III SA/Kr 1081/08

WyrokWSA w Krakowie2009-04-29

Skład orzekający: Halina Jakubiec, Elżbieta Kremer, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba niepełnosprawna, która opiekuje się niepełnosprawną matką i nie posiada własnych dochodów, ale mieszka z matką i otrzymuje od niej pomoc w naturze, może być uznana za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej w celu przyznania zasiłku celowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, co wyklucza uznanie go za osobę samotnie gospodarującą. Pomimo niepełnosprawności i braku własnych dochodów, zależność finansowa od matki oraz wspólne ponoszenie kosztów utrzymania świadczą o wspólnym gospodarowaniu. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, odmowa przyznania zasiłku celowego była zasadna, a sytuacja skarżącego nie stanowiła "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniającego przyznanie pomocy na podstawie art. 41 ustawy.
Stan faktyczny
Skarżący T. K. ubiegał się o przyznanie zasiłków celowych specjalnych na zakup bielizny pościelowej i osobistej oraz środków czystości. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłków, uznając, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, a łączny dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując ustalenia organów dotyczące prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego i zarzucając dyskryminację z powodu niepełnosprawności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi T. K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer AWSA Janusz Kasprzycki spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skarg T. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 sierpnia 2008 r. Nr : [...] Nr : [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków celowych specjalnych s k a r g i o d d a l a Decyzjami z dnia [...] 2008 r., znak: [...] oraz znak: [...], wydanymi na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) Prezydent Miasta orzekł: 1) o odmowie przyznania T. K. zasiłku stałego celowego specjalnego z przeznaczeniem na zakup bielizny pościelowej i osobistej oraz 2) o odmowie przyznania T. K. zasiłku stałego specjalnego na zakup środków czystości. W uzasadnieniu obu decyzji organ I instancji wskazał, że biorąc pod uwagę wywiad środowiskowy i inne zebrane w sprawach dowody, uznał, iż T. K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. Nie jest natomiast zasadne twierdzenie wnioskodawcy, zawarte w jego oświadczeniu, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Za stanowiskiem takim, zdaniem Prezydenta przemawiają okoliczności, że T. K. nie posiada żadnego własnego dochodu, nie podejmuje też żadnej aktywności w celu poprawy swojej sytuacji materialno – bytowej, twierdząc, że jest zobowiązany do sprawowania opieki nad swoją niepełnosprawną matką, za którą nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Wobec tego w sytuacji, gdy przez wiele lat wnioskodawca podaje, że nie posiada żadnego źródła dochodu, a na bieżąco jest w stanie zaspokoić swoje wszelkie niezbędne potrzeby życiowe, nie można przyjąć, aby prowadził on samodzielne gospodarstwo domowe. Organ I instancji ustalił ponadto, że wnioskodawca i jego matka utrzymują się jedynie z renty ZUS matki w wysokości 870,67 zł. Prezydent wskazał, że zgodnie z art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: osobie w rodzinie, w której dochód nie przekracza kwoty 351,00 zł, zwanym dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W związku z powyższym kryterium dochodowe obliczone na podstawie art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi w tym przypadku 702,00 zł. Dochód wnioskodawcy i jego matki w łącznej kwocie 870,67 zł przekroczył wobec tego w/w kryterium dochodowe o kwotę 168,67 zł. Wobec niemożności udzielenia wnioskodawcy pomocy społecznej, na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, organ I instancji rozważył możliwość udzielenia tego rodzaju pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wskazał, że w myśl art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Przesłanką umożliwiającą przyznanie przedmiotowego świadczenia w trybie i na zasadach art. 41 ustawy jest istnienie w sytuacji socjalno - bytowej osoby ubiegającej się o wsparcie materialne, szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy. Organ I instancji rozważając w tym kontekście sytuację wnioskodawcy stwierdził, że nie znalazł podstaw do udzielenia pomocy na dofinansowanie do potrzeb zgłoszonych przez T. K. we wniosku. Podniósł, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Podkreślił, że w dalszym ciągu wnioskodawca nie wykazuje chęci poprawy sytuacji finansowej swojej rodziny poprzez podjęcie aktywności zawodowej. Z orzeczenia z dnia 10 stycznia 2008 r., którym wnioskodawca został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności, wynika, że jest on zdolny do podjęcia pracy na otwartym rynku pracy. W ocenie organu I instancji jest on w stanie wykorzystać własne możliwości i uprawnienia w kierunku przekwalifikowania się lub przyuczenia do wykonywania konkretnego zawodu. Istnieje też realna możliwość znalezienia dobrze płatnej, stałej pracy, leżącej w obrębie dotychczasowych zdolności i kwalifikacji. Prezydent zwrócił uwagę na okoliczność, że pomoc społeczna nie ma w założeniu charakteru stałego, lecz ma charakter doraźnej pomocy mającej na celu wsparcie osoby lub rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Udzielanie pomocy finansowej nie polega też na przedstawieniu przez klienta listy potrzeb, które w jego opinii powinny być zaspokojone przez ośrodek pomocy społecznej. Nie zawsze zatem, zdaniem organu I instancji, pomoc społeczna może zostać przyznana zgodnie z żądaniem strony na dany cel. Decyzja dotycząca zasiłku celowego, podkreślił organ I instancji, jest decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możliwości dokonania przez organ wydający decyzję wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny oraz na skutek uznania przez ten organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia. Według takich kryteriów sytuacja wnioskodawcy była badana w niniejszych sprawach. W związku z powyższym organ I instancji orzekł jak w sentencjach obu decyzji. Odwołania od obu decyzji organu I instancji wniósł T. K. Podniósł w nich, że jego zdaniem, decyzje te mają takie same wady jak poprzednio wydane i następnie uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podniósł także, że nigdy nie oświadczał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Jego niepełnosprawność i istotne obniżenie zdolności do pracy, stwierdzone przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, nie może być powodem do dyskryminacji jak i podstawą do przymuszonego łączenia gospodarstwa domowego po to, by istniał pretekst do odmowy udzielenia mu pomocy społecznej. Pomimo ograniczeń zdrowotnych, które zaświadczał lekarz rodzinny, zwrócił się o pomoc na usamodzielnienie, co świadczy, w jego ocenie, o jego odrębności. Dodał, że do takiego usamodzielnienia się potrzebna jest pomoc techniczna i odpowiednie środki, co zostało stwierdzone w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Gdyby MOPS udzielił mu pomocy 15 lat temu, nie musiałby się o nią zwracać, której zresztą się mu odmawia i dyskryminuje z powodu niepełnosprawności. Twierdzi, że osoby niepełnosprawne mają prawo do odrębności mimo swojego uzależnienia od innych osób. Gwarantuje to bowiem Konstytucja RP. Decyzjami z dnia 15 sierpnia 2008 r. ; nr [...] i nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 3, art. 4, art. 7, art. 8, art. 17 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z [...] 2008 r., znak: [...] i znak: [...]. W uzasadnieniu obu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zasadę udzielania pomocy społecznej, o którą wnioskuje T. K., formułuje art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41,78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej " kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej ", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej " kryterium dochodowym na osobę w rodzinie ", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej " kryterium dochodowym rodziny " - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że podstawowym warunkiem przyznania pomocy społecznej jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz wystąpienie co najmniej jednej z okoliczności takich jak: bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność. Nie spełnienie tych przesłanek może stanowić podstawę od odmowy udzielnie pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że ustawodawca zróżnicował, ze względu na liczbę członków rodziny kryterium dochodowe, ustalając je dla osoby w rodzinie na poziomie 351 zł, a dla osoby samotnie gospodarującej na poziomie 477 zł. W niniejszych sprawach kwestią sporną jest, czy T. K. jest osobą samotnie gospodarującą, czy też prowadzi gospodarstwo wspólnie z matką. Z akt obu spraw wynika, że wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z rodziną (matką, siostrą i siostrzenicą). Nie posiada stałej pracy, nie podejmuje żadnych prac dorywczych, opiekuje się matką – inwalidką I grupy. Organ odwoławczy podniósł zatem, że zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Rodzina natomiast, w świetle pkt 14 tego przepisu oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo ustalił organ I instancji, że T. K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką – W. K. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca nie jest w pełni samodzielny i finansowo zależny od swojej matki. Wobec tego osoba od lat pozostająca bez pracy i nie posiadająca żadnego źródła dochodu, nie miałaby możliwości zaspokajania swoich niezbędnych potrzeb bytowych. Tym samym nie sposób mówić o samotnym gospodarowaniu przez T. K. Kolegium podniosło, że wprawdzie ustawodawca nie precyzuje, co należy rozumieć pod sformułowaniem "wspólnie gospodarować, to z wykładni językowej, do której sięgnąć należy w takich wypadkach (stanowisko takie znajduje również oparcie w obowiązującym orzecznictwie sądowoadministarcyjnym, por. wyrok. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt. II SA/Ol 181/08), wynika, że przez "wspólny" według języka potocznego, rozumie się "taki, w którym biorą udział dwie osoby lub więcej osób; wykonywany razem z kimś". Natomiast "gospodarować" to: "dysponować czymś; zarządzać czymś" (Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego, Warszawa, 2005, str. 298 i 1330),). Zatem jeśli osoby gospodarują wspólnie, oznacza to, że razem czymś zarządzają, dysponują. W rozpatrywanym kontekście chodzi więc o przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp. Organ I instancji na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, że opłaty związane z mieszkaniem (czynsz, gaz, woda, energia elektryczna) dokonywane są w 1/4 części przez T. K. Ponieważ nie posiada on żadnego źródła dochodu, nie byłby w stanie pokrywać w/w opłat. Tymczasem z kwestionariusza wskazanego wywiadu środowiskowego nie wynika, by rodzina posiadała zadłużenie w opłatach - zatem musiały one zostać pokryte przez pozostałe osoby zamieszkujące wspólnie z T. K. Odwołujący wskazał także w oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2008 r. (k: 2309), , że: "utrzymuję się z pomocy udzielanej przez moją mamę w naturze ". Z powyższego oświadczenia wynika również, że T. K. opiekuje się swoją matką, która ma orzeczony I stopień niepełnosprawności. Mając więc na względzie wyżej przedstawioną wykładnię językową art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, Kolegium uznało, że w/w osoby gospodarują wspólnie, przyczyniają się bowiem do funkcjonowania wspólnoty (każde stosownie do swych możliwości), poprzez wykonywanie na jej rzecz odpowiednich czynności – T. K. udziela matce niezbędnej opieki, ona zaś w zamian za to udziela mu pomocy w formie "świadczeń w naturze". Zasadne jest więc stanowisko organu I instancji, że T. K. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką. Skoro organ I instancji, zajmując takie stanowisko, w sposób poprawny ustalił dochód rodziny, a konsekwencji orzekł, że wskutek przekroczenia kryterium dochodowego, nie może być udzielona wnioskodawcy pomoc w formie zasiłku celowego, Kolegium uznało za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji w tej kwestii. Kolegium podniosło, że ustawodawca w art. 41 pkt 1 ustawy przewidział jednak pewną możliwość udzielenia pomocy osobom, które nie spełniają ustawowego kryterium, ale tylko w sytuacji stwierdzenia, że ich sytuacja, to "szczególnie uzasadniony przypadek". Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w obu sprawach nie można uznać, aby sytuacja wnioskodawcy mogła być zaliczona do "szczególnie uzasadnionego przypadku", warunkującego przyznanie mu pomocy społecznej. Przekonują o tym okoliczności wynikające z akt administracyjnych spraw (kwestionariusza wywiadu środowiskowego). Wynika z nich, że na miesięczne wydatki mieszkaniowe rodziny K. składały się: opłata za wodę - 176,52 zł, opłata za gaz - 207,00 zł, opłata za energię - 153,78 zł oraz opłata za wywóz śmieci w kwocie 33,08 zł. Po odliczeniu w/w wydatków mieszkaniowych pozostaje jeszcze zatem pewna kwota środków, które T. K. oraz jego matka mają w dyspozycji. W ocenie organu odwoławczego T. K. (42 lata) powinien w pierwszej kolejności próbować wykorzystać własne możliwości poprawy sytuacji życiowej na przykład poprzez podjęcie prób znalezienia zatrudnienia lub jakiegoś dorywczego zajęcia. T. K. nie spełnia więc przesłanek do otrzymania pomocy finansowej określonych w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z obowiązującą linią orzecznictwa, podniosło Kolegium, zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować ( por. wyrok NSA z dnia 24 września 1996 r. sygn. akt SA/Gd 3281/95). Przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest też obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy bowiem potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie swoich oczekiwań w pełnym zakresie, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł T. K. Zakwestionował w nich stanowisko organów obu instancji, że prowadzi on gospodarstwo domowe z matką. Podniósł, że w miejscu stałego pobytu przebywa od około 27 lat i mieszka oddzielnie. Twierdzi, że zgodnie z Kodeksem cywilnym ma on prawo do odrębnego zamieszkiwania i decydowania o zamiarze stałego pobytu. Uważa, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej nie wolno zaliczać do dochodu osób pomocy w naturze i łączyć gospodarowanie odrębnych osób. Przepisy tej ustawy dają też możliwość odrębnego gospodarowania osobie bez dochodów. W odniesieniu do wskazanej definicji słownikowej "gospodarowania" podniósł, że on nie decyduje i nie dysponuje dochodami jego mamy. Konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie może być, jego zdaniem, pretekstem do dyskryminacji i pozbawienia pomocy od państwa. W jego ocenie narusza to Konstytucję RP ale i również Europejską Konwencję Praw Człowieka. W odpowiedzi na te skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowiska wyrażone w uzasadnieniach swoich decyzji i wniosło o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Nie ulega żadnym wątpliwościom, że w świetle regulacji ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne, w tym zasiłek celowy ( art. 39 ustawy o pomocy społecznej), wymagają spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w `art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W niniejszych sprawach organy dokonały prawidłowych ustaleń i trafnie oceniły, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką. Sam fakt zamieszkiwania osobno, jak twierdzi skarżący, nie przesądza jeszcze o prowadzeniu przez niego odrębnego gospodarstwa domowego. Okoliczności podniesione przez organy, z których wynika, że skarżący nie posiada żadnego dochodu, a w związku z tym, nie jest w stanie zaspokajać swoich potrzeb życiowych samodzielnie, lecz jest zależny finansowo od matki, a także świadczące o ponoszeniu ciężarów związanych z utrzymaniem się, egzystencją, przez pozostałych członków rodziny, świadczą, że ustaleń organów co do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego nie można uznać za dowolnych i naruszających art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Przeprowadzoną zatem wykładnię pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego" uznać należy za prawidłową. Podzielić wobec tego należy stanowisko organów obu instancji, że brak jest przesłanek do przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w sytuacji, gdy dokonane w sposób poprawny ustalenia dochodu rodziny skarżącego wskazują, że przekracza on ustawowe kryterium dochodowe. Wbrew twierdzeniom skarżącego w działaniach organów nie można się dopatrzeć jakiejkolwiek dyskryminacji, czy różnicowania osób ubiegających się o pomoc społeczną. Podkreślić jeszcze raz należy, że główną przesłanką warunkującą przyznanie pomocy z art. 39 ustawy jest spełnienie ustawowego kryterium, a skoro ono nie zostało spełnione, pomoc w tej formie nie mogła być udzielona skarżącemu. Zasadnie podniosły też organy, że w sytuacji, gdy dochód osoby czy rodziny przekracza ustawowe kryterium, zadaniem organów pomocy społecznej jest rozważenie, czy w okolicznościach sprawy nie może być przyznana pomoc społeczna w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Treść tego przepisu przesądza więc o wyjątkowym charakterze zasiłku celowego. Może być on mianowicie przyznany "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". Przez "szczególny" rozumie się "odznaczający się, charakteryzujący się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę, wyjątkowy." (słownik języka polskiego PWN, pod red, Mieczysława Szymczaka, Warszawa 2002). W ocenie Sądu w rozpatrywanych sprawach brak jest podstaw do wzruszenia kontrolowanych decyzji. Skoro organy zbadały przesłanki do zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej, to w tym zakresie nie można postawić im zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.) z powodu tego, że kwestii tej nie rozważały. Zdaniem Sądu organy pomocy społecznej obu instancji wykazały w sposób dostateczny, że w tym wypadku indywidualny interes prawny skarżącego, stojący w kolizji z interesem społecznym (publicznym), nie zasługuje na uwzględnienie i nie może zyskać przewagi nad tym drugim (art. 7 k.p.a.). Sytuacja w jakiej znajduje się skarżący w sposób wyraźny nie odcina się od sytuacji innych potencjalnych osób ubiegających się o pomoc społeczną. Nie ma ona cech wyjątkowej, odznaczającej się. Mając na względzie normy wskazujące im zadania, cele i kryteria działania zasadnie organy podniosły, że świadczenia przez nie wypłacane mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. Nadto, że mają one obowiązek gospodarować w taki sposób posiadanymi środkami, aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym, zwłaszcza tym, którym z uwagi na kryterium dochodowe udzielenie pomocy jest obligatoryjne. Prawidłowo zaakcentowały, że pomoc społeczna ma na celu przezwyciężenie sytuacji osób, które przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych nie są w stanie bez tej pomocy sytuacji tej zmienić. Skarżący nie przejawia żadnej aktywności w celu poprawy swojej sytuacji wykorzystując własne zasoby i posiadane umiejętności. Zdaniem Sądu organy w sposób wystarczający wykazały, że zaistniały przesłanki do odmowy udzielenia skarżącemu pomocy na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Dokonana przez organy administracji ocena dowodów jak i cały przebieg postępowania w niniejszej sprawie nie naruszają więc zasad postępowania administracyjnego. Nie jest ona dowolna. Skoro zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i organ I instancji wyjaśniły motywy podjętych rozstrzygnięć w ramach uznania, kontrolowane akty są zgodne z normami prawa procesowego, to zdaniem Sądu zaskarżone decyzje jak i poprzedzające je decyzje organu I instancji nie przekraczają ram uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargi oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło