III SA/Kr 1070/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej w części orzekającej o braku związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową postanawia: skargę odrzucić Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego wystąpił z wnioskiem do Komisji Lekarskiej celem przeprowadzenia badania lekarskiego płk. w st. spocz. H. W., emeryta wojskowego ubiegającego się o zmianę grupy inwalidzkiej i wydanie orzeczenia w sprawie inwalidztwa, jego związku ze służbą wojskową oraz ustalenia daty powstania inwalidztwa. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] w sprawie badania kontrolnego inwalidy, Wojskowa Komisja Lekarska zaliczyła H. W. do kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej, zaliczyła badanego do I grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia od grudnia 2004 r. z datowaną od tego czasu niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a przy rozpoznaniu szeregu schorzeń w tym powodujących niezdolność do służby wojskowej oraz schorzeń współistniejących, żadnych z rozpoznanych schorzeń nie uznała za pozostające w związku ze służbą wojskową, nie zaliczyła też badanego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Od orzeczenia powyższego odwołanie złożył H. W. w części w jakim stwierdza ono brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową, z tym że za okres tej służby uważa także czas walki z okupantem w latach czterdziestych. Rozpatrując odwołanie Wojskowa Komisja Lekarska utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Uzasadniając orzeczenie Wojskowa Komisja Lekarska wskazała, że podstawę przeprowadzania badania i orzeczenia organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66) oraz wydanego na jego podstawie Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75). Organ odwoławczy wskazując na przepis art. 21 powołanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin wskazał, iż określa przedmiot orzeczeń, którym jest m.in. orzekanie o inwalidztwie żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów oraz o związku lub braku związku inwalidztwa, chorób i ułomności z czynną służbą wojskową. Podkreślono, że wydane w tej materii orzeczenia stanowią materiał dowodowy w postępowaniu przed wojskowymi organami emerytalnymi, natomiast stosownie do art. 31 tej ustawy ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń dokonuje wojskowy organ emerytalny w formie decyzji. Wskazano, że kwestie zaopatrzenia inwalidów wojennych i wojskowych reguluje podobnie ustawa z dnia 29 maja 1974 r. w tym przedmiocie (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 z późn.zm.), a prawo do świadczeń ustala organ rentowy w drodze decyzji. Wskazano, że i w tym postępowaniu wydane orzeczenia wojskowych komisji lekarskich stanowią materiał dowodowy w sprawie przyznania świadczeń. Zdaniem Wojskowej Komisji Lekarskiej przedmiot postępowania, w którym wydano zaskarżone orzeczenie nie dawał podstaw do ustalenia czy rozpoznane u skarżącego schorzenia pozostają w związku z działaniami wojennymi, gdyż przedmiotem decyzji jest ustalenie związku lub braku związku ze służbą wojskową. Skargę na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z wnioskiem o jego uchylenie złożył H. W. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów 6, 7, 8, 9, 11, 19 i 65 kpa, oraz przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, oraz przepisu art. 21 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Wskazując na wyżej powołane przepisy prawa materialnego skarżący podnosił, że jako równorzędne ze służbą wojskową w Wojsku Polskim traktuje się przypadające w czasie od dnia 1 września 1939 okresy działalności w ruchu oporu, a wojskowe komisje lekarskie orzekają o związku inwalidztwa, chorób i ułomności z czynną służbą wojskową. Podnosił też, że skoro domagał się ustalenia związku rozpoznanych chorób ze służbą wojskową w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a, a organ nie uznał się kompetentny winien przekazać sprawę organowi właściwemu. W odpowiedzi na skargę Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej odrzucenie stojąc na stanowisku, iż przedmiotem skargi jest orzeczenie w części ustalającej brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową, a w tym zakresie sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga ulega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), gdyż sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 2005.03.09 sygn. OSK 1203/04 (niepubl.) wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 z późn.zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 83, poz. 760 z późn.zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn.zm.). Wydane w tych sprawach orzeczenia wojskowych komisji lekarskich poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji w przedmiocie świadczeń odszkodowawczych, rentowych i zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są przez organy emerytalne (wojskowe, ZUS) lecz nie przez wojskowe komisje lekarskie. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają wyłącznie charakter elementu postępowania o przyznanie świadczenia, jako tzw. orzeczenia wstępne i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mając na uwadze dwa reżimy prawne, w których orzekają wojskowe komisje lekarskie Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27.10.1999 r. II ZP 9/99 (ONSP 2000/5/167), wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 2000.11.06 OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 2005.03.09 OSK 1203/04. Na tle akt sprawy nie może budzić wątpliwości, że wydanie orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66) oraz wydanego na podstawie przepisów tej ustawy Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75). Skierowanie skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej jako emeryta wojskowego ubiegającego się o zmianę grupy inwalidzkiej nastąpiło przez Wojskowe Biura Emerytalne a więc organ rentowy. Zaskarżone orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części ustalającej brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową jest zatem elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy takie zgodnie z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego maja charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Potwierdza to przepis art. 31 ust. 4 powołanej ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, w myśl którego od decyzji wojskowego organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczenia służy odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Sprawa w przedmiocie związku rozpoznanych u żołnierza zawodowego chorób ze służbą wojskową, a w tym zdarzeń uznanych za równorzędne ze służbą wojskową, nie ma charakteru sprawy administracyjnej, od której służyła by skarga do sądu administracyjnego. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).