być zrealizowany zarówno, poprzez budowę domu jednorodzinnego, jak i poprzez nabycie prawa własności od osoby trzeciej istniejącego już domu jednorodzinnego, a to nabycie może być zrealizowane zarówno w taki sposób w którym strony bezpośrednio zawierają umowę kupna-sprzedaży, jak i w taki w którym najpierw zawieraj ą umowę przedwstępną, a następnie umowę przyrzeczoną kupna-sprzedaży. We wszystkich tych przypadkach, w różny sposób zrealizowany jest ten sam cel, funkcjonariusz nabędzie prawo własności domu jednorodzinnego. To co jest istotne w treści przepisu art.90 ust. 1 ustawy, można ująć w ten sposób, iż funkcjonariusz, który dotychczas nie posiadał lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego nabywa prawo własności takiego lokalu lub domu, lub stosowne prawo przysługujące w ramach prawa spółdzielczego. Dlatego też zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tle wykładni przepisów ustawy o Służbie Więziennej nie można zaakceptować poglądu organów w przedmiotowej sprawie, które przyjęły, iż po nabyciu prawa własności lokalu mieszkalnego tj. po zawarciu umowy kupna-sprzedaży w formie aktu notarialnego, skarżący nie może otrzymać pomocy finansowej, albowiem w momencie składania wniosku o pomoc miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a w konsekwencji nie mogłaby być wydana decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego. Dla nabycia prawa do pomocy finansowej istotnym momentem jest czy funkcjonariusz w służbie stałej miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w chwili gdy nabywał lokal mieszkalny, dom jednorodzinny, a zatem czy wówczas byłby uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji. Natomiast nie można tego momentu oceny przesuwać na stan faktyczny i prawny, który powstał po nabyciu lokalu mieszkalnego lub domu. Potwierdzeniem takiej wykładni przepisów ustawy w sprawie nabycia przez funkcjonariusza w służbie stałej prawa do pomocy finansowej jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej .../Dz.U. Nr 132, poz.1235/ który regulując jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o przyznanie pomocy finansowej w § 5 ust.3 pkt 4 stanowi "umowę kupna lokalu mieszkalnego /domu jednorodzinnego/ sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną". Tym samym zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej, który do tej pory nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych byłby uprawniony do otrzymania lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, ale zdecydował się nabyć lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, dom jednorodzinny albo lokal lub dom mieszkalny lub dom w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Natomiast nie ma prawnego znaczenia dla nabycia prawa do pomocy finansowej, czy wniosek o przyznanie prawa do pomocy finansowej złożył przed nabyciem danego lokalu, czy domu jednorodzinnego czy też po nabyciu /o ile nie doszło do przedawnienia roszczenia/. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. NT 153, poz.1270/ orzekł jak w sentencji, albowiem stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.