III SA/Kr 107/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010 r. posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. N. H. na wynik pisemnego etapu egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach [...] 2009 r. przez Okręgową Radę Adwokacką postanawia: skargę odrzucić W. N. H. wniósł dnia 8 stycznia 2010 r. za pośrednictwem Okręgowej Rady Adwokackiej skargę - po sprostowaniu- na wynik pisemnego etapu egzaminu adwokackiego, przeprowadzonego w dniach 3-5 listopada 2009r. przez Okręgową Radę Adwokacką z wnioskiem o uchylenie oceny pracy pisemnej z prawa karnego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że egzamin adwokacki przeprowadziła Okręgowa Rada Adwokacka w trybie przepisu art. 15 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy –Prawo o notariacie ( Dz. U. Nr 37 poz. 286) oraz uchwały Nr 46/2009 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 4 kwietnia 2009 r. Zdaniem skarżącego ogłoszony mu drogą meilową w dniu 21 listopada 2009r., a następnie na tablicy ogłoszeń ORA wynik egzaminu, jest niewątpliwie aktem z zakresu administracji publicznej, pozostaje pod kontrolą sądu i ma charakter aktu o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podniósł, iż przed wniesieniem skargi wezwał Okręgową Radę Adwokacką o usunięcie naruszenia prawa przez reasumpcję wyniku etapu pisemnego egzaminu i dopuszczenie do egzaminu ustnego. Dalszą część wywodów skargi poświęcono uzasadnieniu, iż ocena wyniku pisemnego egzaminu skarżącego z prawa karnego, dokonana przez egzaminatorów Okręgowej Rady Adwokackiej jest błędna i narusza skalę ocen wynikającą z art. IV ust. 2 uchwały NRA z 4 kwietnia 2009 r. W odpowiedzi na skargę Okręgowa Rada Adwokacka wniosła o jej odrzucenie, a z ostrożności o jej oddalenie. Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej sprawa nie należy do właściwości Sądów administracyjnych i winna ulec odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż § 2 art. 3 p.p.s.a. określa zamknięty katalog form działania administracji, na które służy skarga. Podniesiono, iż wynik pisemnego (a także ustnego) egzaminu adwokackiego nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wskazano także przepisy k.p.k., które zdaniem ORA dowodzą trafności oceny pracy pisemnej skarżącego z prawa karnego. W odnoszącym się do odpowiedzi na skargę piśmie z dnia 21 marca 2010r. skarżący " pozostawił ocenie Sądu zasadność przedstawionej argumentacji odnośnie odrzucenia skargi", podnosząc, iż powołane w odpowiedzi na skargę uzasadnienia orzeczeń sądów administracyjnych, pomijają konstytucyjne prawo do rozpatrzenia przez sąd sprawy w powiązaniu zasadę legalizmu działania organów władzy publicznej, do których należy ORA, a wynik egzaminu adwokackiego należy do sfery publiczno prawnej w aspekcie przedmiotowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga ulega odrzuceniu. Zgodnie z przepisem art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)- dalej p.p.s.a –sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Wbrew zatem stanowisku odpowiedzi na skargę przepis § 2 art. 3 p.p.s.a. nie wyznacza zamkniętego katalogu form działania administracji, na które przysługuje skarga, gdyż przepisy ustaw szczególnych mogą poddać kontroli sądów administracyjnych także formy inne. Jednakże egzamin adwokacki, w którym zapadła kwestionowana przez skarżącego ocena przeprowadzony został w trybie przepisu art. 15 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy- Prawo o notariacie z dnia 10 marca 2009 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 286)- dalej ustawa zmieniająca- oraz na zasadach ustalonych uchwałą Nr 46/2009 r. Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 4 kwietnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 3 powołanej ustawy. Skarżący nie kwestionuje, iż należy do grona aplikantów adwokackich określonych przepisem art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej, a więc tych osób, co do których Naczelna Rada Adwokacka umocowana była do całościowego uregulowania zasad zdawania egzaminu adwokackiego, a w szczególności jego zakresu, sposobu przeprowadzania i oceny oraz przygotowania pytań i zadań. Stosownie do postanowień ust. IV pkt 3 uchwały NRA z 4.04.2009 r. otrzymanie przez aplikanta oceny niedostatecznej, choćby z jednego przedmiotu pracy pisemnej oznacza, iż egzamin złożony został z wynikiem niedostatecznym. Powtarza i poszerza tą regulację ust. IX pkt 2 uchwały NRA, w myśl którego ocena niedostateczna, choćby z jednego przedmiotu, każdego etapu egzaminu oznacza, że egzamin został złożony z wynikiem niedostatecznym. Uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej nie przewiduje możliwości odwołania od uchwały Komisji Egzaminu Adwokackiego w przedmiocie wyniku tego egzaminu, a tym bardziej od oceny wyniku pracy pisemnej, wchodzącej w etap pisemny. Również przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. –Prawo o adwokaturze ( tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188), nie przewidują dopuszczalności odwołania od uchwały o wyniku egzaminu adwokackiego, aplikantów objętych dyspozycją art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej. Przepisy prawa materialnego nie przewidują też skargi do sądu administracyjnego od uchwały komisji odwoławczej jak to czynią ( art. 78 h ust. 11), w odniesieniu do aplikantów adwokackich nie objętych dyspozycją art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej. Należy tu przypomnieć, że dodany art. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw ( Dz. U. nr 163, poz. 1361), do przepisu art. 78 i ustawy o adwokaturze, przepis ust. 2, w myśl którego od uchwały komisji służy zdającemu odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości, uznany został za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. ( Dz. U. Nr 75, poz. 529) i utracił moc z dniem 31 grudnia 2006 r. Tak zatem przepisy prawa materialnego –ustawy Prawo o adwokaturze- nie przewidują skargi na wynik egzaminu adwokackiego przeprowadzonego przez komisję względem aplikantów adwokackich objętych dyspozycją art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy –Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie ( Dz. U. Nr 37, poz. 286). Nie zachodzi także dopuszczalność skargi na wynik egzaminu, a tym bardziej na ocenę pracy wchodzącej w etap pisemny tego egzaminu, jako na podlegający z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a kontroli sądu administracyjnego inny (niż określony w pkt 1-3) akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych dość jednolicie przedstawiane jest stanowisko, iż ocena prac nie stanowi elementu postępowania administracyjnego (Por. np. Wyrok NSA z 2.12.1994 I SA 1636/94 ONSA 1995/4/176, Lex Nr 10666, postanowienia NSA z 7.09.2005 OSK 1760/04 Lex nr 194979, czy wyrok WSA w Warszawie z 28.07.2006 I SA/Wa 2027/05-ONSA i WSA 2008/2/33 Lex Nr 373617). Zawarte w przepisie art. 78 h powołanej już ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy –Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie, uregulowanie, iż od uchwały o wyniku egzaminu adwokackiego przysługuje odwołanie do komisji egzaminacyjnej II stopnia, a od uchwały tej komisji odwoławczej, skarga do sądu administracyjnego tylko dowodzi, iż regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a, którą skarżący, z uwagi na treść przepisu art. 15 ust. 1 i 3 tej ustawy nie jest objęty. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).